Deprem depremi

Türkiye''de birkaç yıldır siyasi depremden söz ediliyor. Tıpkı Abdulhamit devrinde olduğu söylendiği gibi "henüz olgunlaşmamış olan" parlamentoya, oldukça ermiş olan çevreler tarafından sürekli müdahale ediliyordu. Siyasi depremin artçı şokları bitmek bilmiyordu. İşte onlardan birisi: Millet tarafından seçilmiş bir vekil, parlamento çatısı altında bir anda vatandaşlıktan atıldı. Ellerinden gelse, dünya vatandaşlığından da atmak için sehpaya göndermeye hazırdılar. Ne yazık ki bu şoklar devam etmesine rağmen, her hangi bir "sivil savunma örgütü"nden yardım eli uzanmıyordu.

Aynı süreçte, hukuk depremleri de söz konusu oldu. En yetkili ağızlar, hukuk sisteminin kilitlendiğini söylüyordu. Sadece siyasi depremin uzantısı olan davalar bir çırpıda bitiriliyordu. Müvekkillerin siyasi kimlikleri, ve haklarında siyaset ve medya çevrelerinde verilen hükümler emsal teşkil ediyordu. Öyleyse öyledir diyerek kişi ve kurumların defterlerini dürüyorlardı. Fakat olan, hukuk sisteminin güvenilirliğine oluyordu.

Ve bunların tabii sonucu olarak gelen ekonomi depremi. Yukarıda adı geçen depremler, Türkiye''yi Avrupa''ya "yardım değil ticaret istiyoruz" diye kafa tutan bir konumdan, "ne verirsen elinle" konumuna sürükledi. Önce yerli sermaye ve girişimleri türlü baskılarla ve mevzuatla durdurdular. Sonra yabancı sermayeyi çekmek için tahkimi getirme gayretine düştüler. Vatandaşın güveniyle dış güven arasındaki bağlantıyı göremediler. Hazineyi duyun-u umumiye şartlarına sürüklediler. Ekonomi yıkılıyordu, sivil savunma örgütleri ise daha önce felç edilmişti.

Siyasi, ekonomik ve hukuki depremlerden sonra şimdi yeni bir durumla karşı karşıyayız: deprem depremi. Bu defa kelimeyi, başka bir sarsıntıyı anlatmak için değil, bildiğimiz yer sarsıntısını anlatmak için kullanıyoruz. Üzerinde yaşadığımız yerkabuğu adeta "deprem öyle değil böyle olur" diyerek sarsıldı. Bu adeta vatandaşın yıllardır içinde duyduğu sarsıntının bir uzantısıydı. İşte şimdi anladık, gerçek depremin nasıl bir şey olduğunu. Bu konuda farklı rivayet ve yorumlar yok. 24 Trilyon zarar eden kurumun "başarısının sırlarını" anlatan Erdemir yönetimiyle buna gülen insanlar şimdi hemfikir durumda; Deprem milli bir felakettir, can ve mal kaybına yol açmaktadır. en çok zarar gören de vatandaş olmaktadır. O kadar etkili bir felaket ki önceki depremleri unutturuyor. Yukarıda yazdıklarımın "sırası olmadığını" düşündürtüyor. İngiliz''i, Rus''u, Yunan''ı, Fransız''ı yardım gönderiyor. Daha dün kredi vermekte tereddüt eden Dünya Bankası, para musluklarını açıyor.

Depremin ortaya çıkardığı, bütün vatandaşlar tarafından bir kez daha görülen ve kabul edilen gerçek: Devletin acziyeti. Hantal devlet bürokrasisi, afet bölgesine etkili bir şekilde müdahale edecek durumda değildi. Birçok memur zaten yaz tatilindeydi. Araç gereç yetersizdi. Çocukluğumuzdan beri resmi binalarda gördüğümüz sivil savunma panoları, birer panodan ibaretti. Kurtarma çalışmaları ve yangınlar için dışarıdan ekip ve ekipmanlar beklendi. Bunlar çalışmaya başladığı anda medyamız, "adamların ne kadar hızlı bir teknikle çalıştıklarını" anlatmaya başladı. Evvelki depremlerde sivil savunma örgütleri yoktu. Şimdi gerçek depremde gerçek sivil savunma örgütünün de ortada olmadığı anlaşılıyordu.

Bu felakette benim en anlayamadığım detaylardan birisi hükümet veya vilayet yönetimlerinin, birkaç günlük tatil kararı bile alamamaları oldu. Başka zaman kar yağdı, güneş açtı, iki tatil arasında kaldı gibi şu anda sudan görünen gerekçelerle tatil ilan ediveren valilikler, bu defa, gecelerini parklarda arabalarda geçirmiş, uyuyamamış, dinlenememiş çalışanlarını iş başında görmek istiyordu. Yardım faaliyetleriyle bir ilgisi olsa bu anlaşılabilir, hatta bir çok çalışan belki de kurumlarının araçlarıyla gidip destek vermekten zevk alacaktı. Ama öyle yapmadılar. Gündüzleri iş yerinde uyuklayıp depremi, yakınlarını konuştular. Geceleri parklarda konuşmaya devam ettiler. Yardım bekleyen binaları, tv''lerden seyrettiler. Kendileri de bir girişimde bulunabilirdi. Fakat onları devlet böyle alıştırmıştı: devlet yıllardır, "siz karışmayın bütün işleri ben yaparım" diyordu.

Depremden alınacak başka dersler de var. Ve bu ikindi namazlarının sünnetine dikkat etmek, Kur''an okumak gibi önlemlerle sınırlı kalmamalı. Ansızın geliveren ölümü gördük. Başka zamanlarda Tanrıya kafa tuttuğunu sanan insanların çaresizliğini gördük. Malımız mülkümüz gözümüzden siliniverdi. Yalnız insanlar, çocuklarımız, yakınlarımız kaldı geriye. İşin gerçeği, insanlar asıl bu derse önem veriyor.

Alınan dersler insanın mayasında var olan unutma yeteneğine bakalım ne kadar direnebilecek.