1969 ve 1999 seçimleri

00:0027/02/1999, Cumartesi
G: 9/09/2019, Pazartesi
İsmet Özel

Devletin devletliğini kolaylıkla teminat altına aldığından ve alacağından endişe etmeyelim. Bu başarının iki ana sebebi var. Birincisi, Türkiye Cumhuriyeti altı asırlık Osmanlı yönetim geleneğinin düstûrlarını olduğu gibi devralmış olmasıdır. İkinci sebep Türkiye Cumhuriyeti''nin yirminci yüzyıl başlarındaki şartların devletin idamesi yolunda koyduğu kayıtlara sadakati sürekli olarak gözetmiş olmasıdır. Türkiye Cumhuriyeti düstûrlarını muhafaza ettiği ve uzlaşmayı ihlâl etmediği için şimdiye kadar

Devletin devletliğini kolaylıkla teminat altına aldığından ve alacağından endişe etmeyelim. Bu başarının iki ana sebebi var. Birincisi, Türkiye Cumhuriyeti altı asırlık Osmanlı yönetim geleneğinin düstûrlarını olduğu gibi devralmış olmasıdır. İkinci sebep Türkiye Cumhuriyeti''nin yirminci yüzyıl başlarındaki şartların devletin idamesi yolunda koyduğu kayıtlara sadakati sürekli olarak gözetmiş olmasıdır. Türkiye Cumhuriyeti düstûrlarını muhafaza ettiği ve uzlaşmayı ihlâl etmediği için şimdiye kadar siyasi iniş çıkışları denetim altında tutabilecek kararlılık bakımından zaafa düşmedi. Kararlılık istense bile gösterilemeyebilirdi; ama Türkiye Cumhuriyeti kararlılık gücünün elinden kaçmasını önleyecek tedbirleri de almasını bilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti''nin başının en sıkışık olduğu zamanda bile kararlılık gösterebilmesi nasıl oldu? Şöyle: Yönetim karşıtı hareketlerin yönetime mensup unsurların güdümüne girmesini sağlayarak. Osmanlılar Saray merkezli bir Enderun''la idare etmişlerdi; Türkiye Cumhuriyeti bütün vatan sathına yayılmış bir Enderun ihdas etti.

Bu nev-zuhur Enderun sayesinde 1960 sonrasında Kurucu Meclis, 1980 sonrasında Danışma Meclisi teşkil etmek zor olmadı. Şimdi de 1996 sonrasının parlamentosu teşkil olunuyor. 28 Şubat süreci dedikleri yeni kararlılık dolayısıyla girişilen Büyük Restorasyon''un tamamlanması için yeni bir parlamento, yeni bir parlamento için de seçim gerekli. Liste depremi dedikleri vakıanın aslı bu. Devletimiz bir önceki dönemin konu ve yaklaşımlarının önümüzdeki zamanlarda teşkil edilecek siyasi çerçeve içine taşınmasını istemiyor. Bir önceki dönem dediysem, bununla son beş altı yılı kapsayan zaman dilimini kastetmedim. Geride bırakılan dönem sağ ve sol siyaset ıstılahlarının tanım gücü yüklendikleri son otuz seneyi içine alan dönemdir. Parlamentoya gireceklerin seçiminde dikkat ve titizlik gösterildi, çünkü geride bıraktığımız dönemdeki yerleri çok gerekli sayılsa ve giriştikleri işlerde çok başarılı olsalar bile bazı şahsiyetlerin yeni şartlarda işlevsiz kalacağı veya birilerinin işlevine göle düşüreceği düşünülüyor.

Artık herkes yeni siyasi ıstılahlara hazırlanmak zorundadır. Restorasyon 18 Nisanda hitama erdikten sonra sol ve sağ jargon kimsenin işine yaramayacak. Biz ancak bugün, her iki jargonun da iptali için otuz yıllık bir süre gerekli olduğunu anlayabiliyoruz. Aralarında otuz yıl bulunan iki genel seçim bir bakıma benzeşti. 1969 yılı resmi anlayışın aşırı bulduğu solun, 1999 yılı ise resmi anlayışın aşırı bulduğu sağın bir önceki seçimde (1965 ve 1995) tanzim edilen ruhsatlarının iptale uğradıktan sonra seçime girdikleri yıllardır. Solu ve sağı beğenilmeyecek bir kılığa sokan, giderek onlara o elbiseyi diken hangi else, girdikleri çirkin kılıktan ötürü solu ve sağı baloya girmekten meneden de aynı el.