10 Kasım"ın ardından

Dün 10 Kasım''dı. Gazeteler "Seni unutmadık", "Özledik", "Saygı, sevgi, şükran sana" gibi başlıklarla çıktılar. Birçok yazar, Atatürk''ü anlatan makaleler döşendi köşesinde.

Bir zamanlar, 10 Kasım''da, gazeteler siyah başlıkla yayınlanır, eğlence yerleri de matem dolayısıyla kapatılırdı.

Çok şükür, 1980''den sonra, yas dönemi geride kaldı. Ama mübalağalı anma merasimleri hâlâ sürüyor.

Bir büyük devlet adamı, elbette ölüm yıldönümlerinde hatırlanır; hatta törenlerle de anılır. Fakat, topyekûn "seferberlik ilânını" andıran kutlamalar anlaşılır gibi değil.

Türkiye, bir dünya devleti, medeni bir ülke olmak istiyorsa, her adımda Atatürk''ü referans almayı, her icraatı onunla meşrulaştırmayı bir kenara bırakmalı.

Amerika''nın da kurucu önderleri vardı. Veyahut Fransa''yı Alman işgalinden kurtaran General De Gaulle, 5''inci cumhuriyetin de temellerini atan önemli bir şahsiyetti.

Uygar ve demokratik bir memlekette, gazetelerin birinci sayfasının, "ah"lı "vah"lı başlıklarla tek bir kişiye ayrıldığını hiç görmedim. Veyahut o kişinin heykelleriyle caddelerin, kavşakların donatıldığına hiç rastlamadım.

Komünist ülkelerden Sovyetler Birliği''nde Atatürk kadar olmasa bile, Lenin heykelleri revaçtaydı. Çin''de ise her adımda Mao''ya referans yapılırdı.

Önemli şahsiyetleri "putlaştırma" ve onlara "tapınma", dikta rejimlerine yakışan ve zaten sadece bu gibi ülkelerde karşılaşılan bir uygulamadır.

Bizde, bilhassa, askeri müdahale sırasında ve sonrasında Atatürk aşkı kabarır.

12 Eylül darbesini takiben 1981 yılında, Atatürk''ün 100''üncü "doğum günü", bir sene müddetle kutlanmadı mı?

Milletimizi birleştirmesi, bütünleştirmesi gereken önemli sembolleri, bu arada Atatürk gibi ülkemizin kurtuluşunda ve kuruluşunda büyük hizmetleri geçmiş bir devlet adamını, günlük siyaset içinde tartışma konusu olmaktan çıkarmalıyız.

Askeri müdahaleler, Atatürk referansı ile gerçekleştikçe; çağdaşlık ve ilericilik taslayanlar "gerici" diye niteledikleri kişileri, Atatürk ile imtihan ettikçe, sığ münakaşaları geride bırakamayız. Bu münakaşalar ise sadece Atatürk''ü yıpratır.

Bir düşünce reformu yapmalıyız. Artık "ulu önderi" aşmak mecburiyetindeyiz. Dünya dönüyor, büyük değişimler yaşanıyor. Saatimizin akrep ve yelkovanı halâ 1930''ların Türkiye''sine mi ayarlı kalacak?

Hâlâ "Atatürk devrimlerini", değiştirilemeyecek bir Anayasa maddesi ile korumak bana traji - komik bir olay gibi geliyor.

Korunan o devrim kanunları içinde "Şapka Kanunu" ile "bey, paşa" gibi bazı unvanların kullanılamayacağına dair kanun da var!!!

Atatürk akıl ve bilimi esas almamızı istedi. Öyleyse skolastik bir üslupla 1881-1938 dönemine yapışıp kalmak yerine, gelişmeleri takip edelim. Aklımızı, dogmalardan temizleyelim. Atatürkçe(!) düşünmeyi, onun "vecizeleriyle" olayları anlamaya çalışmayı bırakıp, kendi idrakimizi kullanalım.

Atatürk''ün çağdaşlaşmadan anladığı "Garplılaşma''ydı" Nitekim Garplılaşmak için, kendisi Türk müziğini çok sevmesine rağmen, millete Batı müziğini benimsetmeye uğraştı. Koca bir maziyi ve kültürü yok etmek pahasına, Latin alfabesine geçiş de aynı anlayışın bir yan ürünüydü.

Japonya, Eski Türkçe''den daha güç okunan alfabesi ile en ileri memleketler arasına, Yunanistan ise alfabe değişikliğine gitmeden Avrupa Birliği''ne girebildi. Biz de, pekala Arap harflerini muhafaza edebilirdik.

Hiç değilse, mazi ile bağ korunsun diye, eski Türkçe yazı, isteğe bağlı olarak okullarda öğretilmeliydi.

Ama...hayır. Eski Türkçe, gericilik sembolü sayıldı. Hâlâ da öyle sayılıyor.

Atatürk''ü objektif bir biçimde, yanlışları ve doğruları ile değerlendirmeliydik. Oysa vecizelerinden neredeyse hadisler yarattık.

Yapılan yanlışlardan biri de Atatürçülük yaftası altında, din özgürlüğünün sınırlanmasıdır.

Dogmaları terkedip, çağa ayak uyduralım derken, işte buna işaret ediyoruz:

İstanbul''da toplanacak olan Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT), Batı dünyasının ve özgürlükçü düşüncelerin ürünü.

Atatürk "Garplılaşalım, muassır medeniyet seviyesine kavuşalım" derken, sadece, şapka giymemizi, kastetmiyordu. Medeni dünyanın gelişen şartlarına ayak uydurmalıydık.

Din özgürlüğünü kısarak kuşa çeviren Mc Carthy''ler aramızda dolaşıyor. Üstelik kendilerini "Kemalist" olarak vasıflandırıyor bu kişiler.

AGİT çerçevesinde imzalanan Helsinki Nihai Senedi (1975), Madrid Belgesi (1983), Viyana Belgesi (1989) ve Kopenag Belgesi''nde (1990), düşünce hürriyetinin yanısıra inanç ve din hürriyeti de teminat altına alınmıştır.

Ayrıca, dünyada, sadece akıl ve bilime dayanan pozitivizmin artık pabucu dama atılmış, kutsal ve ruhani boyutun ağırlığı artmıştır.

Business Week dergisinin Kasım 1999 sayısı, Amerika''da metafizik eğilimlerin çoğaldığını işaret eden bir kapakla yayınlandı. Kapakta, masa başındaki adam resminin üzerinde, "İş yerinde din ve Allah" başlığı göze çarpıyor.

Amerikalılar''ın % 48''i, işyerinde Allah''tan bahsettiğini söylüyor. "Hayatınızın ruhani yönünü artırma ihtiyacı içinde misiniz?" sorusuna % 78 oranında "evet" cevabı geliyor. Amerikalılar''ın % 60''ı Allah''a tam olarak güveniyor. % 78''i varlığına kesinlikle inanıyor. Bütün bu oranlar geçmişe göre artış gösteriyor.

Business Week dergisi, internet uygulaması ile, ruhani canlanma arasında bir irtibat kuruyor. Internet, bugüne kadar ulaşılmaz sanılan mesafeleri gözümüzün önüne getirdiği için, zihin duvarlarını yıkarak sonsuzluğa pencere açtı. Aklı, dar kalıplardan kurtarıp, fizikten metafiziğe geçişi sağladı.

İnsanoğlunun önünde yeni ufuklar uzanıyor.

Biz de, ''10 Kasım''ları, zaman tünelinde kısılıp kalmak için değil, bugünü aşacak azmi ve mücadele kabiliyetini bulmak amacıyla anmalıyız. Atatürk''ü, kutsamadan, ve kutsallaştırmadan, hatasıyla sevabıyla birlikte anmalıyız.

Tabii üçüncü sınıf bir ülke olarak kalmak istemiyorsak.