Ne yaptığını bil!

Sorular bunlar. Mehmet ve Şürekasına ilk sorum şu oldu: Sizin önceliğiniz ne? Size sorulmuş olsaydı, hangi soruyu öne alırdınız? Çoğunluk 1. sorudan yana oyunu kullandı. Fakat 5, 6, 8 ve 9. sorulara da oy veren, yani o soruları ilk sıraya çıkaranlar da oldu. Ve böylece 1. soruyu tercih edenlerle diğerleri arasında ciddi bir tartışma başlatmış olduk.

Birinci soruyu seçenlerin temel argümanı şu: Türkiye''deki işletmelerin çoğunda net görev tanımları yapılmıyor. Ne şirket tam ne istediğini biliyor, ne çalışan kendisinden ne beklendiğini. Bu husus tam bir açıklığa kavuşturulmadığı sürece, aslında ortada işletme diye bir şey yoktur. Sağa sola koşuşturan kuru bir kalabalık vardır sadece. Bu tür şirketler ancak “dirsek çürüterek” para kazanabilirler. Oysa dirsek çürütmek yetmez; “kafa patlatmak” lâzım.

Bu gruptakilerden bazıları, 9. soruyu tercih etmenin anlamsız olduğunu söyledi. “Ben iyi çalışıyor, kaliteli iş çıkarıyorsam, arkadaşlarımın ne yaptığı beni ilgilendirmez. İster çalışsın, ister çalışmasınlar!” Böyle düşünenlere şu soruyu sordum: Güreşin vatanı Orta Asya, futbolun vatanı İngiltere. Niçin? Güreş bireysel bir oyun; ne yapacaksanız tek başına yapacaksınız. Futbol ise kolektif bir oyun; siz ne kadar iyi oynarsanız oynayın, arkadaşlarınız da iyi değilse gol atamazsınız. İlk futbol takımları fabrika ve tersane takımlarıdır (Manchester, Liverpool). Fabrika düzeni içinde bireysel gösteriş değil, ortak hareket önemlidir. Futbolda da tek tek her oyuncu ne kadar marifetli olursa olsun, esas olan ortak harekettir. Basketbol milli takımımızın son dünya kupasındaki büyük başarısı bunu çok iyi gösterdi.

10. soru ilginç: İşyerinde çok iyi bir arkadaşım var mı? Niçin sadece bir? Bunu Amerika''nın aşırı bireyci kültürü ile açıklamaya çalıştık. İnsanlar o kadar atomize olmuşlar ki, insan bir tek arkadaşa bile şükrediyor. Bu anket Türkiye''de yapılmış olsaydı, soru muhakkak çoğul sorulurdu: “İşyerinde çok iyi arkadaşlarım var mı?” Bunu 5, 6 ve 7. sorularla birleştirdiğimizde, aslında ahilikteki fütüvvet anlayışına ulaşıyoruz. Fütüvvet temelde yiğitlik demek. Ahi, kardeş demek olduğuna göre, işyerinde çalışanlar kardeşçe bir yiğitlik içinde olmalı demektir.

Karacaoğlan''a kulak vermenin tam zamanıdır:

Yiğidin iy''sini nerden bileyim

Benim sözüm yiğit olan yiğide

Yiğit olan yiğit kurt gibi bakar

Karac''oğlan der ki çile çekilmez