Hükümet iki ileri bir geri

Başbakanın son açıkladığı vergi düzenlemeleri geriye dönüş anlamına geliyor. Hükümet mehter takımı gibi. İki ileri bir geri.

Büyük iddialarla vergide değişiklik yaptılar geçen yıl. Değişikliklerin vergi uygulamasındaki problemleri ortadan kaldıracağını, vergi kayıp ve kaçağını asgariye indireceğini, vergi gelirlerini artıracağını söylediler.

Vergi gelirleri artmadı, azaldı. Vergi kayıp ve kaçağını azaltılmasına hiçbir katkı sağlamadı, hatta kayıt dışı işlemleri teşvik etti.

İlave olarak üretime darbe vurdu. Sermayenin yurt dışına çıkışına neden oldu.

Vergideki değişikliklerin muhtemel etkilerini Yeni Şafak okuyucuları hatırlayacaklardır. Yaklaşık bir yıl önce bu köşede vergi gelirlerinin düşeceğini, sermayenin yurt dışına çıkacağını, otomotiv ve gayrimenkul başta olmak üzere bir çok sektörde satışları düşüreceğini, yatırımları azaltacağını ve kayıt dışı işlemleri besleyeceğini yazmıştık. Bunların hepsi bugün gerçekleşti.

Şimdi eskiye dönülüyor. Hata yaptıklarını da kabul ediyorlar. Yani Türkiye''de yaşanan ekonomik krizde vergi düzenlemelerinin önemli bir payı bulunduğunu inkar etmiyorlar.

Sorumluluklarını kabul ediyorlar, ancak, bedelini ödemeyi düşünen yok. Yani istifa.

Mali milat uygulamasında değişiklik

En önemli düzenleme, kamuoyunda ''mali milat'' olarak bilinen uygulamanın 3 yıl süreyle ertelenmesi. Geçtiğimiz yıl yapılan değişiklikle vergiye tabi tutulacak gelirin tanımı değiştirilmiş ve harcama ve tasarruflarda meydana gelen artışlar da gelir tanımına dahil edilmişti. Maliye Bakanlığı''na da geniş sorgulama yetkisi verilmişti.

Şimdi eski düzenleme dönülecek üç yıl süre için. Düzenlemedeki amaç, vergisi ödenmemiş, sorgulama nedeniyle ekonomiye girmeyen kaynakları tekrar ekonomiye sokmaktır. Bunda ne derece başarılı olunacağını önümüzdeki günlerde göreceğiz.

Sermaye çok hassas bir yapıya sahiptir. Kolay ürker. Hükümet vergide aşırı zik-zak çizdiği için sermaye güven duymayabilir ve yastık altında tutulan veya yurtdışına çıkartılmış paralarını ekonomiye döndürmeyebilir. Diğer taraftan, uygulamanın geçici olarak kaldırılacak olması kuşku yaratabilir.

Aslında Hükümet ne yapmak istediğinden emin değildir. Mütereddit bir tavır sergilemektedir. Bu da sermaye kesimine yeteri kadar güven vermemektedir.

Geçici vergide değişiklik

Dikkat çekici diğer düzenleme ise geçici vergiyle ilgili olandır. Yine daha önce yazdığımız gibi geçici vergi mükellefleri nakit sıkıntısına sokmuştur. Piyasada uzun zamandan beri zaten likidite problemi mevcuttur. Geçici vergileme yoluyla vergilerin erken tahsil edilmesi yarayı derinleştirmiştir. Birinci dönem geçici vergi tahsilat oranının çok düşük oluşu bunun ispatıdır.

Başbakan kurumlar(şirketler) için geçici vergi oranının % 25''ten % 20''ye düşürüleceğini ve ödeme süresinin 2 aydan 6 aya çıkartılacağını açıklamıştır. Ancak, değişiklik 2000 yılında yürürlüğe girecektir. Değişikliğin 2000 yılından itibaren yürürlüğe girmesi etkisini 2000 yılının Mayıs ayında gösterecektir. Halbuki mükelleflerin ve piyasanın problemi ağırdır ve canlıdır. Problem bugüne aittir. Değişiklik açıklandığı gibi yasalaşırsa piyasaya hiçbir olumlu katkı sağlamaz.

Hükümetin yukarıda belirttiğimiz gerçeği dikkate alacağını ve geçici vergideki mükellef lehine yapılacak iyileştirmeyi, bu yılın ikinci dönem vergisine yansıtacağını tahmin ediyorum. Aksi halde anlamsız ve etkisiz bir düzenleme olur.

Faizde beyannamenin kaldırılması

Değişiklikle yasalaştığında miktar ne olursa olsun faiz geliri elde edenler beyanname vermeyecekler. Stopaj nihai vergileme haline gelecek. Bu düzenleme özellikle faiz geliri elde edenler açısından olumlu bir düzenlemedir.

Bu uygulamayla birlikte değişik faiz gelirleri arasındaki vergileme farkı ortadan kaldırılmalıdır. Bugün mevduat faizinde tevkifat oranı % 12, repo faizinde % 6, devlet tahvili ve hazine bonosu faizinde % 0 olarak uygulanmaktadır. Bunlar aynı mahiyetteki gelirlerdir. Farklı oranlarda vergiye tabi tutulmasının anlamı bulunmamaktadır. Farklılığın giderilmesi uygun olacaktır.

Emlak beyanlarının yenilenmesi

Vergi düzenlemelerinden sonra, emlak vergisi uygulamasında tam bir karmaşa yaşanmıştı. Maliye Bakanlığı gelişmelere hakim olamamış, gerekli açıklamaları zamanında yapmamış ve bu nedenle aynı binada iki daire 4 kata varan çok farklı değerlerle beyan edilmişti. Sonuçta bazı vatandaşların mağduriyetleri ortaya çıktı.

Değişiklik gerçekleştiğinde gayrimenkullerin emlak vergisine esas değerleri yenilenebilecek.

Yapılması planlanan bu değişiklikler vergi sistemindeki aksaklıkları ortadan kaldırmaz, vergi kayıp ve kaçağını azaltmaz. Yapılacak temel değişiklik vergi oranlarının indirilmesi ve uygulamada adaletin sağlanmasıdır.