Yeni bir sivil örgütlenme modeli

Sessiz çoğunluk denilen kesimin aslında sessiz olmadığından, duyacak kulağı olan kimseler tarafından duyulacak bir ton ve frekansta ses çıkardığından söz etmiştik. Yalnız şu da bir vakıa: İnsanımızda haksızlıklara karşı direnme ve sivil itaatsizlik anlayışı yeter seviyede değil. İlk bakışta sessiz çoğunluk olarak görülmesi de bu yüzden. Halbuki iyiyi emretme, kötüyü yasaklama (emr-i bi''l-maruf nehy-i ani''l-münker) dinimizin önem verdiği bir esas. Hukuk dışı uygulamalara karşı direnme konusunda asırlar ötesine giden teorik esaslar da mevcut. Bizim yeni yeni 28 Şubatlar yaşamamız için bu anlayışı mutlaka güçlendirmemiz gerek.

Gazi Mahallesi''ndekiler gibi yakıp yıkarak olmasa da sadece milletin hissiyatına yakın olan kimselerin değil, herkesin duyabileceği bir tonda haksızlıklara karşı direnebilmek için uygun bir sivil örgütlenme modelinin ortaya konması lazım. Acaba neden şimdiye kadar böyle bir model ortaya konamadı?

Geçmişte bazı farklı teşkilatlar bulunmakla birlikte o günlerden bugünlere intikal eden bir tek örgütlenme modelinin olduğu görülmektedir: Tarikatlar. Bunun yanına tarikat grubuna girmemekle birlikte aynı esaslara bağlı olarak çalışan dini cemaatları da ekleyebilirsiniz. Bunların kendi kulvarlarında büyük ağırlıkları olmakla ve önemli görevler üstlenmekle birlikte günümüz için elverişli sivil örgütlenme modeli olduğu söylenemez. Bununla tarikatları tasvip etmediğimi söylemek istemiyorum. Söylemek istediğim sadece bu modelin farklı bir amaç için ortaya konduğu, bizim bugün kendisine yüklemek istediğimiz fonksiyonlar için elverişli olmadığıdır. Nitekim uygulama da bunu ortaya koymuştur.

Tarikatlar "tezkiye-i nefs" için kişilerin bir şeyh etrafında belli bir ruh eğitiminin aldığı örgütlerdir. Bu örgütlerde şeyhlerin yetişme biçimi ve sahip olduğu nitelikler de bu hedefe yöneliktir veya yönelik olmalıdır. Böyle bir tarikata giren mürit şeyhine mutlak bağlılık gösterir. Onun gösterdiği şekilde, verdiği zikir ve evratla nefsini eğitmeye çalışır. Çoğu kere tarikatlerde mücadele kişinin kendisiyledir.

Günümüzün sivil toplum örgütlerinde ise kendisine mutlak olarak bağlanan, itaat edilen bir lider, bir şeyh yoktur. Aynı düşünce ve ideallere sahip insanlar bunu hayata geçirmek için bir araya gelmişlerdir. Burada belirli ölçüde herkes kendisinin şeyhidir. Hareket içinde herkes çok aktiftir, öyle olmak zorundadır. Bu sebeple bir şeyhin etkisiz hale getirilmesi veya ikna edilmesi ile hareket pasifleştirilemez. Ve mücadele kişinin kendisine yönelik değil, bağlı olunan ideali hayata geçirmek için dışa yöneliktir.

Gerçi şartların zorlamasıyla günümüzde bazı tarikatlar yapı ve hedef değiştirmekte ve sivil toplum örgütü olmaya doğru yönelmektedir. Ancak bu durumda da tarikatların temel fonksiyonları aksamaktadır. Belki tarikatların esas yapı ve fonksiyonlarını değiştirmeye zorlamak yerine günümüz şartlarına uygun yeni güçlü sivil toplum örgütleri kurmaya yönelmek en sağlıklı olanı.