Dağıtım tekeline Danıştay darbesi

Enerji Piyasası Kanunu, komisyonda görüşülürken, bir süredir dikkat çektiğim önemli bir çarpıklığı, Enerji Bakanlığı müsteşarına sorma imkânını buldum:

"Bu kanunu, rekabet şartlarını geliştirmek için getiriyorsunuz. Ama üçüncü maddede, dağıtım şirketlerinin, elektrik üretme hakkından vazgeçtikleri takdirde, tekel olma durumunu koruyacaklarını ifade ediyorsunuz. ''Dağıtım şirketleri, sözleşmelerini tadil edip, bölgelerindeki satış imtiyazını, yani münhasırlık hakkını sürdürmezlerse, bir sene önce sattıkları elektriğin % 20''si oranında üretim yapabilirler'' diyorsunuz. Bu, Rekabet Kurulu kararına da, kanunun ruhuna da aykırı değil mi?"

Gözden kaçmak!

Müsteşar, "o bölüm gözden kaçmış" demesin mi!!! Bir önerge verip, üçüncü maddenin düzeltileceğini söyledi.

Bizim gözümüzden kaçmıyor da, kanunu hazırlayan anlı şanlı bürokratların gözünden kaçıyor. Hem de, dağıtım tekellerinin imtiyazını sürdürmelerine imkân veren bölüm gözden kaçıyor.

Enerji Bakanı Cumhur Ersümer, medya kuruluşlarını memnun etmek için çok çile çekti. Dünya Bankası''nın uyarılarına direndi; Rekabet Kurulu''na, şartlarını geri aldırdı. RTÜK Yasası, bir televizyon kuruluşunda % 10''dan fazla hissesi olanların devlet ihalesine giremeyeceğini belirtirken, minareyi çalanların kılıfına uydurdukları hisse dağılımını, doğru kabul etti.

Beyaz Enerji operasyonu patlak vermeseydi, rekabeti sağlamak üzere düzenlenen Enerji Piyasası Kanunu''na, dağıtım tekellerinin muhafazasına yönelik hükümleri koymayı da başaracaktı. Ama, iş açığa çıkınca çekindi. "Gözden kaçtı" mazereti ortaya atıldı.

İki yıldır üzerinde durulan, her fırsatta sorgu sual edilen "münhasırlık" meselesi hiç gözden kaçar mı?

Danıştay kararı

Zaten gözümüz aydın. Türkiye Elektrik Su ve Gaz İşçileri Sendikası (TESİŞ)''nın başvurusu üzerine açılan davada, Zigana Elektrik Dağıtım Sanayi ve Ticaret AŞ hakkında, Danıştay 10''uncu Dairesi''nin verdiği karar, Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu''nca 10''a karşı 15 üyenin oyu ile tasdik edildi.

Genel Kurul, Zigana Elektrik Dağıtım AŞ''yi meydana getiren hissedarların DTV Haber ve Görsel Yayın AŞ unvanlı yayın kuruluşunda (Kanal D''de), RTÜK Kanunu''nun 29''uncu maddesi uyarınca, devlete karşı bir taahhüt işini kabul edemeyecek oranda, (%10''dan fazla) hisseye sahip olduklarını tesbit etti:

"Trabzon, Rize, Artvin, Gümüşhane, Giresun illerini kapsayan 20 numaralı görev bölgesinde, elektrik dağıtım ve ticareti yapmak üzere, 30 yıl süreyle görevlendirilen Zigana Elektrik AŞ, 1) Doğan Şirketler Grubu, 2) Adilbey Holding, 3) Doğan Dış Ticaret ve Mümessillik, 4) Fiba Holding, 5) Tekser İnşaat tarafından kurulmuştur.

Doğan Şirketler Grubu, DTV Haber ve Görsel Yayın AŞ''nin % 8,97''sine; Doğan Şirketler Grubu ve Adilbey Holding''in hissedarlarından Aydın Doğan DTV''nin % 7,34''üne; Işıl Doğan, Arzuhan Yalçındağ, Vuslat Doğan aynı yayın kuruluşunun sırayla % 0,14; % 0,028; % 0,028''ine; Aydın Doğan Vakfı % 0,018''ine sahib bulunuyor. Zigana Elektrik''in hissedarlarından Doğan Dış Ticaret ve Mümessillik AŞ''nin ortağı İmre Barmanbek de, DTV''de % 7,88 nisbetinde ortak."

Mevzuata aykırılık

Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu -Zigana Elektrik Dağıtım AŞ''yi oluşturan şirketlerin hissedarlarının, özel bir radyo ve televizyon kuruluşunun toplam % 10''dan fazla hissesine sahip olmaları nedeniyle- mevzuata aykırılık tesbit edildiği, kararını verdi.

Hak tecelli etti. Hile ve hülle ile, hisselerini başkalarının -yanında çalışanların- üzerine yaparak, Kanal D''deki ortaklığını % 10''un altında gösteren, böylece kanuni yasağa rağmen, devlet ihalesine katılan Aydın Doğan, Trabzon-Gümüşhane bölgesindeki dağıtım hakkını kaybetti.

Ama işin tuhaf bir yönü var. İstanbul Elektrik Dağıtım AŞ (İsedaş) da Aydın Doğan''ın hissedarı olduğu bir şirket. Bu şirket, İstanbul ili, Trakya yakasını kapsayan 29''uncu görev bölgesinde, dağıtım yapacak.

Danıştay 10''uncu Dairesi, tıpkı, Trabzon, Rize, Artvin, Gümüşhane, Giresun illerini kapsayan 20 no''lu görev bölgesinde olduğu gibi, bu şirketin de dağıtım hakkını RTÜK Yasası''na aykırı buldu: "İstanbul ili, Trakya yakasını kapsayan 29''uncu görev bölgesinde görevlendirilen İsedaş, Doğan Şirketler Grubu, Adilbey Holding, Çukurova Holding, Demir Toprak, Tekfen İnşaat şirketleri tarafından oluşturulmuştur. Bu şirketlerin hissedarlarının DTV Haber ve Görsel Yayın AŞ unvanlı yayın kuruluşunda, devlete karşı bir taahhüt işini kabul edemeyecek oranda, % 10''dan fazla hisseye sahip oldukları anlaşılmıştır."

Danıştay 10''uncu Dairesi''nin yukarıdaki kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu''na gönderildi. Genel Kurul, 10''uncu Daire''nin kararını bozdu.

"Özel radyo ve televizyon kuruluşlarında, % 10''dan fazla paya sahip olan bir gerçek veya tüzel kişinin, herhangi bir şirketin sermayesine, yönetimde etkinlik sağlayamayacak ölçüde yatırım yapmış bulunmasının, bu şirketin devletten taahhüt işini almasına engel oluşturması hukuken kabul edilemez" düşüncesini savunan Genel Kurul, Aydın Doğan ile diğer gerçek ve tüzel kişilerin İstanbul elektrik dağıtımını kazanan İsedaş''ı kontrol altında bulundurmadıklarını ileri sürdü.

Çelişkili karar

Böylece, birbiriyle çelişen iki karar ortaya çıktı. Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu, Zigana bölgesinde, Aydın Doğan''ın dağıtım imtiyazını iptâl ederken, İstanbul bölgesinde, 10''uncu Daire''nin aynı istikametteki kararını bozdu.

Bakalım, Enerji Bakanı bu çelişkiyi nasıl giderecek? Hele bırakınız % 10''u, Kanal D ile CNN Türk''ün tümünün Aydın Doğan''a ait olduğu bilinirken, acaba devlet kanuna karşı hileye göz yumacak mı?

Beyaz Enerji operasyonu herkesi korkuttu.

Bugün medya patronusun; yarın ellerinde kelepçe cezaevine gönderilebilirsin.

Dikkat! "Nasıl olsa bize dokunulamıyor" diye kanuna karşı sakın hile veya hülle yapma.

Yolsuzluklarla mücadele fırtınası bu denli sert esmeseydi, bugün "gözümüzden kaçtı" diye geri adım atanlar, güçlükleri, RTÜK Yasası''nı değiştirerek aşarlardı.

"Madem biz kanuna uymuyoruz, o zaman kanun bize uysun" kafası.

Az denemediler, sözde şeffaflık perdesi altında, devlet ihalesine girme yasağını kaldırmayı.

Şimdiden uyarıyoruz: Aydın Doğan''ın dördüncü GSM telefon ihalesine katılmaya hazırlandığı belirtiliyor.

RTÜK Yasası''nın 29''uncu maddesi çerçevesinde böyle bir hakkı yok. Hisselerle oynayabilir, şirketleri ona göre düzenler. Bu mümkün.

Ama herkes, gerçeği biliyor. O gerçek, kanuni cambazlıklarla bugün saklansa dahi, yarın hesap verme mecburiyeti doğabilir.