Dolar ve Çin

Doların dünyanın geri kalanının para birimleri karşısındaki seyri ile ilgili son zamanlarda yapılan tüm tartışmalara Çin''in damgasını vurduğu görülüyor. Bugüne dek doların uzun vadeli trendi hakkında kestirimler yaparken dikkate aldığımız ABD''nin dış açıkları, FED''in genişleyici para politikası, küresel risk iştahı gibi unsurlar yerine dolar tartışmalarının merkezine Çin''in bundan sonraki politikaları girmeye başladı.

Sorun şu: Çin''in tesis ettiği muazzam dış fazlalar sayesinde elde ettiği (tahminen 2 trilyon doların üzerindeki) devasa dolar rezervleri giderek Çin hükümetini rahatsız etmeye başlamış durumda. Çin söz konusu dolar rezervlerinin önemli bir kısmını kendi kamu fonu bünyesinde yatırım yapma amacıyla yeniden ülke dışına çıkarıyordu. Ancak nihai kertede bu yatırımların da önemli bir kısmı dolara endeksli. ABD''de ihraç edilen kamu ve özel şirket kâğıtlarının önemli bir kısmı Çin hükümetinin kasasında yatıyor. Hatta son krizin şamar oğlanı türev ürünler piyasasında bile Çin''in ciddi bir alıcı olduğu ifade ediliyordu. Çin hükümeti, dolar yatırımlara bu kadar konsantre olmuş olmanın pişmanlığını hissediyor olabilir. Zira doların özellikle avro karşısındaki değer kaybı, Çin''in servetini ve alım gücünü menfi yönde etkiliyor. Tabii olarak bir müddettir Çin''in dolardan çıkma ihtimali olduğundan ve bunun doların değerini daha da aşağı çekeceğinden bahsediliyor.

Öyle ki, bu ayın başında yapılan ve Sincan''daki olaylara denk geldiği için davet edildiği halde Çin''in geç katıldığı G8 toplantısında Çin''in bu konuda ABD''ye baskı yapması bekleniyordu. Artık ne konuda baskı yapacaksa? Nitekim beklenen olmadı, Çin dolardan çıkıyor olduğuna dair hiçbir mesaj vermedi. Bilakis Çin''in ABD varlıklarını almaya devam ettiği ifade edildi.

Esasında Çin''in doların değerindeki düşüşten menfi etkilendiği tezi fazlasıyla abartılıyor. Çin''in bu büyüklükteki bir dolar varlığını kısa vadede satması hem mümkün değil, hem de işine yaramaz. Dahası, Çin''in ithalatın önemli bir kısmını oluşturan emtia ve hammaddelerin önemli bir kısmı dolar üzerinden fiyatlanıyor. Yani döviz akışının önemli bir kısmı her iki yöne de aynı para cinsinden. Yani Türkiye gibi ağırlıklı olarak avro üzerinden ihracat yapan, buna karşılık ağırlıklı olarak dolarla ithalat yapan bir yapısı yok. Kendi parasını da zaten dolara endekslemiş durumda. Çin''in ABD''ye parasının değerini koruma noktasında yapacağı tek baskı, dolar enflasyonu sebebiyle satın aldığı ürünlerin fiyatının artması olabilir. Ancak bu etki de sadece Çin''i değil, tüm dünyayı etkileyen bir gelişme.

Buna rağmen, Çin''in yurtdışı yatırımlar konusundaki ilgisinin son yıllarda giderek daha genişlediği anlaşılıyor. Özellikle Afrika''da, Çinlilerin ileride yatırım alanı olarak gelişebilecek veya tarımsal potansiyeli yüksek ya da tabii kaynaklar bakımından zengin bölgelerde arazi kapattığı söyleniyordu. Geçen hafta Financial Times gazetesinin köşe yazarı John Auters da konuyu köşesine taşımış. Çin''in "rezerv çeşitlemesi" politikasını gerçekten uyguladığını, ancak bunun dolardan çıkmak olarak algılanmaması, daha ziyade Çin''in bundan sonraki yatırımlarını veya elindeki nakit dolarla yaptığı yatırımları, dolara endeksli finansal varlıklarla sınırlamayacağı olarak yorumlamak gerektiğini ifade etmiş. Çin''in emtia piyasalarından doğrudan stok amaçlı alımlar yaptığını ve kısa vadeli finansal varlıklardan ziyade uzun vadeli şirket varlıklarına odaklanmaya başladığını yazmış. Çin''in ilgi alanına giren şirketler tabii olarak hammadde piyasasında yoğunlaşıyor. Her halükârda Çin''in bu açılımını, Çin''den gelişmekte olan ülkelere sermaye akışı olarak yorumlamak mümkün gözüküyor.

Dünyanın bir köşesinde ucuz mal üreten bir Çin bile birçok ülkenin korkulu rüyasıyken, kendilerinden toprak, şirket ve kaynak alacak, buna karşılık kendilerine dolar verecek kadar yakınlarına gelmiş bir Çin nasıl bir kâbus olur acaba? Her ülkede ciddi yatırımları olan bir Çin, uluslararası gelişmeler konusunda eskisi kadar sessiz olur mu?