Büyük kumar-1

Geçtiğimiz hafta Merkez Bankası Başkanı''nın açıkladığı enflasyonla mücadele programı inanılmaz içeriğe sahip. Kaybedilme ihtimali çok fazla olan büyük bir kumara benziyor.

Programa göre 2000 yılında yapılacak devalüasyon % 20 olacak. Merkez Bankası bunu taahhüt ediyor. 2000 yılı sonunda Doların değeri 649 bin lirayı aşmayacak. Merkez Bankası bu politikanın enflasyon derdinden kurtulmak için belki de son şansımız olduğunu belirtiyor.

2000 yılındaki döviz kuru seyrinin bugünden açıklanması ve yıllık artışın % 20 ile sınırlandırılmasının en büyük amacı yatırımcıları dövizden uzak tutmaktır. Merkez Bankası''nın kontrolü dışında bir devalüasyonu önlemektir.

Bu noktada akla geren ilk sorun paranın nereye hedeflendiğidir. TL, uzun zamandan beri tasarruf aracı olma özelliği taşımamaktadır. Merkez Bankası''nın yeni programından sonra da durum değişmeyecek ve büyük ve küçük yatırımcılar tasarruf amacıyla TL tutmayacaklardır. 2000 yılında dövizdeki artış % 20, bir başka ifade ile enflasyon oranının altında olacağı için döviz bulundurmak da mantıklı değil.

TL ve döviz tercih edilir yatırım araçları olmayacaktır. Paranın faize yönelebilmesi için ödenecek reel faizin yeteri kadar yüksek olması gerekir. Bu konuda ileriye yönelik tahminde bulunmak zor olmakla birlikte, Devlet''in borçlanma yoluyla toplayacağı fon miktarının döviz ve borsadan çıkan paranın tümünü kavramaktan uzak olacağını söylemek mümkündür. Herşeyden önce bütçelerin büyüklüğü bunu sınırlandırmaktadır. Bütçe üzerindeki faiz yükünün ulaşabileceği maksimum sınır bulunmaktadır. 2000 yılı bütçesinde bu sınırın aşıldığı kabul edilmektedir. Borçlanma vadeleri uzatılarak ve yeteri kadar faiz ödenerek daha fazla borç stokuna gidilebileceği akla gelebilir. Belirsizlik ortamı borçlanma vadelerinin uzatılmasının önündeki en büyük engeldir. Ekonomideki belirsizliğin 2000 ya da 2001 yılında ortadan kalkabileceğini söylemek aşırı iyimserlik olur.

Daha önemlisi, Hükümet borçlanma politikasından belirli ölçülerde vazgeçileceğini açıklamaktadır. Hükümet bu arzusunu hayata geçirebilirse yön arayan para miktarı daha da artacaktır. Peki nereye gidecek bu para?

Paranın altına gideceğini düşünenler yanılıyorlar. Zira, altının değeri dolar cinsinden belirlenmektedir. Türkiye''de altına olan talebin artması uluslararası piyasalardaki altının fiyatını artırmayacağı için altın cazip bir yatırım aracı olmayacaktır.

Hızla yükselen ve hızla düşecek olan borsanın düşüş zamanından bahsettiğimiz için hisse senetlerini alternatif yatırım aracı olarak görmüyoruz.

Merkez Bankası döviz fiyatlarıyla ilgili taahhütlerini yerine getirir ve hükümet borçlanma politikasını gevşetir ise yatırım ve tüketimde ciddi artışlar meydana gelir. Paranın bir kısmı yatırım ve tüketime akar. Tüketim ve yatırımdaki artışın önemli bir nedeni de dövizin fiyatının TL''ye göre düşük değerli olacağı beklentisidir. Bu beklentinin altında, enflasyon oranının 2000 yılında % 20''nin üzerinde gerçekleşeceği varsayımı yatmaktadır. Bu durumda aşırı değerlenen TL, ihracata darbe vururken, ithal mallarına olan talebi yükseltecektir.

Dövizin fiyatı 2000 yılında enflasyon oranının altında ve sadece % 20 oranında artacağı için döviz cinsinden borçlanmak cazip ve az riskli hale gelecektir. Hem yatırımcılar ve hem de tüketiciler döviz cinsinden borçlanarak yatırım ve tüketimlerinin finansmanında kullanacaklardır. Özel sektör yurt dışından borçlanmayla yatırımlarını artıracaktır.

Talep, ağırlıklı olarak iç piyasa için artacaktır. Yatırımlar iç piyasaya dönük olacak, tüketim artışı nisbi fiyat avantajı nedeniyle ithal mallarına yönelecektir.

Gayrimenkûl yatırımı önümüzdeki yılın en çok kazandıran ve cazip yatırımı olacaktır. Kriz nedeniyle dibe vurmuş olan gayrimenkul fiyatları, döviz, altın ve faizin çekiciliğini yitirmesi ile büyük bir ihtimalle patlama yapacaktır.