Güneydoğu"dan Keriman Halis çıkar mı?

Diyarbakır''da geçtiğimiz Pazar günü düzenlenmesi planlanan, Dünya Medeniyetler Kraliçesi (Miss Civilization Of The World) Güzellik Yarışması iptal edilmiş. Yarışmaya katılmak üzere Diyarbakır''a gelmiş 17 ülkeden, 18 güzel de evlerine dönmüş.

Beklenen tepki ise; Din Görevlileri Birliği Derneği Diyarbakır Şubesi''nin başını çektiği bir grup STK''nın yarışmaya, ''Kutlu Doğum Haftası''yla aynı günlere denk geldiği gerekçesiyle itiraz etmesi ve yarışmanın iptal edilmesine vesile olması sonucunda gelmiş; ''bu dinciler hep böyle yapıyor, kadın özgürlüğünün önünde bir heyula gibi dikiliyor''.

Kutlu Doğum Haftası''nın Nisan ayında kutlanıyor olmasını, 23 Nisan''a yönelik bir sabotaj denemesi ve Atatürk Türkiyesi''nin kutsallarına karşı bir kalkışma olarak görecek kadar muvazenesini kaybetmiş insanlar yaşıyor ülkemizde, biliyorsunuz. Dolayısıyla, ''Kutlu Doğum Haftası''nda güzellik yarışması olur mu, olmaz mı?'' şeklindeki o bıktırıcı tartışmaya hiç girmeyeceğim. Zira güzellik yarışmalarının rejim nezdindeki simgesel karşılığı, çağdaşlığın kadın üzerinden görünür olması ve kadının araçsallaştırılması meselesinin daha derin bir tartışmayı hak ettiğini düşünmekteyim.

Girmeyeceğim bir diğer konu da, sözkonusu güzellik yarışması olunca ortalığı ayağa kaldıran dindar STK''cıların, tecavüze uğramış mazlum kadınlar töre adı verilen haksızlık ve acımasızlık sisteminin kurbanı olurken; kuytu köşelerde babalarının, ağabeylerinin, kardeşlerinin yahut kocalarının elinde can verirken, niye böyle tiz perdeden ses vermediği…

Bu ikiyüzlülüğe alışkınız. Geçelim.

Değinmek istediğim, güzellik yarışmalarının bu ülkedeki derin manası. Kısa bir hatırlatma, Türkiye''de ilk güzellik yarışması denemesi 1926 yılında yapılmış ama Türk kızları itibar etmeyince sonuç alınamamıştı. Bunun üzerine bizzat Atatürk''ün emri ve devlet desteği ile 1929''da ilk güzellik yarışması düzenlendi. 1932 yılında da Keriman Halis''in 7 genç kız arasından birinci seçilerek Avrupa''ya gönderildiği yarışma tertip edildi. Atatürk, Dünya Güzeli seçilerek Türkiye''ye dönen Keriman Halis''e Ece soyadını verdikten sonra ''Türk ırkının dünyanın en güzel ırkı olduğunu tarihi olarak bildiğim için, Türk kızlarından birinin dünya güzeli intihap edilmesini çok tabii buldum'' demişti.

Ezcümle, güzellik yarışması olgusu, Kemalist devlet nezdinde başlıbaşına simgesel bir değer içerir, bu kadının araçsallaştırılması yoluyla temel mesajın kitlelere iletilmesidir ve rejimin aklındaki ''kadın ve çağdaşlaşma'' bağıntısının temel donelerini bakmasını bilenlerin eline verir. Zaten ''çağdaş kadın'' kabulünün emarelerini ve bu kabule itirazın ne tür bir reaksiyon ile karşılaştığını 1930''lardan neredeyse bugüne dek gelen uygulamalarla defalarca gördük.

Dolayısıyla, ''bunun kültürümüzdeki yeri nedir'', ''dindarlar güzellik yarışmalarına itiraz etmekte haklı mıdır?'' sorularından çok daha önemli olan şudur: Kemalist rejim, kadına açılarak çağdaşlaşmayı, Kürtlere de Türkleşerek varolmayı öngördüyse ve bu kalıba girmeyenler devletin öfkesinin hedefi olduysa; rejimin simgesel pratiklerini copy paste yapıp tam da rejimin dövdüklerine barışa katkı diye götüremezsiniz. Bu nedenle, Diyarbakır''da ''barış sürecine destek için'' güzellik yarışması düzenlemek art niyetli bir girişim değilse bile, ağır saflık olarak gözükmektedir.

Bu ülkede bir normalleşme süreci yaşanacaksa da bu Cumhuriyet rejiminin ilk dönemlerindeki uygulamaları taklit ederek yaşanmaz zira, çünkü Cumhuriyet rejiminin tek uygulaması güzellik yarışması tertip etmek değildi. Bilenler bilir, bir de 1937-38 ''Dersim Tedip ve Tenkil Harekatı'' vardı ve o harekata çağdaşlaşmış kadınlardan ilk savaş pilotu Sabiha Gökçen, uçaktan Dersimlilere bomba yağdırarak katkıda bulunmuştu.

Yani çağdaş olmak açılmakla ya da güzellik yarışması düzenlemekle, ulus olmak da, ulus tanımınıza itiraz edenin ümüğünü sıkmakla mümkün olmadığı gibi, Diyarbakır''da güzellik yarışması düzenleyerek de Doğulu kadına barış götüremezsiniz. Bir Diyarbakırlı kadının söylediği gibi, ''Biz kadının özgürleşmesinden sözediyoruz, onlar kadın bedenini yarıştıran etkinlikler yapıyor. Bunu sürecin bir uzantısı gibi göstermesinler. Beden güzelliği değil, barış umutları yaşamalı.'' Haksız mı?