Rakamların hepsi uydurma

Bütün ülkeyi yasa boğan deprem felaketi sonrası ortaya çıkan tablonun Türk ekonomisine verdiği zararla ilgili olarak hemen hemen her kuruluş bir rakam attı ortaya. Kimilerine göre zarar 20 milyar dolar, kimilerine göre ise 3-5 milyar dolardı. Ülke olarak kesin zarar tespiti yapamadığımızdan Dünya Bankası bile zarar tespiti yaptırdı ve rakam açıkladı. Ancak bu rakamlar arasındaki uçurum insanların kafasını karıştırdı. Acaba kim doğru söylüyordu? Türkiye''de zararın kesin tespiti için uygulamaya sokulabilecek bir mekanizma yok muydu? Neden rakamlar bu kadar farklıydı? Geçtiğimiz günlerde yaptığımız bir görüşme sırasında Prof. Dr. Osman Altuğ''a bunu sorduk. Altuğ''un bu konuyla ilgili açıklamaları gerçekten üzerinde düşünlümesi gereken cinstendi. Altuğ''a göre bu rakamların hiç biri doğru değildi, hepsi uydurmaydı. Türkiye''de kesin zarar tespitinin yapılması mümkün değildi. Çünkü Türkiye''deki sistem kayıt dışı ekonomi sistemiydi. Bir ülkedeki ekonomi kayıt dışıysa net rakamlar elde etmek çok güçtü. Yine Altuğ''a göre, ortaya atılan rakamlar görünen zarara ait rakamlardı. Ancak bunun yanısıra kayıt dışı zararlar daha büyüktü. Depremden etkilenen bölgenin Türk ekonomisinin kalbi konumunda olması nedeniyle, buraya mal gönderen, bunun karşılığında çek, senet alan kişiler deprem sonrası mağdur olmuşlardı ve bunların hepsi kayıtdışıydı. Çünkü deprem sonrası malı alanda, malı satanda belli değildi. Bütün bunlar gözönüne alındığında önümüzdeki aylarda depremin faturası ağırlaşacak ve Altuğ''a göre Türkiye önümüzdeki aylarda deprem nedeniyle finansal bir krizle karşı karşıya kalacak.

Depremden sonra başlayan prefabrik konut mu, kalıcı konut mu tartışmaları sürerken bu konuyla ilgili yapılan çelişkili açıklamalar da sürüyor. Tartışmayı en azından kendi kafamızda noktalamak amacıyla aklımıza takılan soruları birinci kaynaktan öğrenebilmek için Toplu Konut İdaresi Başkanı ile konuştuk. Başkanın bize yaptığı açıklamalar çok ilginçti. İlk önce devletin elinde yeterli sayıda konut stoğunun bulunduğunu, bunlar değerlendirildikten sonra prefabrik konutlara ihtiyaç duyulursa prefabrik konutların yapılacağını söyledi. Ve bunların tespitinin de Kasım ayı ortalarına kadar süreceğini ifade etti. Başkan''ın yaptığı açıklamalar kafamızı daha da karıştırdı. Böyle bir durumda konut stoğu yeterli olursa prefabrik konuta ihtiyaç olmayacaktı. O zaman neden ihaleye çıkıldı? Başkan''ın ifadesine göre bütün bu tespitler Kasım ortasına kadar sürecekti, bir yandan da prefabrik konutların Kasım sonuna kadar yetiştirileceği söyleniyordu. Gerçekten prefabrik konutlar taahhüt edildiği sürede bitirilebilecek mi? Yine Başkan''ın ifadesine göre prefabrik konutları dikmek için 15 günlük bir süre yeterli. Peki konut stoğu yeterli olursa, Bayındırlık Bakanlığı yetkililerinin söylediğine göre ihaleyi kazanan firmalar prefabrik konut üretimine başladılar, üretilen prefabrik konutlar ne olacak? Bütün bu soruları hemTOKİ Başkanı''na hem de Bayındırlık Bakanlığı yetkililerine sorduk. Ancak biz sorunu kafamızda noktalamaya çalışırken, sorun iyice birbirine karıştı. Bakalım önümüzdeki günlerde soruna başka ne boyutlar katılacak?

Geçtiğimiz hafta gazete sütunlarında yer alan bir haber yüzümüzü kızarttı. Bazı uyanık bankaların deprem yardımları ile ilgili yaptıkları dalavereler müfettişler tarafından ortaya çıkarıldı. Müfettişlerin raporlarına göre, bazı bankalar depremzedeler için yapılan yardımlara çok düşük oranda faiz uygulayarak, mağdur insanların durumundan yararlanmak istemiş. Bu arada da, bütün bunlar olurken bankaların denetlenmesi amacıyla, yeni Bankacılık Kanunu''nda öngörülen, Bankacılık Üst Kurulu''nun oluşturulmasıyla ilgili gelişmeler de yakından takip ediliyordu. Seçilecek 7 kişi için yapılan pazarlıklar, yürütülen kulis çalışmaları tamamlanmak üzereydi. Benim merak ettiğim, oluşturulacak bu üst kurulun, ilk olarak depremin hemen ertesi açılan Hazine ihalesinde faizleri yukarı çeken ve yine depremzedeler için yapılan nakdi yardımlara düşük oranda faiz uygulayan bu arsız bankalar için neler yapacağı. Çok güvenilir kişilerden oluşturulması gereken bu kurul, bankacılık sektöründeki bu gidişe dur diyebilecek mi? Yoksa aynı tas aynı hamam işler yürüyüp gidecek mi?