Başörtüsü modası

Mehmet Y. Yılmaz’ın önceki günkü yazısı, o dönemde isteyenin açık, isteyenin başörtülü okuyabildiği İmam Hatip yıllarında yaşadığım bir olayı hatırlattı. İl çapında düzenlenen kompozisyon yarışmasında birinciliği kazanmış olan ben yerine, ödülün saçı açık olan bir sınıf arkadaşıma takdimini.

Anonslanan adımın ardından salona giren ve alayişli konuşmalar sonrası hediyeleri alarak görevini tam tekmil yapmış olmanın gururuyla gülerek yanımıza gelen sınıf arkadaşıma elindekilerin hiçbirini istemediğimi söyledikten sonra, şirin bir yüzle yanımda duran edebiyat öğretmenime döndüğümde, önceden seçilmiş olduğu fazlasıyla kibar, çokca sevgi yüklü oluşundan anlaşılan cümlelerle bana, örtü konusunda hepsi orada bulunan milli eğitimin üst yöneticileri nazarında doğabilecek sakıncalardan, hem örtünün moda olmadığından, “modern” insan olmanın faydalarından falan bahsettiğini hatırladım.

Sonuçta kala kala allanıp pullanarak kurulmuş, kibarlaştırılarak telaffuz edilmiş bir “işine gelirse” cümlesi kalan bu konuşmanın ardından, henüz start almış bu maratonda, potansiyel gericiler, uzaylı demodeler için dizayn edilmiş fazladan konulan çeşitli tür ve ebatlardaki engellerin üzerinden bir bir atlamak zorunda olduğumuz idraki belirmişti sadece. Can sıkmadan, umut yitirmeden içselleştirilen bir idrakti bu.

Mehmet Y. Yılmaz da, Ayşe Arman’ın Ayşe Böhürler’le yaptığı söyleşide uzun süredir kafasını kurcalayan bir sorunun yanıtını bulduğundan bahsederek, meseleyi türban takmanın bir moda olduğuna getiriyor. O’na göre, bir yandan türban takmanın bir namus göstergesi olduğuna ilişkin propaganda, diğer yandan AKP’li bakanlar ve kamu yöneticilerinin eşlerinin bir tür türban reklamı yapar gibi gezinmeleri, bu modanın yaygınlaşmasına ve türbanın marjinallikten kurtulmasına hizmet etmiş. Bir de kehanette bulunmuş mezkur yazı: AKP iktidarı sona erdiğinde, bu moda da gücünü yitirecek.

Seküler dünyanın sözcülüğüne soyunan ve bu dünyanın gerçeklerinden başka türlü gerçekliklerin varolabileceğini bilmek bir yana, aklının ucundan bile geçirmeye tevessül etmeyen insanların meseleyi algılama ve yansıtma biçimleri başlıbaşına bir analizi gerektirir cinsten.

Ama ondan önce bu toplumun yüzyıllardır kullandığı örtüyü, bir siyasi partinin ömrüyle tartmanın altında yatan ve doğrusu hem o parti, hem o başörtülüler açısından bakıldığında, hiç de iyi niyetli görünmeyen tasarımın verdiği fireyi anlatmak gerek.

Çünkü, başörtüsü AKP iktidara geldiği günden bu yana partinin icraatları, felsefesi ve refleksleriyle ilişkilendirilerek meşruiyet sorgusuyla servis yapıldı hep. Başörtüsünün türban tanımı altına alınarak aslında köklü bir şey olmayıp, toplumsal hayatın uçucu geçici bir unsuru olduğu da, ilk kez modern ve moda terimleri altında dillendirildi. Meşruiyet sorgulamasının altını dolduran ve devam ettiren bir argüman olarak hem de.. Mesaj buydu: Siyasi partilerin kısa ya da uzun bir ömrü vardır, modanın da yaygınlığıyla düz orantılı bir yaşam süresi vardır. Aristo’ya göre devam edersek, siyasi politikalar ve modanın emrine amade olan/olduğu varsayılan başörtüsü de geçicidir.

Evet, sadece moda olup olmama zaviyesinden bakıldığında başörtüsünün eskiyeceği, yerini örtü olmaktan çıkmış başka “şey”e bırakacağı vehmine kapılınabilir. Meseleyi siyasi parti politikalarına endekslersek de, en opsiyonlu tahminle bile hayatı 15-20 yılı ya aşar, ya aşamaz süresine tekabül eder.

Örtüyü amacından saptırarak kıymetsizleştirme yayınlarının terkibini sağlayan bu iki ana artere bakarsanız, fal filan değil bu, birkaç yıl sonra açılıp saçılacaksınız. Tam da arzulandığı, tahmin edildiği üzere... Ne güzel değil mi?

Bu mecralardan akan ve içlerinde postmodern bir empati ilişkisi kurmaya çalışıyormuş gibi görünenlerin de bulunduğu analizlerdeki teşhisi daha başından sakatlayan yön de, bu çarpık, seküler önkabulden müteşekkil nedensellik döngüsü işte.

Öğrencisine sevimlilikle vaziyet ettiğini sananların da, kafasındaki soruya cevap bulduğu için sevinenlerin de anlaması, o geniş katılımlı anlayamayış yüzünden acilen anlaşılması gereken nokta burası.

Örtü şu an bir Fatih modasına dönüşmüş olabilir. İktidara, hükümete yakın olmaya çırpınanlar tarafından da, siyasi hesaplarla rant aracı haline getirilerek bir tür kişisel kalkınma projesine dönüştürülmüş de bulunabilir.

Ancak ömrü kısa olan, inanç bitmedikçe bitmeyecek başörtüsü değil, bu inanç ritüelinin modasıdır, çıkarcısıdır.