Hiyerarşi olmayınca

Yaşadığımız son deprem vesilesiyle yüzümüze can yakıcı bir biçimde vurulduğu halde anlamaya hiç yanaşmadığımız gerçek Türk toplumunun mevcudiyetini değerlerden mahrum bir sürü olarak koruduğudur. Topluca yaşıyoruz, bir türlü güdülüyoruz. Modern örgütlenme tarzına tamamen yabancıyız. Geleneksel örgütlenme tarzını hepten unuttuk. Evet, Türk toplumu mevcudiyetini koruyor; ama neyi koruduğu hakkında hiçbir fikir sahibi olmaksızın. Rüzgâr önünde sürüklenerek değil, el yordamıyla bile değil, haybeden yaşıyoruz.

Durumun ciddiyetinden mi, vahametinden mi, korkunçluğundan mı, garabetinden mi bahsedeceğimizi bilmiyoruz. Çünkü bu kelimelerin neyi işaret ettiğinden haberimiz yok. Herkes bıçak kemiğe dayandı diyor. Hiç kimse bıçağın kime, kemiğin kime ait olduğunu bilmiyor. Bir zamanlar "bir musibet bin nasihatten yeğdir" derlerdi. Vardığımız noktada görüyoruz ki bu sözün aslı yokmuş. Kim söylediyse besbelli ki kafiye hatırına söylemiş bu sözü. Nasihatten anlamayana musibet vız gelir demek belki daha doğru. O insanlar ki bin nasihate duyarsız kalacak derecede andavallıdır nasıl olur da anlayışlarını uğradıkları bir musibet onlara ulaşınca o musibetin kendilerini düzeltecek işaretler taşıdığını fark etme seviyesine yükseltebilirler?

Gerek nasihatten ve gerekse musibetten herhangi bir şey anlayabilmek, daha doğrusu nasihatin nasihat, musibetin musibet olduğunu anlayabilmek için öncelikle bir hiyerarşiden haberdar olmak gerekir. Nasihati alanla nasihati veren arasında bir altlık üstlük ilişkisi yoksa arada sarf edilen kelâm elbette bir nasihat değeri taşımaz. Musibeti gönderenle musibete uğrayan arasında bir altlık üstlük ilişkisi yoksa yaşanılan her istenmedik olayın adına kötü tesadüf demek gerekir. Talihli olanlara tesadüflerin iyisi denk gelir, kötü tesadüf talihsizlere rastlar. Her şey baht işiyse musibet yoktur.

Ancak nasihatten anlayan insanlar örgütlü bir toplum oluşturabilir. Bunun için de o insanlar arasında bir değerler hiyerarşisi doğması gereklidir. Biri diğerinden üstün tutulan değerler söz konusu değilse ve nasihat veren insanlar bu değerlerin taşıyıcıları değilse ne yapılacak işleri sıraya koymak, ne de o işlerin yapılmasından fayda doğacağına insanları inandırmak mümkün olabilir. Üstün bir değere işaret etmeksizin ve üstün bir değer taşımaksızın bir sürüyü yönlendirebilir ve emirlere itaat eder hale sokabilirsiniz. Emir verenin nasihat verecek değeri taşıması şart olmadığından emirlere itaat etmek nasihatten anlıyor olmanın bir belirtisi sayılmaz.