KDV iadesinde suistimal konusu

Bugünlerde ihracatçılara yapılan KDV iadelerinde büyük boyutlu suistimaller yapıldığı ve olması gerekenden fazla KDV iadesi yapıldığı iddiaları basında sıkça yer alıyor.

İhracat teslimleri KDV''den istisna edilmiştir. İhraç edilen mallar KDV''ye tâbi değildir. Fakat ihracatçı satın aldığı mallar için KDV öder. KDV ödeyerek satın alır, yurt dışına satışında KDV tahsil edemez. Bu nedenle, alırken ödediği KDV üzerinde kalır.

İhracatçının üzerinde kalan bu KDV''yi vergi dairesi ihracatçıya iade eder. Tartışma konusu da bu noktada başlamaktadır.

Hatırlarsınız, 1980''li yıllarda KDV iadesi alabilmek için yapılan hayali ihracatları. Kurulan paravan şirketler vasıtasıyla tanzim edilen naylon faturalar kullanılarak trilyonlarca liralık haksız KDV iadesi yapılmıştı. Büyük ihracatçı firmalar dahi organizasyona bulaşmıştı.

Yolsuzlukların tesbiti için Meclis''te özel komisyon bile kurulmuştu.

Bugünkü iddialar ister-istemez yeni bir hayali ihracat furyasını akla getiriyor.

Belirli tutarın altındakiler hariç, KDV iadesi ancak bir inceleme raporuna istinaden yapılabilir. İnceleme raporu ise Maliye Bakanlığı inceleme elemanları veya Yeminli Mali Müşavirler tarafından yapılır.

İadeler, 1995 yılından itibaren ağırlıklı olarak Yeminli Mali Müşavirler tarafından yazılan raporlara istinaden gerçekleştirilmektedir. Yeminli Mali Müşavir raporlarına istinaden yapılacak iadelede üst sınır da bulunmamaktadır.

Maliye Bakanlığı KDV iadesi alan mükelleflerden ziyade, KDV iadesi yaptıran Yeminli Mali Müşavirleri takip ve kontrol etmelidir. Maliye Bakanlığı inceleme elemanlarının sayısı sınırlıdır. On binlerce KDV iade dosyasını incelemeleri mümkün değildir. Ayrıca gerek de yoktur. On binlerce mükellef ve dosya yerine yüzlerle ifade edilen Yeminli Mali Müşavir''in denetlenmesi daha etkili ve sonuç alıcı olur.

Mantık basit. Eğer Yeminli Mali Müşavirler''in görevlerini layıkı ile yapmaları sağlanabilir ise dolaylı olarak onbinlerce iade dosyası denetlenmiş olur. Gerçek dışı KDV iadesinin önüne geçilmiş olur.

Maliye Bakanlığı her yıl veya iki yılda, her Yeminli Mali Müşavir''in KDV iade işlemlerini ayrıntılı olarak incelettirir. Yanlışlık veya usulsüzlük tespit ettiğinde, hem disiplin cezası uygulanması için gereğini yapar ve hem de ilgili Yeminli Mali Müşavir hakkında idari tedbir alır.

Yeminli Mali Müşavirler''in yetkilerinin genişletildiği 1995 yılı ile müteakip yılda Yeminli Mali Müşavirler üzerinde etkili bir denetim mekanizması kurulmuş ve bu çerçevede 50''nin üzerinde Yeminli Mali Müşavir hakkında idari tedbir uygulanmıştı. Hakkında idari tedbir uygulanan Yeminli Mali Müşavir, tedbir kaldırılana kadar KDV iadesi yaptırma imkanını kaybetmektedir.

1997 yılından itibaren Yeminli Mali Müşavirler üzerindeki denetim gevşetilmiş, görevlerini mevzuata uygun yapmaları için gereken tedbirler alınmamıştır.

Geçtiğimiz yıl bir Yeminli Mali Müşavir dostum anlatmıştı.

100 milyar lira civarında KDV iadesi olan ihracatçı, iadeyi almak için dostumuza başvuruyor. Dostumuzun yaptığı incelemede, alımlarda büyük miktarlarda naylon belge kullanıldığı belirleniyor. Bunun üzerine dostumuz işi almıyor.

Birkaç gün sonra başka bir Yeminli Mali Müşavir''e gidiyor ihracatçı. Dostumuz, tanıdığı olan bu Yeminli Mali Müşavir''i ikaz ediyor. Ancak, KDV iadesi ikinci Yeminli Mali Müşavir tarafından gerçekleştiriliyor.

Yanlış anlamaları engellemek için belirtelim ki Yeminli Mali Müşavirler''in büyük çoğunluğu görevlerini samimi olarak ve mevzuata uygun biçimde yerine getirmektedir. Sınırlı sayıdaki görevini kötüye kullananlar da sistemin tamamını töhmet altında bırakmaktadır.

Yeminli Mali Müşavirlik müessesesinin sorunları elbette bu kadarla kalmamaktadır. Sayılarının hızla artması bir başka önemli tehlikedir. Yeminli Mali Müşavirler''in sayısı, sisteme olan talepten fazla artmaktadır. Bunun sonucunda aşırı rekabet ortamı doğmakta ve verilen hizmetin kalitesi azalmaktadır. Maliye Bakanlığı sayı konusunda da orta ve uzun vadeli planlama yapmak durumundadır.

Eğer sağlıklı bir yapıya kavuşturulabilirse, Yeminli Mali Müşavirlik müessesesi vergi denetiminde Maliye Bakanlığı''nın iş yükünü hafifletir. KDV iadelerindeki sıkıntılar ortadan kaldırılabir.