Bu çıkışın devamı var mı?

Önceki hafta ABD''de açıklanmaya başlayan şirket bilançolarının piyasa beklentilerinin üzerinde gelmesi ile başlayan yukarı yönlü hareketin belirginleşerek devam ettiği ve hemen hemen tüm piyasaların haftayı değerlenerek kapattığı bir haftayı geride bıraktık. Haziran ortasından itibaren düşüşe geçen piyasaların son iki haftalık kazanımları, bu sayede piyasaları hiç değilse Temmuz başına nispetle daha yukarı bir noktaya çıkarmış oldu.

ABD''de Dow Jones''un % 4 (aybaşından bu yana % 8,8) yükseldiği haftada, Morgan Stanley ve Wells Fargo bankalarının özellikle konut kredileri karşılık zararları sebebiyle açıkladıkları kayıplar sebebiyle Çarşamba günü yaşanan kısa süreli düşüş dahi borsaların bilahare çıkış sürecine devam ettirmesini engelleyemedi. Söz konusu iki bankanın yazdıkları zararların, krizin bundan sonraki aşamasında bankacılık kesiminin ciddi kredi riski zararlarıyla karşı karşıya kalacağı beklentilerini pekiştirmesi düşüşte etkili oldu. Buna karşılık, hem diğer bankaların daha önceden açıklamış oldukları kâr düzeyleri, bu tür bir riskin henüz yaygınlaşmadığı anlamını taşıyor olması, hem finansal kesim dışındaki başlıca şirketlerin de beklentilerin üzerinde kâr veya beklentilerin altında zarar açıklamaları, hem de ABD''de konut satışlarındaki kısmi artış yükselen dinamikleri ayakta tutmaya yetti.

ABD''deki gelişmeleri takip eden küresel piyasalar da haftayı önemli artışlarla kapattı. Dünya borsaları öyle bir coştu ki, İMKB''de yaşanan % 4 küsurluk artış gelişmiş piyasalara nispetle bile küçük kaldı.

Doların özellikle gelişmekte olan ekonomilerin para birimleri karşısında değer kaybettiği gözlendiği haftada küresel ekonominin düzeliyor olduğu intibaı, emtia piyasalarını da hareketlendirdi. Haziran sonunda 70 dolara kadar çıkan, ancak Temmuz''un ilk iki haftası önemli ölçüde fiyat gerileyen ham petrolün, geçen hafta başlayan yükselişini bu hafta da sürdürdüğü ve haftalık bazda % 7,4''lük bir artışla 68 dolara çıktığı kaydedildi. Enerji ürünlerinin vadeli fiyatlarındaki artışları, kıymetli madenler pek ayak uyduramasa da, sınaî metallerin spot fiyatların % 4 ile 5 arası haftalık artışlar kaydedildi.

Tüm bu gelişmeler, yaşadığımız bu coşkulu yükseliş süreci akla türlü türlü sorular getiriyor.

ABD''de şirket finansalları açısından bu hafta oldukça yoğun geçecek. Biz de ise açıklama süreci bu haftadan itibaren hızlanacak. Böylece şirketlerin ikinci çeyrek performansını çok daha geniş bir açıdan göreceğiz. Özellikle reel kesim şirketlerini yakından takip etmek gerekiyor. Yurtdışında krizin ikinci aşamasında vurulan bu şirketlerin performansı, ekonomideki gelişmeleri mikro bazda değerlendirme imkânı sunacak bize. Türkiye''de ise kriz zaten daha ziyade reel kesimi vurduğu için mali kesim dışındaki şirketlerin performansını izlemek özellikle önemli olacak.

Bununla birlikte borsaların gidişatına baktığımızda, hemen hemen hepsinde ilginç bir dinamik karşımıza çıkıyor. Tüm borsalar Temmuz başına nispetle bariz birer V şekli çizmiş durumda. Daha geri gidecek olursak, Haziran başına nispetle karşımıza, daha az belirgin olmakla birlikte, bir W şekli çıkıyor. Bu W, İMKB gibi, söz konusu iki ayın ilk haftalarındaki düşüşleri sakin atlatmış olan ve yukarı yönlü islimini pek kaybetmemiş olan borsalarda oldukça belirginsizleşse de, varlığını hissettiriyor.

Sorular çok: Bu W''nun sonucunda boğa coşkusu dinecek mi? Dinmeyecekse, bu coşkuyu hangi temel dinamik destekleyecek? Yoksa Greenspan''ın tabiriyle, merkez bankalarından sağlanan ucuz finansman sayesinde yeni bir “rasyonel taşkınlık” (Rational exuberance) ile mi karşı karşıyayız? Aşağı düşecekse bu durumda nereye kadar düşecek? Yeni bir taban arayışı ile belirgin bir ayı piyasası mı doğacak? Yoksa krizden çıkış belirgin olana dek bu tarzda zikzaklarla benzemiş ardı ardına sıralı bir V''ler silsilesi mi oluşacak?

Bu sorulardan sadece ikincisine verilecek bir müspet yanıt içimizi rahatlatacaktır. Diğerlerinin hepsi ileride dalgalı günlerin bizleri beklediğine işaret eder.