Yıldırım"ın çıkışı

İstanbul Ticaret Odası Başkanı sayın Mehmet Yıldırım''ın önceki gün yaptığı çıkış önemli tespitler içeriyor. Heyecanı kalmamış ve bir ayağı çukurda yöneticilerin Türkiye''nin ufkunu açamayacakları, reform yapamayacakları ve heyecan üretemeyecekleri ifadesi ilk tespit.

İkinci tespit ise ekonomiyle ilgili. Enflasyonla mücadele ediyoruz diye ekonominin ciddi bir durgunluğa itildiğini belirtiyor Sayın Mehmet Yıldırım.

Hükümet''in ekonomik politikalarına itiraz edenlerin veya eleştiride bulunanların aforoz edildiği bir ortamda İstanbul Ticaret Odası Başkanı''nın yükselttiği ses ekonominin nefes almakta zorlandığının işaretidir. Çaresizliğin feryadıdır.

Son üç Hükümet enflasyonla mücadele programı yürütüyorlar. 3 yıl önce % 75 oranında enflasyon devraldılar. Bugün gelinen noktada 12 aylık enflasyon oranı % 60''ın üzerinde. Yüksek enflasyon düzeyinde, % 15 oranındaki azalış ekonomik olarak fazla bir anlam ifade etmez. Üstelik maliyeti de çok yüksek. Milli Gelir 2 yıldır azalıyor. 2 yıldır fakirleşiyor Türkiye. İhracat ve ihracata dayalı sanayi ve ticaret yerlerde sürünüyor. Kapanan fabrikalar, hızla tırmanan işsizlik, küçülen dış ticaret, ekonomideki daralmaya bağlı olarak düşen vergi gelirleri, artan kamu finansman ihtiyacı ve bütçeyi yutan faiz ödemeleri diğer maliyetler. Sayın Mehmet Yıldırım''ın durma noktasına geldiği dediği ekonomi işte bu ekonomi. Diğer taraftan, enflasyonda 1999 yılı hedefini tutturamadılar, 2000 yılı hedefinin de tutmayacağı şimdiden ortaya çıktı. Yani boşa kürek çekiyoruz.

Sayın Mehmet Yıldırım''ın çıkışının , kamu oyunun susturulduğu dönemde yapılması ayrı bir önem taşımaktadır. Diğer meslek kuruluşlarından çıt çıkmıyor. Süt dökmüş kedi gibiler. Özellikle TOBB VE TÜSİAD''ın ekonomideki gerçekleri kamu oyu ile paylaşmamaları ya da paylaşamamaları büyük talihsizlik. Ekonomik ağırlıklı kuruluşlar olan TOBB ve TÜSİAD ülkemizde son yıllarda siyaseti öne çıkarmışlardır. Refah-Yol Hükümetine karşı başlattıkları ideolojik mücadele mantığı bugün de varlığını sürdürmektedir. TOBB ve TÜSİAD''ın yöneticileri, kamu oyunun ittifakla reddettiği vergi düzenlemelerin de dahi seslerini çıkarmamışlar, TOBB Başkanı''nın ifadesi ile Hükümet tarafından ikna edilmişlerdir. TOBB ve TÜSİAD üyelerinin haklarını korumamaktadırlar.

Ekonomide bütün yolların çıkmaza doğru gittiğini bilmelerine rağmen Hükümete uyarı görevlerini yapmıyorlar. Bugün konuşma zamanı, fakat ortalıkta kimsecikler yok. Sayın Mehmet Yıldırım''ı, çıkışını, TOBB ve TÜSİAD üyelerinin ikna edilerek görev yapamaz hale getirildiği bir ortamda yaptığı için özellikle tebrik ediyoruz.

İkaz ve eleştiriler bilenler tarafından yapılmayınca, ortalık, ekonomik tahlil yaptığını zanneden dalkavuklara kalıyor. Yok efendim, ekonomi iyileşme dönemine giiş, bunun sebebi de faizlerin düşmesi ve Borsa endeksinin yükselmesi imiş.

Her şeyden önce Borsa endeksinin bizdeki gibi hızlı çıkışı sağlıklı değildir. Spekülatiftir. Ne kadar hızlı çıkarsa o kadar hızlı iner. Geçmişe baktığınızda görürsünüz.

Biliyoruz ki İstanbul Menkul Kıymetler Borsası derinliğe sahip değildir. 5-10 kağıtla veya 50 milyon Dolasrla endeksi yukarı-aşağı oynatabilirsiniz. Endeks kolaylıkla yönlendirilebilir. Hisse senedi fiyatları birileri tarafından tahmin edilebilir. Halbuki Borsa''da fiyatların tahmin edilemez (random walk) bir seyir takip etmesi gerekir.

Borsanın çıkışının tek bir nedeni vardır. Faizlerin düşmesinden sonra, yeni faiz oranlarını beğenmeyen yatırımcılar bono ve tahvilden çıkarak Borsa''ya yönelmektedirler. Döviz baskı altında olduğu için faizden çıkan paranın gideceği tek adres Borsa''dır. Bu para az getiri ile yetinmez. Spekülasyonu sever. Günlük % 5-10 oranında artan borsa yeteri kadar caziptir onlar için.

Hızla tırmanan Borsa saadet zinciri gibidir. Az sayıda birileri inanılmaz paralar kazanırken, çok sayıda birileri kaybeder. Kaybedilen paralarla kazanılan paralar birbirine eşittir.

Borsa, daha çok parayı, orta ve uzun vadeli olarak yatırıma dönüştürmeyi düşünen yatırımcıları çekebildiği sürece işletmelerin finansman ihtiyaçlarına yardımcı olur. Ekonomik olarak anlamlıdır. Türkiye''deki yatırımcıların neredeyse tamamına yakını kısa vadeli düşünmektedir. Birkaç ay, hatta birkaç gün.

Ey dalkavuk, bilesin ki Borsa''da endeksin tırmanışı ekonominin iyiye gittiğini göstermez. Tam tersine tehlikeli bir dönemece girildiğinin işaretidir. Yerinden oynatılan paranın kontrol problemi ortaya çıkar. Kontrol edemezsen ya davulcuya ya da zurnacıya kaçar. Diyelim Borsa 14.000 puana yükseldi. Sonra ne olacak? Orada duracak mı? Tepe taklak aşağı inecek. Peki Borsa''dan çıkan para nereye gidecek? Ya faize ya da dövize. Başka yol yok. Yani ya faizler yükselecek ya da dövizin fiyatı.

Faizlerdeki düşüşe gelince. Hükümet sıcak para politikasından vazgeçmediği sürece faizler düşmez. Bağımlı hale getirildiği için sıcak paradan vazgeçse iç ve dış finansman açığını kapatamaz. Faizdeki düşüş kalıcı değildir. Hükümet''in ve bankaların müdahelesi ile gerçekleşmiştir. Ekonomik alt yapısı bulunmamaktadır.

Ayrıca reel faizlerin düştüğü pek söylenemez. Net nominal faizlerin % 65 olduğunu ve 2000 yılında devalüasyon oranının Hükümet''in açıkladığı gibi % 25 düzeyinde gerçekleşeceğini kabul edersek, parasını bugün 1 yıllık faize yatıran bir kişinin elde edeceği reel faiz döviz bazında % 32 olur. Yani, yıl başındaki 1.000 Doları 2000 yılı sonunda 1.320 Dolara yükselir. Eğer, Hükümet''in bu hesabını doğru kabul edersek reel faizde önemli bir düşüş olmadığını görürüz.

Dalkavukluğun kimseye faydası yok.