Öncelik etik değerlerdedir

İster savaş, isterse barış dönemlerinde olsun, hayatın ekonomik ve kültürel boyutlarında, etik ilkelerin tartışılmaz bir önceliği vardır. Hayatı anlamlı kılan değerlerin, göz ardı edildiği bir dünyada, sıcak ve soğuk savaşların önüne geçmek mümkün değildir. Barışın olduğu gibi, savaşın da değerleri vardır. Ekonomik ve kültürel savaşları silahlar değil, değerler durdurur. O değerlerin başında, öldürmemek gelir.

Boş bir cam vazoyu, büyük taşlar, çakıl taşları ve kumla doldurmak gerekirse, önce kumdan değil, büyük taşlardan başlanılmalıdır. Büyük taşlardan başlanılırsa, çakıl taşlarına ve kuma da yer bulunur. Cam vazoyu doldurmaya kumdan başlanılırsa, çakıl taşlarına ve büyük taşlara yer kalmaz. Cam vazodaki büyük taşlar, hayatı herkes için yaşanır kılan, evrensel etik değerleri temsil ederler. Toplumları etik değerler ayakta tutarlar.

MMG''nun öncülüğünde GENÇ MMG''nun İstanbul Ticaret Üniversitesi''nde düzenlediği “Mimarlık ve Mühendislikte Etik” sempozyumuna katıldım. Sempozyum''un açık konuşmalarını MMG Başkanı Murat Kalsın ve GENÇ MMG Başkanı Eser Serbest yaptılar. Benim yönetici olduğum oturumda, Prof. Dr. Talip Alp, Doç. Dr. Ahmet Koyun ve Dr. Durmuş Hocaoğlu ile birlikte, “Mühendislik ve mimarlıkta, etik değerlerin kazandıkları yeni boyutları” tartıştık.

Savaş yüzyılında, savaşsız bir dünya için, bilgi toplumu, etik topluma dönüşmelidir. Bunun için, üretilen ürün ve hizmetlerde, ekonomik değerlerden önce etik değerler gözetilmelidir. Çünkü, cam vazonun doldurulmasında olduğu gibi, çakıl taşlarının temsil ettiği ekonomik değerlere öncelik verilirse, büyük taşların temsil ettiği etik değerlere yer kalmaz. Etik değerlere yer olmayan bir toplumda haksızlıkların önüne hiç bir güç geçemez.

Bilgi toplumunda işler doğru yapılırken, etik toplumda doğru işler yapılır. Doğru ile yanlışın sınırlarını çizmeye bilgi gerekli, ancak yeterli değildir. Doğru ile yanlışın sınırlarını belirlemede, son sözü etik değerler söyler. Etik değerlerin özünde “kendisi için istenileni, başkası için de istemeli” ilkesi vardır.

Ekonomik, siyasal ve kültürel yapı da herşey karşıtlarıyla birliktedir. Hayati bir karar alırken, kendisini karşısındakinin yerine koymayanlar, herkes için doğru olan işlerin kararlarını alamazlar.

Bütün dünyada, ürün ve hizmet üretmenin öncüsü olan mühendisler de, doktorlar gbi, diploma alırken yemin etmelidirler. Tıp ve mühendislikteki bilgi birikimi, etik dışı alanlarda kullanılmamalıdır.

Mühendislik bilgisi, iki yanı keskin bir kılıca benzer. Nükleer teknoloji, savaşta silaha barışta ilaca dönüşür.

Etik değerlerin unutulduğu bir toplumda gökten ölüm yağar.

Değersiz bilgi, yararsız bilgidir.