Soru neredeyse, cevap da oradadır

Uçuruma yuvarlanmış ve son anda bir dala tutunmuş insanın ağaçların öneminden bahsetmesi, ne kadar sahicidir?

Sahicilik için, bir derdimizin bulunması gerekir. Çünkü dert, canımızla değil, ruhumuzla ilgilidir.

Dert sahibi değilseniz, bilgi ve fikir sahibi olmak, insanı olgunlaştırmaz, korumaz. İnsanı koruyan derdidir. Mayalayan da.

Dert sahibi olmak ile iddia sahibi olmayı birbirine karıştıranlar var. İnsanın imtihanı, derdi değil, iddiasıdır. İddia sahiplerinin nasıl döküldüklerine, yolda kaldıklarına defalarca şahit olduk, oluyoruz. Şimdilerde, şirketlerine yahut kurumlarına, vizyon ve misyon listeleri hazırlamakla meşguller. Demek ki hissiyat, çoğu zaman hassasiyete dönüşmüyor. Dert sahibi ise "bir iç kanama gibi sessiz ve derinden" gider. Şunu elbette bilir: Pekala, meselelerin içini boşaltarak, tribünleri doldurabilirsiniz.

Öte yandan, mazlum olmak, insanı ahlaklı kılmıyor. Görüş sahibi olabilmek için nasıl görmek gerekiyorsa, dert sahibi olabilmek için de evvela insanlık icap ediyor. Evet, insan olmaya çalışan herkes kahramandır.

Bir de bu: İnsanlardan uzaklaşmak ile insanlıktan uzaklaşmak aynı şey değildir. Dünya görüşlerimiz farklı olsa da, nihayetinde, hepimiz aynı dünyada yaşıyoruz. Dünyanın yan etkileri, az veya çok, herkese dokunuyor. "Dünyadan sakınınız" diye boşuna denilmemiş.

***

İnsan, öleceğini bilen tek varlıktır ve bu bir ayrıcalıktır. Belki de bundan dolayı, yaşamak sancısı, ölüm korkusundan daha ağırdır.

Mümin, aynı anda iki dünyada yaşayan demektir. "Biri gördüğü, biri görmediği" iki dünya.

Anlamadığımızı anlatamaz, fakat görmediğimizi gösterebiliriz. Tabii bunun için akıllı olmak yetmez. Unutmayalım; şeytan, akılsız değil, değersizdir. Yahut Süheyl Ünver"den ödünç alıp söyleyelim: Sanat inceliktir, fakat her incelik sanat değildir.

İlim, aklın aşkı, soru sormak ise zekâtıdır. Derdi olanın sorunları değil, soruları vardır. Sorular, yolculukları da beraberinde getirir. Canı yanmayan kişi, yolunu bulamaz. En mühimi de, yolun değil, yolcunun hikâyesi olur.

İşte bu hikâye, bizi, dünya gurbetinin bir talebesi yapar. Sorular, talepler ve talebeler. Ve ölüm, hepimizi dünyadan mezun eder. Burada kalmak yoktur.

***

Basit, eksiği ve fazlası bulunmayana denir. "Basit" bir örnek verelim: Nazar, manzarayı oluşturur. Bir örnek daha: Bilinçli insan, tüketmez, istifade eder. Sonrası teşekkür ve şükür. Ayrıca bir hatırlatma: Arzular sınırsız, kaynaklar sınırlıdır.

Her şey bu kadar basitken, "meseleyi" zorlaştırmak ve içinden çıkılmaz hale getirmek, ancak akılla başarılabilecek bir şeydir.

Gerçek medeniyet ise vicdan medeniyetidir. Bundan dolayıdır ki, milletimizin derdi de, sevinci de resmi sınırlarımızdan büyüktür. Unutmayalım: Merhamet gariplerde, acımak ise galiplerde görülür.

Vicdan medeniyetinde, sözgelimi şiir, sadece edebiyatın değil, aynı zamanda terbiyenin de konusudur.

Yeri gelmişken, bir de yasal uyarı yapalım: Son zamanlarda, vicdan dersinden sınıfta kalmış bazı kimseler, "medeniyet" vurgusunu çok sık yapmaya başladılar. Onlara inanmayalım.

Özetle; hem mazeretlerimizin esiri olmayacak, hem de iyi niyet israfı konusunda daha dikkatli olacağız.

Tam da burada, şunu da söylemeden geçmeyelim: İnsanlık bahsinde cimri olmamak gerekiyor. Çünkü cimri, sadece kendini düşünen, fakat kendisi hakkında düşünmeyendir.

Evet. Herkesin bir hesabı vardır, günü geldiğinde görülür. Ve her şeyin bir dengesi. Örneğin, yoksulluğun edebiyatı zengin, zenginliğin edebiyatı ise fakirdir.

Sadece düşünüp durmayalım, yolculuğumuz boyunca durup düşünelim.

***

Artık itiraf edelim: Başlık dahil, yazımızdaki cümlelerin yüzde doksan beşi, İbrahim Paşalı"nın henüz yayınlanmamış kitabından alınmıştır. Adını da verelim: Entelektüellerin Hurafeleri. Biz, sadece, farklı yazılardan cümleler ve kelimeler alıp bir araya getirmiş olduk.

Kırk dört yazıdan oluşan kitapta, en beğendiğim cümle ise şu: Halk yapınca sosyal linç, sanatçılar yapınca demokratik tepki oluyor.