Tarımda sübvansiyon

Bugünlerde tarım kesimine Hazine''den aktarılan paralar tartışılıyor. Hemen hemen bütün ülkeler tarım ürünlerine devlet desteği sağlar. Tarım üretiminde kullanılan girdi maliyetlerinin bir bölümünün devlet tarafından karşılanması veya taban fiyat uygulaması en yaygın yöntemdir.

Gübre, yem gibi girdiler çiftçilere maliyetinin altında verilir. Aradaki farkı devlet öder. Ya da çiftçinin ürettiği tarım ürünleri, belirlenmiş fiyattan devlet ya da devletin yetkilendirdiği kuruluşlarsa satın alınır. Fiskobirlik, Pankobirlik, Tariş gibi.

Devlet bir de ucuz finansman desteği sağlar. Piyasa faiz oranının altında kredi verir. Ucuz kredilendirme Ziraat Bankası kanalıyla yapılır.

Sübvansiyon nedeniyle ortaya çıkan fark Hazine tarafından karşılanır. Tarıma aktarılan bu kaynakların ekonomiye yük olduğu ve azaltılması gerektiği bazı çevreler tarafından ifade edilmektedir. IMF de bunlardan birisidir. Tarıma yapılan desteğin azaltılması IMF''nin şartlarından birisidir.

Yukarıda da belirtildiği gibi tarım kesiminin devlet tarafından korunması gerektiği genel kabul gören bir realitedir. Amerika ve Avrupa ülkeleri başta olmak üzere ülkelerin çoğu tarıma büyük destek vermektedirler. Ayrıca gümrük duvarlarıyla kuvvetli koruma altındadır tarım kesimi. Avrupa Birliği''nin bütçesinde en büyük pay tarımın desteklenmesi için harcanır.

DPT''nin rakamlarına göre 1998 yılında tarıma 4 katrilyon lira aktarılmıştır. Hemen belirtelim ki rakam abartılıdır. İlgili kurumların kötü yönetiminden kaynaklanan maliyet de tarıma fatura edilmek istenmektedir. Diğer taraftan rakamın yüksek olmasının en büyük nedeni aşırı değerli TL politikasıdır. Dövizin fiyatı normal denge kurunun altında olunca tarım ürünlerinin ihracatı azalmakta, ithalatı artmaktadır. Özellikle korumalı ve desteklenmiş fiyatlardan ülkemize giren Avrupa orijinli tarım ürünleri ülkemiz tarımını tehdit etmektedir. Tarım ürünlerine ödediğimiz döviz tutarı hızla artmaktadır. Avrupa topluluğu ile varılan Gümrük Birliği anlaşmasında yapılan yanlışlıklar tarım sektörünü korumasız bırakmıştır. Temel tarım ürünlerinde dahi ülkemiz dışa bağımlı hale gelmiştir. Tohum üretiminde İsrail''e bağımlılık ayrı bir stratejik hata olarak karşımıza çıkmaktadır.

4 katrilyon lira olarak açıklanan destek dahi tarımın içinde bulunduğu problemleri ortadan kaldırmıyor. Hatalı para politikası nedeniyle ortaya çıkan desteği, tarım kesiminin kamburu olarak görmek yanlıştır. Gerçekçi kur politikası tarımın birçok problemini çözecek ve sübvansiyon miktarı da kendiliğinden azalacaktır.

Uluslararası kredi kuruluşları geçtiğimiz günlerde Türkiye''nin TL cinsinden borçlanma notunu düşürdüler. Basında gerekli ilgiyi görmemesi bu gelişmenin önemini ortadan kaldırmaz. Notun düşürülmesi Türkiye''nin iç borçlanmada zorlanacağı anlamına gelmektedir. 37 milyar doları geçen iç borç stoğu tarihin en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Borçlanılabilecek miktar sınırsız değildir. İç borçlanma notunun düşürülmesi bu sınıra çok yaklaşıldığını da teyit etmektedir.

Bu aynı zamanda olağanüstü gelişmeler olmadığı taktirde faiz hadlerindeki yükselişin devam edeceği şeklinde anlaşılabilir. Hükümetin uzun süreden beri dış borç bulamadığı bir gerçektir. İlave olarak iç borçlanmada yaşanacak tıkanıklıklar finans piyasalarının kontrolden çıkması ile sonuçlanabilir. Hükümetin vadesi gelen dış borçlarını da iç borçlanma ile ödemek zorunda kalması gerçeği de göz önünde bulundurulursa konunun önemi daha iyi anlaşılır.

Geçtiğimiz hafta uluslararası finans çevrelerinde Çin ve Türkiye''nin devalüasyon ihtimali olan ülkeler olarak zikredilmesi, iç borçlanma notumuzun düşürülmesi ile birleştirildiğinde daha anlamlı olmaktadır.