IMF tuzağı

Londra''ya iki saat mesafedeki Wolverhampton kasabasındayız. Doktor Kâni, bizi Hay-on-Wye''e göterme sözü verince, Londra kitapçılarını bırakıp geldik. Hay-on-Way, Galler sınırı civarında küçük bir köy. Köy esnafı topyekün sahaf. Küçücük dükkânlarda onbinlerce eski kitap ve dergi müşterisini bekliyor. Kitapçıların en büyüğü kendini köyün kralı ilan etmiş. Evet, muhtar değil, kral!

Taşıyabileceğimiz kadar kitap alıp dönüyoruz. Yolda gözüm Financial Times gazetesindeki bir habere takılıyor. IMF, borçlu ülkelere kıyak olsun diye, rezervlerinden 14 milyon ons (yaklaşık 450 ton) altını yeniden değerleyecek, böylece yoksullar için 5.5 milyar dolarlık bir kaynak temin etmiş olacak. Eyvah, dedim; bu işte mutlaka bir Çapanoğlu olmalı. Ama ne?

Londra dönüşü mesele vuzuha kavuştu. IMF''in kararından iki gün sonra, Avrupa''nın 15 merkez bankası beş yıl boyunca kendi rezervlerinden altın satışlarını büyük ölçüde kısmaya karar verdiler. Sonuç: Altın fiyatı bir günde 11 dolar (son bir ayda 30 dolardan fazla) tırmanarak 281 doların üzerine çıktı. Altın madeniyle iştigal eden şirketlerin hisse senedi fiyatlarında ortalama yüzde 20 artış oldu. Resmî altın rezervi yüksek ülkelerin bir günlük kazancı, yoksullara dağıtılması planlanan paranın binlerce katı üzerinde. İşte başlıca ülkelerin merkez bankalarının sahip olduğu altın rezervleri:

ABD 8200 ton

Almanya 3500 ton

IMF 3200 ton

Fransa 3000 ton

İsviçre 2600 ton

İtalya 2500 ton

Hollanda 1000 ton

Japonya 800 ton

AMB 800 ton

İngiltere 700 ton

(AMB: Avrupa Merkez Bankası)

Söz yoksullara kıyak geçmekten (!) açılmışken, Financial Times''ın bu yılki "Dünya Ekonomisi" raporundan (24 Eylül 1999) söz etmemek olmaz. Raporun ayrıntılı tahlilini Pazar günü yapacağım. Bugün sadece Doğu Avrupa, Kafkasya ve Orta Asya''daki mağdurlardan söz etmemiz yeter. Bu ülkeler on yıl öncesine kadar Komünist sistemin pençesindeydiler. On yıldır özgürlük havasını teneffüs ediyor, ama üretim ve istihdam alanında sadece ''hava almakla'' yetiniyorlar. Bu geniş bölgedeki 25 ülkenin üretim (GSYİH) düzeyi, reel olarak 1989''un %28 gerisinde. Kafkasya ve Orta Asya''da bu düşüş %45''e varıyor. 1989=100 esasına göre, bazı ülkelerin 1998 yılındaki reel GSYİH düzeyleri şöyle:

Arnavutluk 86

Bulgaristan 65

Macaristan 95

Polonya 117

Romanya 76

Ermenistan 41

Azerbaycan 44

Gürcistan 33

Türkmenistan 44

Özbekistan 88

Kırgızistan 61

Kazakistan 61

Ukrayna 37

Rusya 55

Özgürlük her zaman ''para'' etmiyor!