Kültür Başkenti değil, Dünya Başkenti

Orhan Veli''nin meşhur "İstanbul''u dinliyorum gözlerim kapalı" şiiri, o kadar yaygın kullanılmıştır ki şairin soyadından daha fazla bilinir.

Bu mısra şairin o kadar hoşuna gitmiş ki her kıtada hem ilk hem de son mısra olarak kullanmış.

Öyle olunca üst üste tekrarlarla örülmüş ve şiirin yarısı bu mısradan ibaret hale gelmiş.

İstanbul''u dinliyorum gözlerim kapalı ile biten kıtadan sonra İstanbul''u dinliyorum gözlerim kapalı mısraıyla yenisi başlıyor.

Ve bu böyle sürüp gidiyor. Tekrar, tekrar üstüne.

Oysa...

İstanbul, gözler kapalı vaziyette dinlenecek bir şehir değildir.

Merak eden, gözlerini kapatıp denemeye kalkışsın.

Cebinden cüzdanını çarparlar... Sırtından ceketini alıp götürürler... Çantası kapkaça kurban gider... Arabasını yürütürler... Evini, dükkânını soyarlar...

Uyanıklar bakar ki adamın gözleri kapalı, arsası üstüne kaçak bina dikerler de haberi bile olmaz.

İstanbul''da gözü kapalı yaşanmayacağını, gözlerin açık olması gerektiğini söyleyebiliriz.

(Açık gözlülük yahut gözü açıklık değil kastettiğimiz.)

Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim görevlisi, efsanevi Üç Hürel grubunun üyesi Haldun Hürel de böyle düşünenlerden.

Düşünmekle kalmamış, bir sanat tarihi ve İstanbul araştırmacısı olarak bir kitap yazmış:

"İstanbul''u Geziyorum Gözlerim Açık".

Dünya Başkenti İstanbul''a binyıllar boyunca, yazarak, çizerek, severek, yaşayarak gönül vermiş olanların anısına ithaf ettiği kitabı bir arkadaşımda gördüm ve hemen ödünç aldım.

İsterseniz siz bunu "ödün çaldım" şeklinde de okuyabilirsiniz.

Fakat isabetli olmaz. Arkadaşım kitabı kendi eliyle teslim etti.

Üstelik kitap araklamayı meşru bulanlardan değilim. Okuyunca geri vereceğim.

Dharma Yayınları arasından çıkan 872 sayfalık kitap bir yıl içinde üçüncü baskıya ulaşmış bulunuyor. İstanbul''u anlatmaya şehrin tarihçesinden başlayan yazar, İstanbul''u baştan başa birlikte gezmeye davet ediyor okurlarını.

Surları, kapıları, anıt eserleri, Boğaz''ın iki yakası, sur içi ve dışı, adaları, köyleriyle şehrin her tarafını adım adım gezdiriyor. Resimler ve krokilerle ayrıntılı şekilde anlatılan İstanbul, bu kitapla daha çok seviliyor.

Hakkında binlerce kitap yazılan bu şehrin, niçin "dünya başkenti" olduğunu daha iyi anlıyoruz.

Ekler bölümünde; kötü durumdaki tarihi eserler ile Suriçi''nde ve diğer bölgelerde olmaması gereken bugünkü yapılar, İstanbul anekdotları, İstanbul''un karşılaştığı büyük felaketler, İstanbul''da hüküm süren Roma-Latin imparatorları, Osmanlı padişahları ve İstanbul Belediye Başkanlığı''nın öyküsü yer alıyor.

İstanbul''a bugüne kadar 506 belediye başkanı geldiğini oradan öğreniyoruz.

"Bitti dediğim anda, yaptığım yeni bir keşif gezisinde, ilk kez karşılaştığım bir eski çeşmeyle, yıkık dökük bir ahşap bina ile, küçük bir mahalle mescidi ile burun buruna geliyorum. Bu, bir yerde beni içten içe de sevindiriyor. Çünkü, İstanbul''un asla bitmeyeceğinin kanıtı gibi görüyorum bunları. Sanki sonsuzmuş gibi duruyor karşımda İstanbul!

İstenildiği kadar araştırılsın, hep derin, dipsiz bir kuyu olarak kalacak. Bitmeyen, bitmeyecek bir aşk gibi sanki İstanbul.

Bizlerin vereceği sevgiye çok ihtiyacı var İstanbul''un. Çünkü gün gün eriyor, tarihsel kimliğinden uzaklaşıyor, umursamaz ve hoyratça düşüncelerin girdabına savruluyor!" diyen ve önsözünde, yeryüzünde İstanbul ile kıyaslanabilecek bir başka tarihi şehir olmadığını belirten Haldun Hürel''e teşekkür borçluyuz.