Yargılamanın adaleti hususunda Avrupalı merakı

Neredeyse kırk yıla varan bir aradan sonra Marmara Denizi''ndeki adalardan biri daha bütün Türkiye''nin önemine inandırıldığı bir yargılamaya mekân olacak. Bu adanın adı İmralı''dır, Yassıada değildir. Yargılanan ise bir kişidir, Türkiye''nin en yüksek siyasi makamlarını işgal etmiş yüzlerce kişi değildir.

O yüzlerce kişiyi savunmak veya en azından sanıklara insanlığa sığar ölçülerde muamele yapılıp yapılmadığını tespit etmek üzere Avrupa''dan bir avukat veya avukatlar gelmiş miydi? Böyle bir şeyi zihnimde canlandıramıyorum. İhtilâlden sonra Avrupa''dan Devlet Planlama Teşkilâtı''nın başına Tinbergen adlı bir Avrupalının getirildiğini biliyorum. En azından Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International) bizim radyodan naklen yayınla dinlediğimiz Yassıada duruşmalarını izlemiş miydi? Seyyit Kutub''un idamıyla sonuçlanan duruşmalarla ilgili Uluslararası Af Örgütü raporuna rastladım; ama Yassıada duruşmalarıyla ilgili bir Amnesty International raporu ya hiç yok veya benim ulaşamadığım bir yerde duruyor.

Beni Avrupalıların yargılamanın adaletiyle adalet kelimesine denk düşen bir anlamda ilgilendikleri veya ilgilenecekleri hususunda ikna etmek çok zor. Ben ikna olmuşum, olmamışım; herhangi bir kimsenin böyle bir şeyi hesaba katacağını sözkonusu etmek bile gülünç. Sözkonusu olan Türk yetkililerinin Avrupa''dan gelen işaretlere son derecede hassas olduklarıdır. Öyleyse yargılamanın Avrupa''dan yükselmesi muhtemel itirazlara cevap verecek minvalde cereyan edeceğini tahmin etmek hiç zor olmayacak. Netice nereye varırsa varsın şu soru muallakta kalacak: Avrupalılar yargılamanın adil cereyan edip etmediğini mi; yoksa Öcalan''ın niçin yargılanıyor oluşunu mu merak etmektedir? Eğer birincisi ise, diyeceğim ki Avrupa Öcalan''ı dolaylı yoldan ve el altından yargılamaya hazırlanmaktadır. Yok eğer, ikincisi ise ve Avrupalılar Öcalan''ın sanık sandalyesinde oturmasına itiraz ediyorlarsa işe Türk makamlarının hasmı olarak müdahale etmeye hazırlanıyorlar demektir.

Şimdiye kadar kulaklarımızda Avrupalıların Seyyit Kutub''un, Adnan Menderes''in yargılanmasına dair itirazları çınlamadı. Avrupalılarda mukîm adalet hissinin ne tutarlı temellere sahip olduğu, ne de (her fırsatta savunuyor görünmek suretiyle çevre ülkelerde psükologik baskı kurdukları) hümanist ideallere sadık bir biçimde tezahür ettiği söylenebilir. Avrupalıların mahrum olduğu şey ne sadece tutarlı bir adalet hissi; ne de yüzyıllardır üretmeye çabalayıp başarısız kaldıkları hümanist değerlerdir. Avrupalı dediklerimiz müreffeh ve saldırıdan masun kalmaya çabalayan bir topluluğun üyesi olmaktan başka ne olabileceğini bilmeyen şaşkın kalabalığın ferdleridir.

Türk yetkililer yüreklerinde işte bu şaşkınların gözünde temize çıkma endişesi olduğu halde, Türk devletine vatandaşlık bağıyla bağlı Abdullah Öcalan''ı yargılama sürecini başlatacak.