Beklentilerde radikal değişim

Hükümetin programının başarılı olup-olmadığını ve ekonomideki gelişmeleri birlikte göreceğiz. Şu an ortada kayda değer bir gelişme yok.

Bundan 6 ay öncesine kadar sürekli olarak devalüasyon tehlikesinden bahsediyorduk. Gerçekten kamu finansman açığının kartopu gibi büyümesi, iç borç stoku ve bütçe üzerindeki faiz yükü kısa dönemdeki devalüasyon beklentilerini artırmıştı.

Hazine, vadesi gelen dış borçları dahi iç borçla ödemeye başlamıştı. Başka çaresi de kalmamıştı. Türkiye uluslararası piyasadan kaynak temin edemez durumda idi. Yurt dışından kaynak temin edebilmiş olsa idi iç borçları dış borçla ikame edilerek hem vade uzatılacak ve hem de borçlanmanın maliyeti düşürülecekti.

Borçlanma gereğinin artması borçlanmanın maliyetini yükseltiyordu. Bunun sonucu olarak bütçedeki faiz ödemeleri hızla tırmanıyor ve tarihteki en yüksek noktasına ulaşıyordu.

Vadesi gelen dış borçların da sıcak para politikasının sonucu olarak ülkeye gelen ve TL''ye çevrilerek kamu kağıdına yatırılan dövizle ödenmek zorunda kalınması borçlanma gereğini ve faiz oranlarını yükseltiyordu. Karamsar tablonun rahatlaması için 10 milyar dolarlık dış kaynağa ihtiyaç duyuluyordu. Yazılarımızda birkaç kez bu hususa değinmiş ve hükümetin asgari 10 milyar dolarlık dış kaynak temin etmesi halinde ekonomideki patlamayı önleyebileceğini, daha doğrusu, problemi çözmeyeceğini, ağırlaştırarak ileri bir tarihe taşıyacağını ifade etmiştik.

Bu tablonun kaçınılmaz sonu yüksek oranlı ve kontrolden çıkmış devalüasyondu. Zaten o günlerde İMF heyeti de hükümete devalüasyon yapması telkininde bulunuyordu. Bu görüşmelerin içeriği basına da yansımıştı.

Genel dengeleri bozuk bir ekonomiye İMF''nin destek vermesi beklenmiyordu. İMF beklenmeyeni yaptı ve Türkiye ile stand-by anlaşması imzaladı. Hükümetin hazırladığı tedbirler paketine destek verdi. Anlaşmanın imzalanması sonucunda ve deprem için gelen desteklerle birlikte Türkiye yaklaşık 15 milyar dolarlık dış kaynak temin etti. Dış piyasalarda 30 yıl vadeli bono ihracı yapabildi.

Sağlanan dış kredi ve imkanların tümü bütçe harcamalarının finansmanında kullanıldı. Kullanılmaya devam edecek. Gelen paralar Hazine''nin iç borç baskısını azalttı. İç borcun bir kısmını dış borçla ikame etme imkanına kavuştu. İç borç kaynaklarına olan bağımlılığı belirli ölçülerde azaldı. Bunun sonucu olarak faizlerde önemli düşüşler yaşandı.

Bu noktada ortaya konulması gerekir ki sağlanan bu kaynaklar değirmeni taşıma su ile döndürmeye benzer. Hükümetin programının başarılı olup-olmadığını ve ekonomideki gelişmeleri birlikte göreceğiz. Şu an ortada kayda değer bir gelişme yok. Makro ekonomik dengeler henüz istikrara kavuşmamıştır. Sadece hedefler ve taahhütler vardır. Ve tehlikeli bir şekilde büyüyen bir borsa vardır.

Bizi şaşırtan İMF''nin desteği olmuştur. Son derece riskli bir ekonomiye, Türk ekonomisine destek vermiştir İMF. Bu desteğin siyasi bir destek olduğunu düşünüyoruz. ABD''nin baskısıyla verilmiş bir destek. Bunun anlamı, İMF''ye bu desteği verdirenlerin Türkiye''deki siyasi tablonun ve mevcut güç dengesinin değişmesini istemedikleridir.

Düşünün. Eğer, beklenen yüksek oranlı devalüasyon gerçekleşmiş olsaydı ya hükümet dağılmış ya da gücü azalmış olurdu. Bu durumda belki Abdullah Öcalan''ın dosyası Meclis''e sevkedilmek zorunda kalınırdı. Unutmayın, Sayın Devlet Bahçeli''nin ikna edilmesinde, alınan ekonomik tedbirlerin başarısı için hükümetin uyumu ve siyasi istikrarın gerekliliği ile dış desteğin vaz geçilmezliği tezlerinin etkisi büyüktür.