Bindiğimiz dalı kesmek

Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayınlanan "Milli Mücadele''de Din Adamları" isimli kitabın sayfalarını karıştırıyorum. Ve, Kurtuluş Savaşı''nda din adamlarının oynadığı önemli rolü yeniden hatırlıyorum. Herkes hafızasını tazelesin! Bilhassa irtica ile savaş adı altında, din düşmanlığı yapanlar...

Ahmet Hulûsi Efendi (Denizli Müftüsü) İzmir''in işgalinden sadece 4 saat gibi kısa bir süre sonra, düzenlediği mitingte Denizli halkına, "İşgal edilen memleket halkının silâha sarılması dini bir görevdir" dediğinde herkes Müftü Hulûsi Efendi''nin etrafında birleşmiştir. Hulûsi Efendi, Denizli yöresinin bütün köy ve kasabalarını dolaşmış, halkı örgütlemiştir. Milli Mücadele lehindeki söz konusu çalışmaları sebebiyle başta İstanbul Hükûmeti olmak üzere, kimilerinin düşmanca davranışlarına muhatap olmuştur. Meselâ, Denizli Rumları, "Denizli Yunan kuvvetlerinin eline geçtiği zaman, sarığını başına dolayıp cesedini sokaklarda dolaştıracağız" tehdidinde bulunmuşlardır.

Şükrü Hoca ve Hafız

Afyon ve Isparta''da iki mücahit Hoca...

Bakın, Ali Fuat Cebesoy, Isparta ve Afyon''da milli kuvvetleri teşkil eden Şükrü Hoca ve Hafız İbrahim Efendi''den nasıl sitayişle bahsediyor:

"Anadolu''nun muayyen bir kısmını elde tutabilmenin ilk şartı başında bulunduğumuz 20''nci kolordu sahası içinde olan Isparta - Afyon Karahisar-Eskişehir hattını elde tutmaktı. Eskişehir''de İngilizler vardı. Eğer Isparta ve Afyon''u muhafaza edebilirsek, Eskişehir''den İngilizleri atmak mümkündü. Bu iki şehrimizde, iki din adamı, başı sarıklı iki mücahit başa geçmişler ve milli kuvvetleri teşkilâtlandırmışlardır."

Mustafa Kemal, daha sonra TBMM üyesi olan Şükrü Hoca''ya özel teşekkürlerini sunmuştur. "Varolun Hocam. Sizin gibi din âlimlerinin bu hususta millete önayak olmanız, memleketin ve dinin muhafazası için elzemdir. Afyon''da nasıl çalıştığınızı, evlerde, camilerde ve köylerde halkı düşmana karşı nasıl mukavemete hazırladığınızı işittim. Çok memnun oldum..."

İzmir''in işgali üzerine Manisa Müftüsü Alim Efendi, Kırkağaç Müftüsü Mehmet Rıfat, Burhaniye Müftüsü Mehmet Mukip, Edremit Müftüsü Hafız Cemal ve Tire Müftüsü Sunullah Efendilerle birlikte, Yunan işgalini din açısından değerlendiren bir fetva vermiştir. Bu fetvada, cihat yapmanın farz olduğu açıklanıyordu ve Damat Ferit Paşa Hükûmeti tel''in ediliyordu.

Bundan dolayı, Alim Efendi, diğer din adamlarıyla birlikte, İstanbul Hükûmeti tarafından idama mahkûm edildi.

Milli Mücadele''de yer alan müftüler, yukarıdakilerle sınırlı değil. Hemen hepsi, vatan mücadelesine koştu, vatandaşları teşkilâtlandırıp, düşmana karşı savaş cepheleri oluşturdu. Daha sonra bir çoğu milletvekili seçilerek, ilk TBMM''de yer aldı. İlk Meclis''te sarıklıların sayısının fazla olması işte bundan kaynaklanmaktadır.

Sultan Hamid döneminde, İstanbul''da Rus sefirliği yapan General Nikola İgnatef''in hatıralarından bir bölümü sunmak isterim:

"Türkleri, maddeten ezmek ve yıkmak gayr-ı mümkündür. Çünkü Türkler, başka milletlerin, her türlü ümidlerini kaybedecekleri mağlubiyetler ve felaketlere karşı sakin, sabırlı, mukavemetli insanlardır. Gayet mağrurdurlar ve izzet-i nefislerine fevkâlade düşkündürler. Ferdi iradelerinin fevkindeki hadisatı değişmez mukadder sayma inancına sahiptirler. Bu inanışları, dinlerine bağlılıklarından, kadere rıza göstermelerinden, an''anelerinin kuvvetinden, Padişahlarına, kumandanlarına, büyüklerine olan itaat duygularından gelmektedir. Türkler zekidir ve kendilerini müsbet yolda sevk-ü idare edecek reislere sahip oldukları müddetçe de çalışkandır. Gayet kanaatkârdırlar. Onların bütün meziyetleri, hatta kahramanlık ve şecaat duyguları da, an''anelerine olan bağlılıklarından, ahlaklarının selabet ve safiyetinden, bilhassa dini ve manevi hayatlarını tanzim ve tedvin eden şahsiyetlere olan merbutiyet ve hürmetlerinden ileri gelmektedir. Türkleri evvelâ bu din ve maneviyat şahsiyetlerinden mahrum bırakmak, buhran anlarında irşad vazifesini ifâ edecek şahsiyet ve mihraklardan nasibsiz kılmak icap eder. Bunun da kestirme yolu, dini ve manevi hayatı temsil eden teşkilât ve şahsiyetleri milletleri üzerinde müessir kudret halinden çıkarmak, halkı da an''anat-ı diniye ve milliyelerine intibak etmeyen harici telkin ve fikirlerle tahrip etmektir. Manevi mihraklardan mahrum oldukları gün Türkleri kendilerinden şeklen çok kudretli, kalabalık ve zahiren hâkim kuvvetler önünde zafere götüren asıl kudretleri sarsılacak ve ancak o zaman maddi vesaitin faikiyetine istinad edilerek Türkleri yıkmak mümkün olabilecektir... Yapılacak olan, devlet ve ferdlerine bir şey hissettirmeden, onları manevi sahada mürşidlerden mahrum bırakmaktır."

..................

Rus Sefiri Nikola''ya kulak verirsek, belki bindiğimiz dalı kesmemeğe özen gösteririz.