Kapsam-dışılığın kapsamı...

MGK''nın AB''ye uyum çerçevesinde gereken düzenlemeleri AB''nin taleplerine ve Dışişleri Bakanlığı''nın ''eylem planı''na aykırı bir içeriklendirme ile tanımlamasıyla beraber Türkiye AB''ye ''evet'' demesini şekli bir düzeye indirgemiş oldu. Sürecin başından beri Türkiye''de etkili odakların AB''ye tam üyelik sürecinin gereklerine açıkça ''hayır'' demeyecekleri, ama gidişatı hayır demekten daha olumsuz bir noktaya öteleyecekleri satıraralarında dillendiriliyordu. Buna gerekçe olarak da Mesut Yılmaz''ın 20 Haziran tarihli konuşmasında ''değinmek zorunda kaldığı'' gibi ülke içindeki mevcut pozisyonlarını AB''ye girilmesiyle beraber kaybedecek olanların direnci gösteriliyordu.

MGK''nın aldığı tavırda yukardaki gerekçelerin geçerli olduğunu söylemek doğru olmaz tabii, fakat bu tavırla beraber dışlanan ''kapsayıcı anayasal vatandaşlık'' gibi kritik başlıkların AB için ''sine qua non'' (olmazsa olmaz) hükmünde olduğu gözönüne alınırsa, kapsam-dışı olanın sadece ''anayasal vatandaşlık'' olmadığı, çok daha geniş boyutlu olduğu görülecektir. Türkiye kendini ''uyum kriterleri'' temelinde çizilen ''stratejik hat''ın dışına çıkarırken, AB açısından Türkiye''nin çok hayati dinamikleri kapsam-dışı sayılacaktır.

Örneğin, epey bir zamandır gündemleşen ''Avrupa Güvenlik ve Savunma Kimliği'' (AGSK) zemininde gerçekleşen tartışmalar ve Türkiye''nin çıplaklaşan sıkıntıları ile MGK''nın yeni kararının ''açıktan temas'' edeceği görülecektir. Bu köşede daha önce değinildiği gibi Türkiye AGSK bünyesindeki yeni AB ordusunun karar mekanizmalarına dahil edilmiyor, fakat AGSK operasyonel ihtiyaçlarında NATO''yu kullanacağı için yeni mükellefiyetler altına giriyor. Karar mekanizmalarında sadece AB üyesi ülkeler yer alıyor, ama kararların uygulamasında NATO imkanları kullanılıyor. Türkiye uzun müddettir bu duruma itiraz ediyordu ama AB bu itirazları görmezden gelerek ''yeni durumu'' yürürlüğe soktu. Demokrasi ve Kopenhag Kriterleri yeni durumda adı koyulmayan bir ''stratejik hat'' olarak tanımlanmış oldu, bu hat üzerinde ilerleyenler ''karar mekanizmaları''nda yer alırken, hattın dışına düşenler mekanizmanın sadece dişlilerinde en iyi ihtimalle yer alabiliyor.

Bazı kesimler bu ve benzeri oluşumları gerekçe göstererek Kopenhag Kriterleri''nin gereğini yerine getirse bile Türkiye''nin dışlanmışlığının sona ermeyeceği kanaatini yaygınlaştırmaya çalışıyorlar. Oysa bu bakış, süreçleri tersyüz etmekten ibaret. Türkiye ''uyum kriterleri''ni yerine getirdikten sonra da karar mekanizmalarından dışlanmış olsaydı, bu bakışın haklılığını ispata gerek olmayacaktı, ama nasıl olsa sonuç alınmaz diyerek uyum kriterlerini yerine getirmemeye dayanak teşkil edecek bir haklılık peşinde koşmanın ''siyasi masal'' olmaktan öte değeri yok.

MGK''nın aldığı pozisyon neticesinde Türkiye''nin demokratikleşme konusundaki uyum kriterlerinden uzağa düşen bir görüntü vermesi, ''milli çıkarların sinir uçlarını'' temsil eden uluslararası karar mekanizmalarının iyice dışına düşmesine yol açacaktır. Kopenhag Kriterleri''nin temsil ettiği ''stratejik hat''ın dışına düşmenin finansal, kültürel ve askeri sonuçları olduğunu artık görmemek için gözleri kapatmak bile yetmiyor...