Din üzerinden siyaset

Liderlerin seçim konuşmaları genel olarak sıradan ve donuk; hemen hemen hiçbirisi basmakalıp cümlelerin dışına çıkamıyorlar. Birbirleriyle giriştikleri polemikler bile çoğu kez sıkıcı birkaç cümleyi aşmıyor. Siyasi partilerin bu hazırlıksız ve isteksiz görüntüsü seçmene de depolitizasyon olarak yansıyor. Sonuçta, 18 Nisan''a her açıdan "nerede o eski seçimler" dedirtecek bir heyecansızlıkla gidiliyor. Bütün bunlara rağmen, liderlerin konuşmalarında dikkat çeken bir husus, Türk siyasetinin yapısal özellikleri açısından önem arzediyor.

ÖZELLİKLE SEÇİM yaklaştıkça merkez sağın iki lideri Tansu Çiller ve Mesut Yılmaz''ın "din ve inanç özgürlüğü"ne ilişkin yaklaşımları ne kadar inkar edilse de Türkiye''de dini siyasetten ayırmanın imkansızlığını ortaya koyuyor. Kategorik olarak herkesin daha baştan reddettiği bu ilişki siyasetin merkezinde gücünü muhafaza etmeye devam ediyor. Çünkü, işin içine "din" kelimesi girince ister "dinin sahibi halk" deyin ister de "dinin kefili benim" farketmez; bu söylem din üzerinden siyaset yapmakla birebir örtüşüyor. Çiller, seçim konuşmalarında bu tarzı kullanmaya daha önce başladı. Hatta, DYP liderinin "ezan-bayrak" merkezli politik söyleminin zaman zaman diğer unsurların önüne geçtiği bile söylenebilir. "Siyaset dinin emrine girecek" özdeyişi ona aittir. Şimdi de seçim meydanlarında ve TV programlarında aynı tarzı sürdürüyor. Başörtüsü''nden İmam Hatiplere kadar her şey için çözüm öneriyor. O kadar ileri gitti ki önceki akşam TGRT''de "Bakın açıkça söylüyorum. Başörtü mağdurlarının hakkını da sadece ben korurum" diyerek Fazilet Partisi''nin bile bu konuda kendisiyle yarışamayacağını ifade etti. Çiller''in, FP''ye yönelik "bu partiye inanç özgürlüğünü temsil etme hakkı vermezler" tarzında bir politik hücum içinde olduğu ve böylelikle kopacak bir seçmen blokunu transfer etmek istediği zaten bir sır değildi. Şu halde Çiller, sadece din üzerinden siyaset yapmakla kalmıyor, aynı zamanda merkez sağa doğru bu istikamette gelişen seçmen talebini de absorbe etmeye çalışıyor.

YILMAZ''IN DURUMU İSE tam anlamıyla bir siyasal trajediye dönüşmüş bulunuyor. ANAP lideri bir türlü, "Başörtülüye eğitim ve çalışma hakkı tanımayan, İmam Hatipleri kapatan, Kur''an Kursları''nı fonksiyonsuzlaştıran bir siyasal lider" olmaktan kurtaramıyor. Yılmaz, seçimde aleyline gelişen faktörler olacağını başlangıçta farkettiği için önce bu konulara hiç değinmedi. Ancak, konu örtbas edilecek boyutu aştığı için şimdi, 28 Şubat kararlarını Erbakan''ın imzaladığını söyleyerek tepkiyi dağıtmaya çalışıyor. Çelişki de burada. Bir yandan, kesintisiz eğitimin ne kadar önemli bir icraat olduğunu anlatıyor, diğer yandan konu "kesintisiz eğitimin" kaçınılmaz sonucu artık kapanmanın eşiğine gelen İHL''lere gelince topu Refah''a atıyor. Meydanlarda "Başörtülü hanımlar... Size soruyorum, benim zamanımda size başınızı açın diyen oldu mu?" diye soruyor ama, meydandaki başörtülülerin sayısı birkaçı geçmiyor. "Gelenek", "ahlak" gibi kavramlar değil, daha da ileri giderek "İslam" ve "Türk İslamı" üzerinden de söylem geliştiriyor. Şu sözler Yılmaz''a ait: "Dinimizin sahibi bizzat milletimizdir... Kosova''da kardeşlerimizi koruyan Müslüman Türk ordusudur... İHL''leri kapatmaya kimsenin gücü yetmez..."

28 ŞUBAT, dini siyaset ve ona eklemlenen bütün merkezlerden kovmak saikiyle yola çıkmasına rağmen, kamu alanında ve kamusal alanda o denli tahribat yarattı ki, sonuçta merkezin iki partisinin önünde de din üzerinden siyaset yapmaktan başka bir siyasal açılım kalmıyor. Merkez partiler, bunu yapmadıkları takdirde varlıklarını koruyamayacakları gerçeğiyle bir kez daha yüzyüze kalmış bulunuyorlar. Bir yandan da sistemin yapısal dengelerini gözetip 28 Şubat''ın koordinatları dışına çıkmamaya özen göstererek, "Siyasal İslam"ın temsilcisi olan partiyi ya da o partinin geleneğini hedef alarak yapıyorlar. Böyle olunca da, 18 Nisan seçimleri "yapmıyor" gibi görünerek din üzerinden siyaset yapmanın en açık belgesi olarak siyasi tarihteki yerini çoktan almış bulunuyor.

Hepsinden önemlisi; siyaset dışı güçler din ve inanç özgürlüğünü daralttıkça "din" ve "inanç"ın siyasette güvenlik arayışı daha fazla artıyor.