Malezya"da neler oluyor?

Uluslararası arenada birbirlerine çok uzak veya kapalı ülkelerde yaşanan olaylar arasında, ilginç paralellikler bulunabiliyor. Mesela Malezya ülkemize çok uzak bir ülke. Uçakla en azından sekiz on saat çekiyor olmalı. Geçtiğimiz yıllarda Asya mucizesi dendiğinde ilk akla gelen ülkelerden birisi olarak haberlere sürekli yansıdı. Zaten Malaylar''la özel bir gönül yakınlığımız da sözkonusuydu. Dostumuz Murat Yülek''in bu konuda yazdığı kitap *, ilgililere tatmin edici bir çerçeve sunuyor.

Malezya''yı sömürgeleştiren İngilizler, bölgede üretilen kalay, kauçuk ve orman ürünlerini dünyaya pazarlamak için liman kurmuşlardı. O günlerden günümüze çok şey değişti. Artık Malezya, teknolojinin ve özellikle bilgi teknolojisinin dünya merkezlerinden birisi olmaya doğru koşuyordu. Amerika''daki Silikon Vadisi''nin bir benzeri, Multimedya Süperkoridoru adıyla Malezya''da gerçekleşme yolunda idi. Proje çerçevesinde bir Multimedya Üniversitesi kuruldu. Süperkoridor en yüksek düzeyde bilgi desteğine gerek duyduğundan, dünyanın teknoloji öncüleri, Süperkoridor''un yönetim kuruluna getirildi. Bunlar arasında Bill Gates ve Alvin Toffler gibi ünlüler, ABD''nin en iyi üniversitelerinin yöneticileri vardı.

Çalışmalar yalnız teknoloji alanıyla sınırlı değildi. Hukuki ve insani altyapıyı da içine alıyordu. Merkez için yüksek düzeydeki elemanları yetiştirmek üzere özel eğitim merkezleri açıldı. Proje kapsamında Elektronik Devlet, Çok Amaçlı Kart, Akıllı Okullar, Teletıp, Uluslararası İmalat Ağı, Sınırsız Pazarlama gibi çıtası çok yüksek alt-projeler söz konusuydu.

Hukuk alanında da kurgubilimsel hedeflere heveslenen Malezya, "siber hukuk" kavramını ortaya atarak bir hukuk devrimi iddiasında bulundu.

Bu projelerin zirvede olduğu yıl, 1997. Mahathir, ülke yönetimini Enver İbrahim''e bırakarak projeyi tanıtmak üzere bir dünya turnesine çıktı. Duyduğumuz kadarıyla da büyük sükse yaptı. Dış dünyayı izleme alışkanlığı olanlar, Malezya''yı ideal bir ülke olarak düşünüyordu. Malezya üzerinden gördüğümüz rüya, önce Asya krizi, arkasından Enver İbrahim olayıyla sanki sona erdi. Siber Hukuk iddiasındaki bir ülkede, bütün az gelişmiş dünya ülkelerinde olduğu gibi ayak oyunlarıyla Enver İbrahim düşürüldü, hatta tutuklu olduğu sırada işkenceye maruz kaldı. Malezya adaletinin bu performansı nedeniyle Alvin Toffler, Süperkoridor Yönetim Kurulu''ndan istifa etti. Yaşanan siyasi skandal, dev projenin sekteye uğramasına yol açtı. Malezya yalnız, ekonomik değil, siyasi bir durgunluk dönemine girmişti. Bu durum bölgenin diğer kaplanlarının işine yaradı. Özellikle Singapur ve Hong Kong''un. Buralarda da bilgi teknolojisi bölgeleri oluşturma yönünde projeler gündeme geldi.

Asya krizinin, "çizmeyi aşmaya yeltenen" Asya''ya bir ders vermek üzere Batılı finans merkezleri tarafından çıkarıldığına, hatta işin içinde Soros''un bulunduğuna dair yorumlar yapıldı. Kriz Asya''ya, oradan Türkiye''ye uzandı. 1997''ye kadar ortalama bir demokratik ülke görünümünü koruyan Türkiye, ekonomik olarak da bir yerlere gelmiş durumdaydı. O günlerin siyasi yapısı içinde D 8 Projesi''yle İslam dünyasında ekonomik bir birlik oluşturmaya bile yeltendi. Bir dizi toplantı, seminer, görev dağılımı yapıldı.

Sonra ekonomik ve siyasi kriz birlikte geldi. Türkiye''de ortam gerildi. Birtakım liderler kimsenin, ama hiç kimsenin bir anlam veremediği gerekçelerle mahkumiyet aldı. Siyasi parti kapatıldı. İlginç bir şekilde, siyasi, ek onomik ve demokratik düşüş birlikte yaşandı. 97 ve öncesinde ortaya konan projeler rafa kaldırıldı. Bütün bunları da dünyanın izlemekte olduğundan emin olabilirsiniz.

Şimdi biz Proton''u üreten ülke için soruyoruz: Malezya''da neler oluyor?

Milli kültürlerinde Türkler''e özel bir yer veren Malezya halkının sorusunu duyar gibi oluyorum:

Türkiye''de neler oluyor?

(*) Murat Yülek, Asya Kaplanları: Sanayi Politikaları ve Kalkınma, İst. 1998.