Köhnedir; ama sihirlidir

Mahallemizde bir lâmba satıcısı dolaşıyor. Portatif tezgâhında yeni, son model, pırıl pırıl lâmbalar var. Pazarladığı lâmbaların iyi ışık verdiğini, kolay kullanıldığını ve hepsinden önemlisi, ışık vermesi için gereken energiyi teminde hiç zorluk çekilmeyeceğini söylüyor. Lâmbacı her satıcı gibi parayla, bir bedel karşılığında satıyor mallarını. Lâkin hepsi bu kadar değil. Sokak aralarında dolaşan özellikli bir satıcı bu. Diyor ki dilerseniz fiyatını ödeyip lâmbalarımdan herhangi birini alabilirsiniz; ama başka bir mübadele yolu daha var. Paranız yoksa veya paranıza kıyamıyorsanız size bu lâmbalardan birini evinizdeki eski lâmbanın karşılığında verebilirim. Alış veriş olmazsa değiş tokuş.

Lâmbasız ev olur mu? Bizim evimizde de eski püskü, köhne bir lâmbamız var. Kalitesiz, alevi iğri büğrü çıkaran bir fitili olduğu için lâmba şişesi çok çabuk isleniyor. Lâmba şişesini yerinden çıkarmak bir dert. Onu kırmadan, çatlatmadan silmek başka bir dert. Sıra şişeyi tekrar yerine takmaya gelince de gösterilen ihtimamdan ötürü anamız ağlıyor. Bütün bunlar olup biterken neler çektiğimizi gayet iyi bildiğimizden, lâmba şişesinin islenmeye başladığını fark eder etmez hep bir ağızdan şu türküyü okumaya girişiyoruz: "Lâmba şişesiz yanmaz mı? Cicim bana yâr bulunmaz mı?" Köhne lâmbamızı yanar halde tutmak için ihtiyacımız olan yakıt kolayca ele geçer cinsten değil. Yakıt bulma operasyonları iflâhımızı söküyor. Rezil bir lâmba bu; ama bizim lâmbamız. Canımızı burnumuzdan getiriyor; ama evimizin lâmbası.

Işıktan yoksun kalma tehlikesine bulaşmadan bu lâmbadan kurtulmak istiyorsak, işte fırsat ayağımıza geldi. Mahallemize giren, sokak aralarına kadar sokulan birisi bize yeni lâmba satmak istiyor. Ne var ki bu çok modern, post-modern, ultra-modern lâmbalar çok pahalı. Bizde o lâmbalardan alacak para olsaydı evimizin lâmbasını onarır, onu içimize siner biçimde bizi aydınlatır hale sokardık. Bize fırsat tanıyan lâmba satıcısı aslında bir fırsatçı. Züğürtlüğümüzden gayet iyi haberdar. Bu yüzden tezgâhındaki lâmbalardan birini bize parasız da vereceğini söylüyor. Yeter ki biz evimizin lâmbasını gözden çıkaralım.

Bâsiretimiz bağlandıysa her şeyiyle yerli imalât olan evimizin lâmbasını vereceğiz. Onun yerine ithal malı lâmbalardan birini kullanacağız. Bu lâmba çok iyi aydınlatacak. Fakat çok geçmeden göreceğiz ki, o lâmbanın aydınlığının devamı için bizden, evimizden belli aralıklarla bir şeyler gidecek. Şimdilik bizler kimsenin bizim bitli yorganımıza tâlip olacağına akıl erdiremiyoruz. Henüz anlayamıyoruz ki o yorganı yorgan yapan bitler değildir. Köhne lâmbamızın sihirli olduğu ise hiç aklımıza gelmiyor.