Manda yuva yapmış AB dalına

Başbakan Ecevit''in, AB''nin Türkiye''nin adaylığını Kıbrıs ve Ege şartlarına endekslemesi karşısındaki ilk tepkisi, alelacele gittiği Helsinki''de Avrupalılar''ın Sayın Başbakanımız''ı da aralarına alarak bir Avrupa hatırası pozu vermeleriyle birlikte hepten silinmiş gözüküyor. Ecevit''in ağzı kulaklarına varan çehresi, basınımızın tüm güzide gazetelerinin manşetlerinde yer alıyor birkaç gündür.Tüm Türkiye, Tanzimat''tan bu yana hayallerimizi süsleyen Avrupa rüyasının nihayet gerçekleşeceği hevesiyle Ecevit''in coşkusuna ortak oluyor. Artık çamurlu yollar, içine çocuk düşen İSKİ çukurları, enflasyon ve trafik canavarları, polis dayağı, emekli kuyrukları, SSK rezaleti tarihe gömülecek. Kırmızı çorap, yeşil gömlek, kokoreç, bol sarımsaklı işkembe çorbası, maganda aksesuarı gibi üzerinden Şarklılık akan manzaralar da görmeyeceğiz artık. Gerçekten de bugün AB''ye girmek konusunda bir referandum yapılsa, tahmin ediyorum ki büyük bir çoğunluk "Evet" diyeceğe benziyor.

İşin garibi, bazı aklı evveller Avrupalı olunca irticaın yok olacağı hevesiyle yanıp tutuşurken, bu güruhun mürteci olarak vasıflandırdığı kesimse, ülkemize uğramayan insan haklarına AB''ye girince sınırlarımızın açılacağı hayaliyle "AB''ye evet" diyorlar. Elini ekonomiden çekemediği için iktisadi hayatı felce uğratan, vatandaşının telefonunu dinleyen, partisini kapatan, halkın vergisini çarçur edip ona buna yediren, milletin iradesini eli silahlı çetelerin insafına terk eden, fikre, zikre ve inanca zerre kadar saygısı olmayan bozuk bir devlet düzeninden onlarca yıldır çeken çoğu Türkiye vatandaşının kulağında, "Avrupa Birliği" şimdilerde öyle hoş bir seda ki. Bir türlü adam olmayı öğrenememiş milletimiz, nihayet AB sayesinde Avrupalı olmayı öğrenecek.

İlginçtir, ülkenin makus talihini değiştirecek benzer çareler, bundan 80 yıl önce de yaban ellerde arandı. O vakitler, Osmanlı toprağı bölünmenin eşiğine gelmiş, ülke parçalanmış, uluslararası güçler şimdikinden çok da farklı olmayan bir hevesle Ortadoğu''yu ve haliyle Türkiye''yi şekillendirme sevdasına düşmüştü. Bu arada, yüz yılı aşkın bir süredir Avrupa karşısında neden gerilediğinin bir türlü izahını yapamamış bazı münevverler, "Biz adam olmayız" klişesine tutunmuş, "Ülkeyi ABD''nin mi, yoksa İngiltere''nin mi mandasına terk edelim?" sorusuna cevap arıyorlar. O zamanların modası da mandacılık. Kendisini yönetemeyecek kadar beceriksiz ülkelerin egemenliğinin ve geleceğini tayin etme inisiyatifinin Milletler Cemiyeti''nin gözetimi altında bir başka ülkeye devredilmesi anlamına geliyor mandacılık. 1918''de aralarında Halide Edip Adıvar, Yunus Nadi, Ahmet Emin Yalman gibi aydınlarımızın da bulunduğu bir grup insan, Türk Wilsoncular Birliği adı altında ABD mandasını talep eden bir cemiyet oluşturur. ABD Başkanı Wilson''a gönderdikleri mektupta, azınlık haklarından, ABD''li müsteşarlardan, bunlara verilecek geniş salahiyetlerden, polis ve jandarmanın da bağlı olacağı ABD''li bir müfettişlikten bahsedilmekte. Nitekim Erzurum ve Sivas kongrelerinde manda isteyenler ciddi bir muhalefet oluşturmuşlardı. İsmet İnönü dahi uzun süre mandacıydı.

Şüphesiz ki, Avrupa Birliği''ni sadece o dönemlerdeki manda anlayışıyla değerlendirmek yanlış olacaktır. Ancak Avrupa Birliği üyeliğiyle birlikte başta ekonomik ve siyasi pek çok konuda egemenlik hakkının Birliğe devredilmesi, üstelik bugünün Türk aydınının AB''yi bir kurtuluş olarak görmesi, akla 1918''lerin mandacı yaklaşımını getiriyor.

Kaldı ki, genişleyen bir Avrupa Birliği aynı zamanda, kendi içinde belli bazı tabakalara ayrılmış bir birliği de beraberinde getirecektir. Birliğin talep ettiği ağır iktisadi kriterlere bugün İngiltere dahi uyamazken ve tam parasal entegrasyona bu sebeple geçilemezken, aralarında Türkiye, Romanya ve Bulgaristan''ın da bulunduğu bir Avrupa Birliği siyasal ve iktisadi uyum hususunda oldukça zorlanacaktır. Sonuçta ortaya çıkan yapı, ister istemez belli bazı üyeleri, uyum sağlamakta güçlük çekenler başlığı altında ikinci bir sınıfa atacaktır.

Tüm dünyanın yerel değerlere yöneldiği bir zamanda standartlaşma adına işkembe çorbama ve kokoreçime dahi karışan merkeziyetçi bir yaklaşım, üçüncü bin yılın en tehlikeli gelişmelerinden sayılmalıdır.

Öyle gözüküyor ki, manda AB dalına pusu kurmuş, bekliyor.