AGİT şov

Sert atışmaların olacağını tahmin ediyorum, ama bundan öte bir şey olacağını sanmıyorum. Bu zirve, bundan beş sene önce Budapeşte''de yapılana ne kadar da benziyor. Bizden sadece 100 km. ötede Sarayova bombalanırken, bizler Budapeşte''de muhteşem bir parti veriyorduk."

Bunlar, Amerikalı bir yetkilinin kendisine Çeçenistan meselesinin, AGİT''teki havayı nasıl etkileyeceği sorusu yöneltilince ağzından kaçırdığı sözler. Nitekim Perşembe günü, Clinton ve Yeltsin''in şımarık çocuklar gibi kulaklıklarını fırlatma ve salonu terk etme gibi kısa metrajlı şovlarından sonra barışma seramonisine de sahne oldu. Bizimkiler, Prezident Klintın''ın meclis kürsüsünden yaptığı konuşmaya neden DGM savcılarının hâlâ çıtlarını çıkarmadıklarına şaşadursunlar, zirve tüm tantana ve debdebesine rağmen, uygulanabilir çözümler üretmeyi imkansız kılacak yapısı ve anlayışıyla meselelerin daha da kemikleşmesine sebep oluyor.

1992''de Helsinki''de yapılan AGİK zirvesinden sonra yayınlanan deklarasyonun, 1994 Budapeşte ve 1996 Lizbon deklarasyonlarından birkaç ufak güncel ayrıntı dışında fazla bir farkının olmadığı kimsenin gözüne çarpmadı mı acaba? Bugün İstanbul''daki zirveye koşturarak gelen 54 üye ülkenin başkanlarından kaçı, Lizbon''da attıkları imzanın sahibi oldular? İleride "İstanbul 99 Zirvesi" olarak arşivlere kaldırılacak olan deklarasyonun, öncekilerin bir fotokopisi olacağı bilindiği halde nedir AGİT''e duyulan bu ilgi?

Zirveler, göz boyama sanatının en doruktaki örneklerindendir. İç ve dış politikanın güya olmazsa olmaz sayılan prensiplerini sil baştan deklerasyonlara taşır, yarım ağız ifadelerle hep işlediğimiz ve işlenmesine göz yumduğumuz suçları yerer, patlayan foto flaşlarına ve kameralara poz vererek tek mahareti lafı üslubunca gevelemek olan uzun bildirgelerin altına imzamızı atarız. Sonra da Clinton''la el sıkışırken çekilmiş fotoğrafımızı, iç siyaset soframıza meze yaparız.

"Güvenlik ve İşbirliği". Her ikisi de buram buram statüko ve demagoji kokan bir çift kelime. Güvenlik personeli, Milli Güvenlik Kurulu, Devlet Güvenlik Mahkemesi örneklerinin de çağrıştırdığı gibi güvenlik kelimesi, devletin varoluş gerekçesi için tehdit olarak algılanan gelişmelere karşı takınılan tavrı ifade ediyor. Bu yüzden de çoğu zaman baskıcı niteliği olan bir zırh gibi görülüyor. Yoksa sıradan vatandaşın temel haklarından biri olan güvenlik kast edilmiyor asla.

Öyle olsaydı, AGİT bir polis teşkilatları birliğine dönerdi. Öyle olsaydı, Sarayova bombalanırken AGİT mensupları 100 kilometre ötede AGİK''in AGİT oluşunu kutlayamazlardı. Öyle olsaydı, bugün Çeçenistan trajedisinin baş aktörü, ayaklarına bulaşmış olan binlerce insanın kanıyla İstanbul''a ayak basamazdı. Öyle olsaydı, AGİT bir hesap sorma platformuna dönüşür, devlet erkanı da böyle koşarak gelemezdi.

Şüphesiz ki, seleflerinde olduğu gibi İstanbul deklarasyonunda da bol bol insan hakları teraneleri okunacak ve demokratikleşmeden dem vurulacak. Rus mezalimi yüzünden bu ülkeye göç etmek zorunda bırakılmış yüzbinlerin torunlarının gözünün içine baka baka Yeltsin de o toplantı da oturacak. İşkenceden, insan hakları ihlallerinden, fikir hürriyetine tecavüzden canı yanmış milyonlarca insan, liderlerinin temel hak ve hürriyetlerle dalga geçişini seyredecek.

AGİT 99: Devletlerin güvenliği ve çıkar için işbirliği zirvesi. Kutlar sofrası, İstanbul hatırası.