Polis ne yapmalı?

Yukarıdaki başlığı birkaç gün önce karşılaştığım "Polis ne yapmalı?" başlıklı bir köşe yazısını okuduktan sonra seçtim.

Bugüne kadar bu başlık altında en az bin köşe yazısı yayımlamış olan köşe yazarı, son Diyarbakır olayları dolayısıyla konuya tekrar dönmüştü.

Diyarbakır sokaklarında yaşanan olaylar "devlete meydan okuma", "isyan provaları" şeklinde özetlendikten sonra sıra şu temel soruyu cevaplamaya gelmişti: "Polis ne yapmalı?"

Getirilen cevabı uzatmaya gerek yok; cevabın "Polis başka ne yapabilir ki" ana fikri etrafında geliştirildiğini tahmin ediyorsunuzdur zaten.

Peki o halde polis ne yapmamalı?

Polis tabii ki, her şeyden önce gözaltına aldığı insanlara kötü muamele ve işkence yapmamalı.

Bu "sıfır tolerans"ta mutabıkız artık herhalde... Bakın Adalet Bakanı bile Engin Çeber olayında "devlet ve hükümet adına" özür dilemedi mi?

Peki öyle ise olaya ilişkin resmi gelişmeler de ne oluyor?

İstanbul Emniyet Müdürü''nün bakanın özür dilemesinin üzerinden iki gün geçtikten sonra "Biz dövmedik, işkence yapmadık, Metris Cezaevi''ne teslim ettik. Beyin travmasıyla ilgili 48 ya da 72 saatte beyin ödemi oluşmuşsa ölmesi gerekir" sözleriyle olayı "bilimsel" tartışmaya çevirmeye çalışmasını nasıl açıklayacağız?

Bu çerçevede akla gelen şu tespit makuldür sanırım: Devletin İçişleri Bakanlığı -sanki- ayrı bir "kuvvet"miş gibi çalışıyor. "Kuvvetler ayrımı" bizde beşli bir yapıya sahip yani: Yasama, Yürütme, Yargı, İçişleri Bakanlığı ve de malum kuvvet...

Gazeteler dünkü sayılarında durumu güzel özetlemiş.

Görünen o ki, Adalet Bakanı''nın, Şırnak-İdil''deki olaylarda tutuklanan sekiz kişinin adli muayene için götürüldükleri hastaneden çıkışlarında polisten gördükleri muameleye ilişkin olarak da özür dilemesi gerekiyor.

Fakat -sizin de dikkatinizi çekti mi bilmiyorum- İdil''de olup bitenler içinde bir tanesi var ki, insana açıkça "İşte, Adalet Bakanı''nın bundan sonra özür dilemesinin önünü kesecek çözüm budur" dedirtiyor.

Hastane bahçesinde polisten dayak yiyen tutukluların avukatının müracaatı sonucu karakola gelen savcı Kenan Göksu''nun olaya müdahalesi gerçekten de "Kuvvetler ayırımı bunun için güzel" dedirten cinsten.

Savcı Göksu -"vakit geçirmeden"- tutuklulardan birisinin dayaktan baygın yattığı karakoldaki polisler ile tutukluları yüzleştiriyor. Bitmedi: Teşhis edilen üç polis memurundan birisi kendisini teşhis eden tutukluya "Sen beni tanıdın ama ben de seni tanıyorum. Bunu unutma" der demez bu tehdit de hemen tutanağa geçirilmez mi? Daha sonra savcının kararıyla sekiz tutuklu tekrar devlet hastanesine sevk edilerek "darp ve cebir izlerini" tesbit eden yeni bir rapor alıyorlar. Üç polisin ise adliyede ifadeleri alınıyor.

Demek ki, işkence söz konusu olduğunda "tolerans"ın sıfırından söz etmenin bile uygunsuz kaçtığına inanan bir savcı, eğer isterse, dayaktan baygın düşmüş tutukluların bekletildiği bir karakolun tutukluları tehditten hâlâ -yani savcının önünde bile- kaçınmayan polislerini olması gerektiği gibi yasal hizaya çekebiliyor.

Bu bir bakıma "Yargı"nın "Yürütme"yi denetlemesi erdeminin günlük hayatımıza doğrudan yansımasıdır. "Hukuk adamları"nı vazgeçilmez kılan bu örnekte karşımıza çıkan müdahaledir tabii ki. "Hukuk devleti"ni cumhuriyetin nitelikleri arasında baş köşeye yerleştirmek -şimdiki gibi son sırada değil!- bunun için, yani ülkesinde bir insanın polisten dayak yediğini haber alır almaz, "vakit geçirmeden" karakolda bitiveren savcılarımız olsun diye gereklidir.

"Polis ne yapmamalı?" sorusu çerçevesinde son olarak, polisin Urfa-Viranşehir''deki sokak gösterilerine müdahalesinin ardından gerçekleştirdiği bir olaya değinmek istiyorum.

Polis kuvvetleri Viranşehir''de "2.5 saatlik operasyon"u tamamladıktan sonra, ilçe sokaklarından "Vatan Sana Canım Feda" sloganı atarak bir gösteri yürüyüşü de yapmış.

Bu "yürüyüş" bana, 2000 yılında İstanbul caddelerinde Çevik Kuvvet''in gerçekleştirdiği benzer bir gösteriyi hatırlattı. (Açtım baktım Medyakronik''e (eskisi). Bu gösterinin günün gazeteleri tarafından haberleştirilmesini konu edinen bir yazı yayımlamışız. Yeni Şafak da dahil olmak üzere, dönemin "İslamcı basın"ı silahların da gösterildiği bu polis yürüyüşünü Hürriyet gazetesi ile beraber bayağı olumlu karşılamış.)

Viranşehir''deki gösteriye gelince:

Bir demokraside, devletin polisinin bir şehir merkezinde "Vatan Sana Canım Feda" gibi bir sloganla yürüdüğü görülmüş bir şey midir?

Konuyu uzatmaya gerek yok herhalde. Bir demokraside, devletin polisinin şehir merkezinde bu sloganla uygun adım gösteri yapabilmesi iyiye işaret değildir. Bir demokraside polis bu gösteride karşılaştığımız türden bir heyecan, düşünce-duygu sergileyemez. Polisin böyle bir "pathos"u olamaz. Olmasına izin verilemez.