Ümidimiz AGİT

Siz bu satırları okuduğunuz sırada Türkiye''nin ev sahipliğini yaptığı AGİT Zirvesi 50''den fazla ülkenin devlet ve hükümet başkanlarının katılımıyla çalışmalarına başlamış olacak. Avrupa''nın karşı karşıya bulunduğu silahsızlanma, azınlıkların durumu, insan hakları, din ve vicdan hürriyeti gibi önemli meseleleri enine boyuna tartışacak. Özellikle insan hakları bakımından iç dinamikleriyle bir gelişme sağlayamamış ülkeler gözlerini ve ümitlerini dış dinamiklerin sağlayacağı gelişmelere çevirmiş durumdalar. Ne yazık ki Türkiye de bunların başında geliyor. Ev sahipliği yapmasına rağmen Türkiye''nin insan hakları karnesi iyi değil. Yargısız infazlar, işkence, din ve vicdan hürriyeti alanındaki ihlaller, laiklik adına yapılan dayatmalar Türkiye''nin bu alandaki kırıkları.

Bu alanda dış dinamiklerin zorlamasıyla da olsa bir- takım gelişmeler meydana gelirse elbette bunu üzüntüyle karşılayacak değiliz. Ancak dış dinamiklere bağlı gelişmelerin bizim problemimizi bütünüyle çözmeye yeterli olmayacağı da bilinmeli. Nitekim Tanzimat''ın ilanıyla başlayan İslahat Fermanı''nın ilanı, peşinden gerçekleşen hukuk reformları ve I. Meşrutiyet''le devam eden, keza Cumhuriyet döneminde görülen reformlar ve çok partili hayata geçişimizle süregelen ve hemen hemen tamamı dış dinamiklerin eseri olan gelişmeler Türkiye''yi ne gelişmişlik, ne temel hak ve hürriyetler ve ne de halkın yönetimde rol alması ve etkinlik kazanması açısından istenen noktaya getirmiş değil. Gelinen noktayla övünmek çok akıllıca bir davranış olmasa gerek. Bizimle beraber böyle bir yarışa başlayan devletlerin bugün geldikleri noktayla bizimkini karşılaştırmak ne ölçüde geride kaldığımızı göstermeye yeter sanırım. Üstelik devamlı dış dinamiklere bel bağlama bizde bu yönde bir bağımlılık yapmış, bu da milli kimlik ve kişiliğimiz üzerinde menfi tesirler vücuda getirmiştir.

Düzce depremiyle ilgili tüyler ürpertici iddialar var. Dağınık ve düzensiz çadır görünümüne Clinton''ın ziyareti öncesinde son vermek için bir kısım insanlar zorla çadırlarından çıkarılmış, hasarlı evlerinde oturmaya mecbur edilmişler. Son depremde hayatlarını kaybedenlerin büyük bir kısmı bu evlerde oturmaya mecbur edilenler. Bu iddia ne ölçüde doğruyu yansıtıyor? Amerikan Başkanı''nın ve AGİT hazırlıklarının hareketliliği arasında bu iddia gereken ilgiyi göremedi, göreceğe de benzemiyor. Aslında böyle bir davranış biçimi bizim son zamanlarda kapıldığımız kendimizi yabancılara beğendirme kompleksimize çok aykırı değil. Bizim insanımız ölürse ölsün, yeter ki yabancılar ülkemizi düzenli bir ülke olarak tanısınlar, pejmürde halini görmesinler. Gölcük depreminde de bazı yabancı kurtarma ekipleri kendilerine erken teşekkür edildiği sitemini dile getirmişlerdi. Orada da merkezi yönetimin hal-i perişanını yabancılar görmesin düşüncesi hakimdi.

AGİT toplantısı dolayısıyla Perşembe ve Cuma günleri Taksim ve Beşiktaş çevresinde bazı sokak ve caddeler trafiğe kapatıldı. Güvenlik gerekçesiyle alınan bu tedbiri anlamak mümkün. Misafirlerin geçeceği güzergahta bazı güzelleştirme çalışmalarına HABITAT toplantıları dolayısıyla esasen alışmıştık. Taksim ve Beşiktaş''taki bazı okulların tatil edilmesi bile bu tedbirler cümlesinden görülebilir. Ancak İstanbul Üniversitesi ve fakültelerinin önemli bir kısmı Anadolu yakasında olan Marmara Üniversitesi de dahil çok sayıda okul ve fakültenin aynı günler derslerini tatil etmelerine ne buyurulur. İki günlük tatili önemsenmeyebilir. Ancak bu davranışın arkasında kendimizi geliştirme yerine, sürekli başkalarına gelişmiş gösterme ve yabancılara yaranma arzusu gizlidir ve bu durum sağlıklı bir kişiliğin göstergesi değildir. Böyle bir kimlik ve kişilik sergileyenler elbette bütün müsbet gelişmeleri dış dinamiklerden beklerler ve ona ümit bağlarlar. Bu beklentinin ne ölçüde gerçekleşeceğini ise gelecek günler gösterecek.

Geçmişteki tecrübe gelecek için çok fazla ümit vermiyor ama biz yine de hayırlı gelişmeler için amin diyelim; bir duaya amin demenin ne zararı var.