Anketler neyi gösteriyor?

Dikkatinizi çekiyor mu bilmiyorum, bugünlerde Türkiye ve ABD''de yapılan anketler iki ülkeyi karşılaştırmak açısından büyük kolaylık sağlıyor. Türkiye seçime doğru giderken, anketler seçim yasakları arasından kendine bir yol bulmaya çalışıyor. Medyaya yönelik seçim yasakları, bu yıla kadar görülmedik boyutlarda. Önce yasaklanan bazı şeyler, tepkiler üzerine gevşetildi. Anket şirketleri ne yapacağını şaşırdı. Yasaklar bir gün önce miydi yoksa, bir hafta önce mi başlıyordu. Adeta, "Her ihtimale karşı, yasaklamakta fayda var" deniyordu.

Bu ortamda ister istemez anketlerin yerini tahminler ve fısıltı medyası aldı. Esas konu ise değişmiş değil: Seçimlerden "istenmeyen" bir parti galip çıkabilir mi? Belli bir parti şu kadar oy alırsa, hükümet olabilir mi? Bir partinin "yeterli oyu alsa bile" hükümet kuramayacağına ilişkin, yetkili makamlardan açıklamalar geldi. Yani, hukuken hak etmiş de olsa, ona verilmeyecek! Milletin çoğunluğunun tercihi dikkate alınmayacak. Demokratik olduğu söylenen bir ülkede böyle şeyler olabilir mi?

Anketler, Türkiye''nin oldukça uzağında bulunan ABD''de de sık sık yapılıyor bu günlerde. Kamuoyunun nabzı tutuluyor. Fakat bizdeki gibi kamuoyunun eğiliminden endişe duymak için değil. Vatandaşların ağırlıklı tavrına bakıp, ona göre adım atmak için. Son verilere göre, ABD halkının yüzde 55''i kara harekatına karşı. Bu, çoğunluk anlamına geliyor. O halde Pentagon, kara harekatı yönünde bir karar alamıyor. Eğer bu eğilim değişir de çoğunluk kara harekatını ister duruma gelirse, harekete geçecekler. ABD halkı, çocuklarının ölmesini, ceset torbalarında dönmesini istemiyor. Üç ABD askerinin yakalanması, kara harekatının reytingini yükseltebilirdi. Yüzü gözü yıpratılmış asker görüntüleri, dünyayı etkiledi. Onlar Arnavut veya Slav değildi. Onlar, Amerikalı''ydı! Durumun vahametini Yunanistan da anladığı için, derhal harekete geçip üç askeri iade alma girişiminde bulundu.

Bizde dört beş yılda bir seçimler yapılıp bunun dışında vatandaş unutulurken, seçimden seçime "halka gidilirken", ABD gelişmiş iletişim ağı ve teknoloji sayesinde sürekli kamuoyu yoklaması yapabiliyor. Çünkü bu yoklamalar sürekli seçim anlamına geliyor. Mahkemelerinde halk jürisi bulunduran, okullarının müfredatını okul aile birliğiyle birlikte belirleyen, şeriflerini kendileri seçen bir sistemde, halkın sürekli katılımı gerçekten büyük önem taşıyor.

İlkçağ Tarihi kitaplarında yazının bulunuşuyla ilk devlet sistemlerinin kuruluşu arasında paralellik kurulur. Devletle birlikte karmaşıklaşan insan ilişkileri, hukuk ve yazı gibi araçları zorunlu hale getirmiştir. ABD toplumundaki karmaşık ilişkilerle yüksek iletişim teknolojisi arasında da böyle bir ilişki olduğunu söyleyebiliriz. Katılımın artması ve sağlanması gereken bir kültür, bunun için gerekli olan araçları üretmiştir ve geliştirmektedir. Zaten mümkün olan en yüksek düzeyde özel katılımın sağlanması sayesinde ABD bugünkü durumuna gelmiştir. ABD anketlere çok önem veriyor çünkü siyasi irade meşruiyetini bu anketlerden alıyor. Kamuoyunun ters dönmesi halinde zaten hükümet, istifa etmek zorunda kalıyor.

Bunun anlamı şudur: ABD''nin sonuç alması için Kosova''da kara harekatına karar vermesi gerekiyor. Bunun içinse, Clinton''dan önce, ABD halkının ikna edilmesi gerekiyor. Nüfusu çok daha büyük oranlarda olan ABD''de kamuoyu yoklamaları çok daha hızlı ve büyük oranlarda yapılabiliyor.

Türkiye''de iletişim teknolojileri ne zaman gelişir? Buna ihtiyaç duyulduğu zaman.

ABD''de savaşta bile anketlere bakılıyor. Türkiye''de barışta bile anketler meşruiyet göstergesi olamıyor.

Demokrasi diyorlar da, bunları onun için yazıyorum.