Şimdi ne olacak?

Gündemdeki tartışmalardan biri, oyları düşen partilerin liderleri istifa etmeli mi, etmemeli mi?

Kanaatimize göre, istifa etseler, partilerinin oyu yükselir. Devlet Bahçeli yönetimindeki MHP''nin gösterdiği başarı buna örnektir. Alpaslan Türkeşsiz bir MHP, kurulduğu günden bu yana elde etmediği oranlara çıkmıştır.

Demek halk hep aynı liderleri sahnede görmekten bıktı. Tanımadığı, fikirlerini bilmediği Devlet Bahçeli''ye yöneldi. Televizyonda bütün liderlerin katıldığı açık oturumlar düzenlenseydi, belki de sonuç farklı çıkardı.

Elbette başarısız liderlerin kendilerini yenileyerek, hamle yapma ihtimalleri de mevcut.

Mesela, siyasi kulislerde ANAP - DYP birlikteliğinden söz ediliyor. Bu iki parti biraraya gelip hükûmeti kurmaya talip olursa, Fazilet destekli bir oluşum meydana çıkabilir.

Galiba, DYP''nin hedefi bu. Mesut Yılmaz, DYP ile ortaklığı tercih edebilir. Zira, DSP ile beraberlik, ANAP''ın aleyhine çalıştı; ANAP, kimliğini kaybettiği için seçmen tarafından cezalandırıldı. Milliyetçi muhafazakarlar bu partiyi terkederken "Laikçi"ler de DSP''ye yöneldi. Hatta Mesut Yılmaz Kartel medyasını bile kaybetti!!!

Yılmaz''ın ana hedefi ister DYP ile ister DSP ile mutlaka hükûmet içinde yer almaktır. Hakkında çok sayıda yolsuzluk dosyası bulunan ANAP lideri, seçim hezimetinden sonra, bir de Yüce Divan''a gönderilirse, koltuğunu muhafaza etmekte iyice zorlanır.

Devlet Bahçeli, bütün partilere eşit yakınlıkta olduğunu söylemekle birlikte, gelen haberlere göre, DSP ve ANAPlı bir koalisyona daha yakın görünüyor. Çünkü, Bahçeli, DYP''nin içinin karışabileceği, bu yüzden de hükûmetin istikrarının bozulacağı endişesini taşıyor.

Fazilet''e karşı ise iki çekincesi var. Biri, bu partinin dışardan kumandalı olduğu izlenimini vermesi. Diğeri, Güneydoğu politikasındaki farklılıklar. Fazilet, MHP''ye göre Kürt meselesine çok daha özgürlükçü yaklaşıyor.

Bence, MHP, ne yapıp ne edip iktidar şansını kaçırmamalı, kendisini dışlayan formüllerin önünü tıkamak için, bilhassa sağdaki partilerle dirsek temasına geçmeli. Yaraları sarmak için, çare, sağ odaklı, uyumlu bir koalisyon kurmaktır.

FP''de durum

CHP, DYP ve ANAP''tan farklı olarak, Fazilet Partisi''ndeki gerilemenin faturası ağırlıklı bir biçimde Recai Kutan''a çıkarılamaz. Nitekim, gazeteler daha ziyade Baykal, Yılmaz ve Çiller''in başarısızlığından söz ediyor.

Fazilet umulanın altında oy aldı. Zira yenilenen teşkilatında henüz sorunlar hal''edilmemiş, eski - yeni kavgası sona ermemişti. Teşkilat çalışmaları, ancak son bir iki haftada hız kazandı. Araya giren küskünler hareketi de propaganda faaliyetlerini boşlukta bıraktı. Küskünler hareketinin bir diğer olumsuz tesiri de şu: Doğru veya yanlış, Fazilet''in dışardan yönetildiği intibaı doğdu, pekişti.

Fazilet''in arzu edilen sonuca ulaşamamasının bir başka sebebi de, "Bu parti iktidar yapılmayacak, parti kapatılacak" söylentileriydi.

Savcılık uygulamaları, söz konusu söylentileri takviye etti.

Nitekim MHP, Fazilet''in bu açıklarını çok güzel kullandı. FP teşkilatı, yüzyüze görüşmelerde, hep MHP''nin yaptığı propaganda ile karşılaştı: "Ürkeğe değil, oyunu erkeğe ver. Onlar Tayyip Erdoğan''ı koruyamadılar. Biz koruruz. Onlar, İmam Hatip Okullarına, başörtüsüne sahip çıkamadılar. Biz çıkarız."

Bu yüzden, gazeteler eğip bükmeğe çalışsa dahi, MHP, başörtülü milletvekili adaylarının Parlamento''ya girmesine karşı çıkmayacak, çıkamayacaktır. Üniversite''de başörtü zulmüne çare bulmaya çalışacak, kesintili eğitime geçilmesine, böylece İmam Hatip kıyımına son verilmesine uğraşacaktır.

DSP - MHP koalisyonunu önerenlerin işin bu yanını da görmesi gerekiyor.

Bugünkü Parlamento çok sayıda kombinezona açık. Ayrıca müşterek bir hükûmet kurulmasa bile, milliyetçi muhafazakar ağırlıklı Meclis''te işbirliği yapılırsa, dindarları mağdur eden bir çok uygulama ortadan kalkabilir.

Genel hava şu:

MHP, DSP ile ANAP''a sıcak bakıyor.

DYP''nin ilk tercihi ANAP ve dışardan destekleyen Fazilet. İkinci tercih DSP - ANAP - DYP.

DSP, MHP''ye karşı tereddütlü. DYP ve ANAP ile birlikteliği tercih eder. Hatta Fazilet''e bile yakınlaşabilir.

ANAP, DYP''li formülle başbakanlığı bile yakalayabilir. 2000 yılında ise Yılmaz, Cumhurbaşkanı olacağını düşünerek, Çiller ile işbirliğine iyice yanaşabilir.

ANAP - DYP birlikteliği içinde, Cumhurbaşkanlığı''nın iki liderden birine verilmesi ihtimali de mevcut. Ama diğer partilerin bu işe sıcak bakacağını hiç sanmıyorum.

Görüldüğü gibi halâ bir çok seçeneğin kapısı açık. Daha bir kaç hafta, hükûmet konusunu tartışmaya devam edeceğe benziyoruz.