Siyasi kırılma değil, siyasi imar...

Helsinki, öncesinde, devletin derinlerde dolaşan hassasiyetlerini "okuduğunu" iddia edenler, devlete bazı sorular sorarak AB adaylığı için gerçekte ne düşünüldüğünün ortaya çıkmasını istediler. Sorulan soruların düğümlendiği nokta "egemenliğin bir kısmının devredilmesi" konusuna razı olunup olunmadığıydı. Öteden beri Türkiye''nin AB''ye dahil olmasını metafizik bir kurtarıcı gibi algılayanların yanı sıra, bunu egemenlik haklarının zaafa uğraması olarak algılayanlar at başı gittiler. Özellikle Türkiye''nin Yunanistan''la olan sorunlarının Lahey Adalet Divanı''na götürülmesi ihtimali, olaylara "derin hassasiyetlerden" baktıkları iddiasında olanlar için milli egemenliğin sıkıntıya düşürüleceği bir konu olarak "hususen" gündemde tutuldu. Yazıyı yazdığım saatlerde AB kulislerinde konuşulduğu söylenen en önemli konu da bunu içeriyordu. Yunanistan, Türkiye ile olan sorunlarının 2003 yılına kadar ikili görüşme kapsamında kalmasını istiyor, eğer bu yıla kadar sorunlar çözülemezse Türkiye''nin artık uluslar arası hakemi kabul etmesini talep ediyordu. Türkiye''nin buna ne cevap vereceği ise AB koridorlarında olduğu kadar Türkiye''nin içinde de merak konusuydu. Bundan kastedilen de açıkça söylenmese de AB süreciyle beraber devreye girecek olan "kontrol mekanizmaları"nın kendine açacağı alan ile milli egemenliği dar bir kafayla işleten devlet erkinin kıskançlıkla koruduğu alanın çatışmasıydı. Bu "çatışma" kendini en nazik biçimde Türkiye''nin adaylığı konusunda bir uzlaşmaya varıldığı ama bunun "formülleri"nin tartışma konusu olduğu şeklinde ifade ediyordu.

Türkiye bir yandan dünyaya açılarak varoluşunu pekiştirmek ile kendi dünyasına kapanarak yaşamak arasında bir yol ayrımına gelmiş bulunuyor. AB''nin tutumundan çok Türkiye''nin kendi geleceğine dair tasarımlarının kalitesi belirleyici rol oynayacak bu noktada. AB adaylığının hemen hemen kesinleştiği dakikalarda bile adaylığın haritasını oluşturan "formüller" konusunda Ankara''nın ne düşündüğü bilinemiyordu tam olarak. Ankara''nın ne tepki vereceği konusunda Dışişleri Bakanı Cem ile Başbakan Ecevit arasındaki telefon trafiğinden bir şey sızmıyor dışarıya. Başka ülkelerde referanduma açılmış bir konunun devletin üst düzey yöneticilerinin telefon trafiği ile karara bağlanmaya çalışılması, dünyaya açılmayı bir siyaset sorunu olarak değil de salt bir güvenlik sorunu olarak gören bir karar mekanizması ile yeni binyıl''a girmeye çalıştığını gösteriyor Türkiye''nin.

Fakat konu artık kaçınılmaz bir dönemece gelmiş bulunuyor. Türkiye ya uygun enstrümanlarla dünyaya açılmanın bir yolunu bulacak ya da üçüncü sınıf bir ülke olmayı kadersileştirecek. Egemenliği yeni bir tanıma kavuşturmak, dünyaya uygun enstrümanlarla açılmanın düğümünü oluşturuyor. Yaşanan tecrübeler gösterdi ki egemenliğin dar bir kafa ile siyasetleştirilmesi iç politikaya dönük çıkar mekanizmasının devamlılığı açısından çok önemlidir. Bu çıkar mekanizmasını örtmek için de milli egemenlik konusundaki hassasiyetler istismar edilmektedir. Egemenliğin dar bir kafa ile siyasetleştirilmesinin Türkiye''yi dünyanın yeni ve karşı konulmaz dayatmaları ile karşı karşıya bıraktığı ise bugünlerde daha açık görülmektedir. Öyleyse Türkiye''yi dünyada gelişen süreçlere kapatmak ve bunu da egemenlik konusundaki hassasiyetlerle izah etmek sadece politik bir masaldır. Egemenliği demokrasi eksenli yeni bir tanıma kavuşturma yolu açılmazsa, dar kafayla siyasetleştirilen egemenlik tanımı bu ülkenin insanlarından başka her şeye hizmet eder hale gelecektir.

Eğer Türkiye yönetime dair kavramlarını yenileme başarısını gösterirse, bu, AB kontrol mekanizmalarının egemenlik hakkına müdahale anlamına gelen kimi sonuçlarına uygun ve kararlı karşılıklar verilemesini de kolaylaştıracaktır. Böylece AB sürecini egemenlik konusunda bir "siyasi kırılma" gibi sunmak isteyenlerin iddiaları da boşa çıkacak ve açılan yeni imkânları, Türkiye, "siyasi imar"ı için başarıyla kullanabilecektir. Bütün mesele Türkiye''nin yenilenme iradesi göstermesinde ve yenilenmeyi milli egemenliğe karşı gibi gösterenlerin gerçekte egemenliği istismar ederek çıkarlarının devamlılığını sağlamak istediklerini fark etmesi. Siyasi kırılma ve siyasi imar bir bıçağın iki yüzü gibidir, hangi yüze bakılacağı irade meselesidir. Bu irade de olumlu bir yöne yönelmek için dar bir kafa yerine dinamik bir yaklaşımla egemenliği siyasetleştirmeye kafa yorarak işe başlamalıdır.