"Hayat ve Öykü"

Hece Yayınları kısa süre içinde neşrettiği şiir, hikâye, deneme, hatıra türü kitaplar ile, edebiyat dünyamızda hem katkıda bulundu, hem hareket getirdi. Son çıkan kitaplar: Bir yağmur türküsü/Hüseyin Su (Deneme) ve Aşka yüzüm var/Mehmet Solak (Şiir).

Necip Tosun bu dizi içinde önce Küller ve uçurumlar adlı hikâye kitabını çıkardı. Şimdi de hikâye üzerine yazdığı denemeleri biraraya getirmiş. Hayat ve öykü adlı eserin kapağında R. Gökhan Yalta''nın bir fotoğrafı var ki; biraz küçük ebatta olmasına rağmen bahse değer.

Tahta iskemleli bir köy kahvesinde iki kişi bir masa başında karşılıklı konuşuyor (Biri bir hikâye anlatıyor, öteki de dinliyor mu acaba?). Duvarda bir ahşap ayna, ve orada da bir masa başında konuşan insanlar. Sahne içinde sahne. Bu yazıyı bu fotoğrafa ayırmadık, kısa keselim.

Edebiyat türlerinden biri olan deneme çeşitli olay ve düşüncelerin genellikle sübjektif bir açıdan ele alınarak işlendiği kısa yazılardır.

Daha ziyade felsefe, ahlâk, siyaset, edebiyat, sanat ve eğitimle ilgili konularda yazılan denemeler; düzyazı ile ayrıntılara inilmeden birkaç sayfa içinde özetlenen düşüncelerdir.

Denemede herşey denemeyi yazan kişinin şahsî duyguları, düşünce ve dünya görüşü açısından değerlendirilir. Denemeci ele aldığı konu üzerine bildiklerini anlatır, yorumlar yapar, ancak hiçbir zaman belirli-kesin sonuca gitmez. Necip Tosun da eserine yazdığı "Önsöz"de şöyle diyor:

"...öykü ile ilgili olarak burada olmazsa olmaz gerekler tesbit edilmiyor, reçeteler sunulmuyor. El yordamı ile ulaşılmış, sağda solda rastlanılmış bilgiler, malûmatlar; dost sohbetlerinde kalan kimi kuramsal tartışmaların sonuçları, uçup gitmesin diye kayda geçiriliyor, tartışmaya açılıyor. Aslında bu yazılara biraz da yaptığı işi anlamaya çalışan birinin sorduğu sorular, vardığı sonuçlar, yaptığı düşünce egzersizleri olarak bakılabilir."

Necip Tosun kendisi de hikâye yazdığı için, bir anlamda "meslek içi" meselelere eğilmiş; akıcı, anlaşılır, faydalı bir kitap yapmış.

Hikâye bilindiği gibi küçük ebatlı bir yazı türü. Kısa sürede okunabiliyor. Tosun bu yapının, günümüzde modern hayat sebebi ile "zamanı" iyicene azalmış insana uygun düşeceğini söylüyor. Birkaç alıntı ile de bu tezini destekliyor: "Hiçbir kısa öykünün okunması yarınm saati geçmemelidir/H. G. Wells; Kısa öykü günümüz edebiyatının fast-food''udur/Sevinç Özer."

Anlatım sorunları, Bakış açısı, Şiirsellik, Ritim, İroni, Bilinç akımı, Dil, Açıklık-kapalılık, İçsel serüven, Öyküde kısalık neye tekabül eder. Şark hikâyelerinde sembolik anlatım, Kurgu, Öykü ve deneme gibi başlıklar kitabı oluşturan yazılardan bazıları.

Hikâye, N. Tosun''un da söylediği gibi üzerinde en az konuşulan edebî türlerden biri. Ancak yakın çevremize baktığımızda şiir bir yana, hikâyenin çok yazıldığını görüyoruz. Bu çerçevede romancı kıtlığından bile sözedilebilir. Peki niçin hikâye üzerine az yazılıyor, az konuşuluyor.

"Söz gümüşse, sükût altındır" denilmiş, ondan galiba.