Atatürk, Erbakan ve 312

Türkiye Cumhuriyeti''nin kuruluşunda İslâmiyet çok önemli bir rol oynamıştır. Sadece Milli Mücadele''yi ateşleyen unsur olarak değil; İslâmiyet, devletin temelindeki bütünleştirici harcı teşkil etmiştir.

Lozan Anlaşması''nda, yalnız gayrimüslümler azınlık sayılmış, Atatürk Balkanlar''ın ve Kafkasya''nın Müslüman halkına kucak açarken, Hıristiyan Gagavuzlar''ın ülkeye kabulünde, tereddütlü davranmıştır.

Onun bu düşüncesi, "Söylev ve demeçlerine" de yansıyor:

"Meclis-i âlinizi teşkil eden zevat, yalnız Türk değildir, yalnız Çerkes değildir, yalnız Kürt değildir, yalnız Laz değildir. Fakat hepsinden mürekkep, Anasır-ı İslâmiye''dir. Samimi bir mecmuadır. İşte hudud-u millimiz budur, dedik" (İmza Mustafa Kemal Atatürk. Kaynak: Avrupa Merkezcilik Resmi İdeoloji Bilim ve Sosyalizm - Fikret Başkaya)

Gündüz''ün önergeleri

Günümüz ''Türkiye''sinde ise İslâmiyet''ten korkar hale geldik. 8. Beş Yıllık Plan''da, din eğitimi ve manevi kalkınmanın gözardı edilmesi, bazı çevrelerde dine karşı duyulan tepkinin -en azından kuşkunun- tezahürüdür.

FP milletvekili, İlâhiyat profesörü İrfan Gündüz ve arkadaşları, MHP, DYP ve Anap''ın katılımını sağlayarak, bazı önergelerle, plana "ruh" kazandırmayı, kısmen başardılar.

Prof. İrfan Gündüz''ün, Prof. Eyyüp Sanay''la birlikte Meclis Başkanlığı''na sunduğu önerge, "Kişinin en temel hak ve ihtiyaçlarından olan dinî bilgi ve bilgilendirmenin örgün ve yaygın eğitim kurumlarında verilmesine devam edilecektir" cümlesini ihtiva ettiği için, DSP sıralarında tepki yarattı.

Prof. İrfan Gündüz, İmam Hatip mezunlarının üniversiteye girmelerini engelleyen düzenlemelere karşı çıkarak, bu ayırımın son bulmasını temin edecek bir önergenin kabulünü de sağladı. Gündüz''ün çabalarıyla, "Üniversitelere giriş sınavlarında, normal liseler ile meslek ve teknik lise mezunları arasındaki farklı değerlendirmeler kaldırılacak, meslekî ve teknik eğitimin yaygınlaşması teşvik edilecektir" hükmü 8. Beş Yıllık Kalkınma Planı''na girdi.

DSP''nin tavrı

28 Şubat bazı zihinleri esir almış durumda.

Ecevit''in partisi bu konuda başı çekiyor. Normalleşme yolunda her adımın önünde DSP engeli var. Ne zaman MHP, din ve vicdan hürriyeti istikametinde bir kaç adım atmaya yeltense, Ecevit derhal müdahale ediyor ve Bahçeli''yi sindiriyor.

Meclis Araştırma Komisyonu''nun YÖK raporuna da gene, DSP''liler muhalefet şerhi koydular. Yolsuzluk iddiaları devlet belgeleriyle sabit olmasına rağmen, DSP''li milletvekilleri FP, MHP ve DYP''nin, ideolojik bir yaklaşım içinde, Kemalist (!) rektörleri tasfiyeyi amaçladığını ileri sürmekte. YÖK araştırma Komisyonu üyeleri (Anaplı, FP''li, DYP''li ve MHP''li üyeler) Cumhurbaşkanı Sezer''i ziyaret ederek raporlarını sundular. DSP''liler ise bu toplantıya katılmamayı tercih etti.

Ecevit, Erbakan''ın mahkûmiyetini "Sevindirici bulmadığını" söylemiş. "Üzülmedim, ama sevinmedim de" anlamında bir cümle bu.

Gereken yasal düzenlemeleri gerçekleştirmeyen hükûmet, Erbakan''ın hapse girmesinin de sorumlusudur.

Nasıl değerlendirdiler

Gazetelerde farklı değerlendirmeler okuduk.

Kimi, her ülkede 312''nci maddenin benzeri bulunduğunu söylüyor. Kimi, bu cezanın Avrupa Birliği''ne giden yolu tıkayacağına dikkat çekiyor.

Meselâ Güngör Mengi (Sabah - 6 Temmuz 2000): "Halkı din ve ırk temelinde düşmanlığa tahriki bütün demokrasiler suç sayıyor" demekte.

Emekli büyükelçiler Özdem Sanberk ve İlter Türkmen''e göre "Bu karar Avrupa Birliği sürecini olumsuz etkilemez. Çünkü karar verilirken mevcut kanunlar uygulanmıştır. Mahkûmiyet bireyseldir. Avrupa bu tip bireysel olaylar üzerinde durmaz"

Prof. Aslan Gündüz de Özdem Sanberk ve İlter Türkmen''e katılıyor: "Siyasi kişiliği de olsa, şahısların, şiddeti özendiren, savunan veyahut çağrıştıran şekilde konuşmaması lâzım. Bu konuda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi''nin Mehdi Zana kararını örnek verebiliriz. Bu karar Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi''nde bir içtihat oluşturmuştur. Erbakan''ın mahkûmiyetinin bu çerçevede tartışılacağını tahmin ediyorum."

Kenan Evren''in üslubu biraz daha az bilimsel, biraz daha küstah: "Bu karar, inşallah bundan sonra çıkacak liderlere örnek olur. 12 Eylül''de biz bunu mahkemeye vermiştik. 4 sene ceza aldı ama Askerî Yargıtay bozdu..."

Dünyanın her yerinde, düşünen ve düşüncesini ifade eden değil, darbe yapan, siyasete müdahale eden askerler cezalandırılır. Ama Türkiye''de çark tersine dönüyor. "Bu" ve benzerleri halâ Anayasa''nın koruması altında.

Başka uygulamalar

Acaba, başka ülkelerde uygulama nasıl?

Hemen her demokratik ülkede -toplumsal barışı bozacak, umumun emniyeti açısından tehlike yaratacak- gibi sınırlayıcı kriterlerle, uygulama daraltılıyor.

Alman Ceza Kanunu''nda, "Her kim kamusal barışı bozmaya elverişli şekilde, halkın bazı kesimlerine karşı nefreti kışkırtır veya şiddeti içeren veya keyfi önlemler alınmasını teşvik ederse.... cezalandırılır" hükmü var.

Avusturya Ceza Kanunu, "Kamu düzenini bozmaya elverişli..." şartını getiriyor.

İtalya''da, bizde olduğu gibi daraltıcı bir kriter yok ama, İtalyan Anayasa Mahkemesi, uygulamayı sınırlayan bir içtihat geliştirdi.

Türkiye''de halâ 28 Şubat içtihadı geçerli.

Özdem Sanberk, cezanın, kanunlara uygun olduğu için, Avrupa''da tepki yaratmayacağını ileri sürüyor.

Oysa Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, incelemede önce hukukiliğe bakıyor. Yani cezanın bir kanuna dayanıp dayanmadığını araştırıyor. Ama bunun ardından "Meşru bir amaç var mı?, Verilen ceza bu meşru amaçla orantılı mı? Bir başka şekilde, meşru amaca ulaşmak mümkün müydü?" hususlarını tetkik ediyor. Her şey kanuna uymakla halledilse, Türkiye''nin insan hakları karnesinin kırık olmaması gerekirdi. Kanunların, hukukun üstünlüğü ilkesiyle ve evrensel değerlerle bağdaşması lâzım. Saddam da ülkesini kanunlarla yönetiyor. Öyle değil mi?

Zana davası

Bu arada Zana davası ile Erbakan''ın davası arasında hiçbir ilişkinin bulunmadığını da belirtmek isteriz.

Mehdi Zana, Ağustos 1987 yılında, gazetecilere verdiği bir mülâkatta özetle, "PKK''nın ulusal kurtuluş hareketini destekliyorum. Katliamdan yana değiliz, yanlış her yerde olur. Kadın ve çocukları yanlışlıkla öldürüyorlar" şeklinde konuşmuştu.

Zana, Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi tarafından 1991 yılında, "Yasanın cürüm saydığı bir fiili övdüğü" (312/1), "Umumun emniyetini tehlikeye düşürdüğü" (312/2) gerekçesiyle mahkûm edildi.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, terör örgütü PKK''ye sahip çıkan böyle bir ifadenin, ulusal güvenlik ve toprak bütünlüğü açısından tehlike yaratacağı, dolayısıyla, mahkûmiyetin izlenen meşru amaçları sağlamaya yöneldiği, meşru amaçla orantılı olduğu sonucuna vardı.

Erbakan yasanın suç saydığı bir fiili övmemiş, umumun emniyetini tehlikeye düşürmemiştir. "Umumun emniyetini tehlikeye düşürmek" 312''nci maddenin ağırlaştırıcı unsurudur ve Erbakan''a tatbik edilmemiştir. Erbakan sadece, din, dil, ırk, mezhep farklılığına dayanarak halkı kin ve düşmanlığa sevk etmekten dolayı ceza aldı.

Ne demişti Erbakan:

"Bu ülkenin evlâtları asırlar boyu mektebe başlarken, besmeleyle başlar. Siz geldiniz, bu besmeleyi kaldırdınız. Ne koydunuz yerine, ''Türküm, doğruyum, çalışkanım'' Sen bunu söyleyince, öbür taraftan da Kürt kökenli bir Müslüman evlâdı ''Ya öyle mi, ben de Kürdüm, daha doğruyum, daha çalışkanım'' deme hakkını kazandı. O Meclis yarın inananların eline geçecek. Bütün bu haklar kan dökülmeden verilecek."

Elinizi vicdanınıza koyup inceleyin. Erbakan''ın sözleri Mehdi Zana''nın mı yoksa Atatürk''ün mü cümlelerini andırıyor?

Her ikisi de, İslâmiyet''in birleştirici unsur olduğunu ifade ediyorlardı. Mehdi Zana ise, bir terör örgütü olan PKK''yı övmüştü.

Atatürk bugün yaşasaydı, yukarıdaki sözlerinden dolayı belki de 312''den mahkûm olurdu.

Azmi Ateş''ten düzeltme: "Yazınızda Türk ordusunun en güçlü ordu olduğu benim konuşmama atıf yaparak belirtilmiştir. Doğrusu, TSK''nın, AB''nin bünyesindeki en güçlü ordu olduğudur"