"Dokunulmazlık" hatıraları

“Yasama sorumsuzluğu ve dokunulmazlığı” meselesini sadece biz tartışmıyoruz. 17. Yüzyıl İngiltere''sinde Avam Kamarası üyelerini Kral ve de Lordlar''a karşı korumak amacıyla başlatılan uygulama farklı biçimler kazanarak bugüne kadar gelmiş ama hakkındaki tartışma da hiç bitmemiş.

Geçenlerde, “cezai, hukuksal ve idari dokunulmazlığı” olan Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy''nin eşinden ayrılırken hakim karşısına çıkıp çıkmaması bile ilginç yorumlara neden olmuştu.

Konu epeyce zengin olduğu için ayrıntılara girmeyeceğim. Zaten artık internette bile konuya ilişkin bilgilere ulaşmak mümkün. Bu ortamda fakülte dergilerinde yayımlanmış önemli yazılara da ulaşılabiliyor. Mesela, Prof. Kemal Gözler''in Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi''nde yayımlanmış “Yasama Dokunulmazlığı” başlıklı yazısı gibi. Gözler, meraklısı için konu hakkında hemen her bilgiyi verdiği gibi isteyen okurları için zengin bir kaynakça da düzenlemiş.

Önemli bir konu şüphesiz. Her şeyden önce bir demokraside her vatandaşın aklına gelen (ya da gelmesi gereken) şu soruyu cevaplayabilmek için: Temsilcilerim olarak parlamentoya gönderdiğim milletvekillerinin sahip olduğu özgürlükler ve dolayısıyla sorumsuzluklar- dokunulmazlıklar milletin bir ferdi olarak benim sahip olduklarıma kıyasla niçin daha geniş olsun?

Vatandaş bu soruyu sorarken haklı tabii ki; milletvekili canının istediği her lafı edebilir ve hiçbir takibata uğramazken vatandaş niçin mahkeme yolunu tutsun? Özellikle de “söz”e ilişkin olan “yasama sorumsuzluğu” söz konusu olduğunda. Demokraside “söz”den zarar gelmez diyorsak, bu herkesin sözü için niçin geçerli olmasın?

Ancak bildiğiniz gibi işin bir de “yasama dokunulmazlığı” adı verilen ve parlamenterleri gözaltına alma, tutuklama gibi cezai takibat işlemlerinden uzak tutan yönü var. Zaten tartışma da asıl olarak bu alana ilişkin olarak yapılıyor.

Yine bildiğiniz gibi bu “dokunulmazlık”ın içi her yerde-ülkede aynı şekilde doldurulmamış. Kıta Avrupası''nda farklı, Anglo-Sakson Sistemi''nde farklı...

Epeyce geniş ve zengin olduğu için bu konunun ayrıntılarına da girmeyeceğim.

Ben bugün sadece, 1994''de DEP milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılmasına ve bunu takiben ortaya çıkan “manzara”ya ilişkin bazı hatıraları hatırlatmakla yetineceğim.

Önce Hasan Cemal''in 2004''de yayamlanan bir yazısında yer alan şu hatıra:

“Başbakan Çiller''in 1994 yılı mart ayındaki başdanışmanı Büyükelçi Yalım Eralp''ti. Aradan yıllar geçtikten sonra Çiller''in DEP''le ilgili bu tutumunu şöyle açıkladı: ''1994 yerel seçimleri öncesi Çiller''in DYP''si kamuoyu yoklamalarında gerideydi. O sırada Başkan Clinton''ın seçim danışmanları Çiller''e yardıma gelmişlerdi. Yeniköy''deki yalıda Sayın Çiller''e, DEP''liler konusunda alınacak sert tedbirlerin kendisine yüzde 2-3 oy kazandıracağını söylediler. Arkasından DEP''liler TBMM''den yaka paça alındı. Benim ve bir iki kişinin daha ''Aman yapmayın, ileride sıkıntıya düşeriz'' dememize rağmen aldırış edilmedi. (Tercüman. 24.4.04)”

“Dokunulmazlıklar”a ilişkin ikinci hatırayı Yavuz Donat aktarmış. Yazının başlığı şöyle: “Tarihin tanığı: Dr. Vefa Tanır”.

Okuyoruz:

“Vefa Tanır''dan bir anı:

TBMM''de Başkanvekiliydim... Başkanlık kürsüsünde Meclis''i yönetiyordum.

Gündemde DEP milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılması vardı.

Görüşmeler sırasında önüme bir yazı geldi.

Gönderen DGM Başsavcısı idi.

Yazıda, dokunulmazlıkların kalkmasından sonra DEP milletvekillerini kendilerine teslim etmemiz isteniyordu.

Yazıyı okudum ve hemen oturuma 10 dakika ara verdim. (...)

Vefa Tanır ''sonrasını'' da anlattı:

DGM Başsavcısı''nın muhatabı Meclis Başkanlığı olamazdı.... Yazıyı Adalet Bakanı''na gönderdim.

Dokunulmazlık kalktıktan sonra kendiliğinden teslim olmak isteyen çıkarsa, TBMM''nin kolluk kuvvetleri marifetiyle DGM''ye gönderecektim.

Ama iki DEP''li acele etmiş, Meclis''ten çıkmak istemişler... Kapıda tutuklanmışlar.”

Şimdi de gelelim üçüncü hatıraya. Bu hatıra öncekilerden farklı. İnsana iyi gelen cinsten. Dönemin TBMM Başkanı Hüsamettin Cindoruk, DEP''in kapatılma fezlekesinin Meclis''ten nasıl geçtiğini anlatıyor:

“O dönemde Meclis Başkanı olarak DEP''in kapatılma fezlekesini kabul etmedim. Daha sonra Amerika''ya tedaviye gittiğim sırada rahmetli Yılmaz Hocaoğlu bu fezlekeyi gündeme koydu. Bu konuyla ilgili beyanatlar çıktı. ''Meclis Başkanı''nın yokluğundan yararlandık'' şeklinde. Üstelik dokunulmazlıkların kaldırılmasının ardından siyasi polisin Meclis''e girerek onları yaka paça dışarı atması Türkiye''nin aleyhine oldu. Bunu dünyaya anlatmak çok zor.”

Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz: Türkiye''nin artık bu türden “hatıralar”ın oluşumuna izin vermeyen siyasi bir yapıya kavuşması az buz şey değildir.

Susmayalım ama bunun kıymetini de bilelim...