“Öbür dünya”dan cevaptır

Arkadaşların uyarısıyla haberdar oldum. Geçtiğimiz hafta Vatan Yazarı Dilek Önder, oturmuş “öbür dünya” diye adlandırdığı, halihazırda mütedeyyin-muhafazakar okur kitlesine hitap eden basını taramış ve bir ''sevgililer günü portresi'' çıkarmış. O pek sevilen ezberi, ''dinci kesim'' ifadesini tatlı tatlı telaffuz etmeyi de unutmamış. Bundan alınacak ya da yüksünecek değiliz elbet. Tabirin içindeki o eksiltmeyi, ithamı, kabahat isnadını hiç de üstümüze alınmıyoruz çünkü. Bu toplumun yüzyıllarda damıttığı, din eksenli olsun ya da olmasın insan olma, öyle kalma adına biriktirdiği birtakım ahlak ve etik normlarına sırtını dönmeme gayreti olarak açılımlıyoruz bunu nitekim ve o ifadenin kaba sabalığının mesuliyetini de onu kimler kullanıyorsa, onlara bırakıyoruz.

Gelgelelim, yazarın çizdiği ''dinci kesimde sevgililer günü'' bakışı üzerinden atlanacak gibi değil. Çünkü yazar ''dinci kesim''in fikrini beğenmediği gibi, sözkonusu ettiği yazarları kah Öztürkçe kullanmadıkları için kinayeli bir üslupla tekdir ediyor, kah İngilizce yeterlilik bilgisi veriyor, kah dalga geçiyor. Benim yazımın da, okuru yormamak için tek cümlede özetini çıkarıyor: Kısaca ''sevgililik kötü, evlilik iyi'' demişim.

Fikirlerini beğenmediği yazarların ''gericiliği''ni şeddelemek için dil argümanını devreye sokan Önder''in yazısının başlığı olan “Öteki''yi biliyoruz… Ya “öbür dünya”nın Sevgililer Günü” ifadesindeki gramer hatasını hatırlatıp, “öteki''yi” değil, “öteki''ni” yazmanız gerekirdi'' demek; “Sizde hiç iyelik ekini bilen musahhih, pardon çok tercih ettiğiniz Öztürkçe ile düzeltmen, Türkçeleşmiş İngilizce ile redaktör yok mu?” diye sorarak aynı küstah tutuma sardırmak mümkün.

Ama bunu, hem bu eski dille yeni dil savaşına eklemlenmek istemediğim, hem de konuşulması gereken daha önemli konular olduğu için geçeceğim: Ne gibi konular? Uzun süredir analiz etme isteğinde olduğum ilişki guruluğu ve şu hiç anlaşılmamış olduğu görülen sevgililik-evlilik meselesi gibi.

Yazıda adı geçen, bu isabetsiz ve nezaketsiz sözleri hiç hak etmediklerini düşündüğüm yazarların hem belki savunuya gönül indirmeyecekleri için, hem de zaten savunma mekanı olarak sütunları, köşeleri olduğu için, sadece kendi adıma konuşmak, öncelikle ''dil''imle ilgili küçük bir açıklama yaptıktan sonra meseleye gelmek isterim: Bilen bilir, ifade etmek istediğinize tastamam, hiçbir kör nokta bırakmayacak kadar karşılık gelen eski kelimeleri sevdiğim kadar, İngilizce kökenli olup, dile yerleşmiş ve birebir tercümenin aslının yerini alamayacağını düşündüğüm sözcükleri de bolca kullanırım. Dilin gücü, ifadenin güzelliği, anlamın sağlamlığı sözkonusu olduğunda, ne doğucu ve batıcıyım. Kaldı ki eski dilin konsantre derinliğinden, anlam güzelliğinden, bütünleştirici, manayı rahatlatıcı kelimelerinden faydalanmak ideolojik bir tavır değildir. Bundan husul bulan da, biricikliğin simgesi üslubun-kişiselliğin belirtecidir. Dolayısıyla senin üslubun sana, benimki banadır.

Meseleye gelirsek; Pakize Suda''nın başı ve başarıyı çektiği, bir süre sonra taklitlerini doğurduğu, ''life style''dan türemiş ve o türün bir elementi olarak yakın zamanda popüler olmuş yeni ''tür'', ''ilişki guruluğu'' yazarlarından biri Önder de. Bu türde benim rastlayabildiğim konu alanları, aşk, meşk, cinsellik, aldatılmak, aldatmak, aldatıldığını nasıl anlamak, aldatırken nelere dikkat etmekten müteşekkil. Tür yazınının cerbeze noktası ise, iç gıcıklayıcı teşbihler, telmihler, her yöne çekilebilecek ifadelerle kıvrak cinsellik göndermeleri yapmak, ima yüklü ifadeler kullanmak, sonra da ''niyetiniz kötü, ben bunu kastetmiştim'' diyerek, bazen o bile söylenmeyerek, okurla şakalaşmak. Dil cilveli, ruh cömerttir, yazı eğlendirici ama sürprizsizdir.

Bu köşelerin çoğunun sahibi kadındır ve gazetelerin prestij unsurlarıdır. Savsözleri, evliliğin sıkıcı, rutin ve fazla yavan olduğu, aldatma-aldatılmanın en azından ''heyecan'' verdiği tezine gayet sarsılmaz bir inançla sarılıdır. Şık, zevkli, uygar, eğlenceli yaşamak için okura yol gösterilir, cinsel özgürlükten bahsedilmez bile, çünkü bu tür yazarlık zaten bu ülkede herkesin elinin herkesin cebinde olduğu önkabulünden doğmuş bir yazın şeklidir. Amaç, modern ilişkileri, kendi deneyimlerini de yol gösterici kılarak son derece denetimsiz bir teklifsizlikle çözmeye çalışmaktır. Aslında çözümleme falan değildir gerçi bu, gider gelir pentimento tadında aynı sorulara ve aynı cevaplara varılır.

Kadınların hemen hepsi zeki, çağdaş, delibozuktur; yeni özgür kadın imgesini kendine yakıştırır bununla gurur da duyar, feminizmin işe gelen yönleriyle idare edilir, elin taşın altına koyulması gereken yerde ise yokturlar. Dolayısıyla sizin makalenizi ''sevgilik kötü, evlilik iyi'' diye özetlerken ne anlatmak istediğinize hiiç takılmazlar. Kendi fikirlerinin sağlaması içindir bütün uğraşlar. Küresel modernizmin evlilik dışında bir seçenek olarak sunduğu sevgililik müessesesinin tarafların birbirine karşı hiçbir sorumluluk taşımamasıyla evlilikten ayrıldığını, aslında kavuşmakla aşkın bittiğini, evliliği de en çok bu yüzden cezalandırdığımızı bildiğimize göre, kavuşan sevgililiğin tarafları birbirine karşı sorumsuz kılma dışında evlilikten ne farkı var diye sorarsınız, cevap veremezler. ''Yüreğinin götürdüğü yer git'' diyen ve sırf adıyla bile bütün suçluluk duygularını bertaraf eden günümüz ''aşk''ının ''kutsiyeti''ni sorgulayalım dersiniz, elletmezler. Aldatmak-aldatılmak döngüsünde, sürekli ''erkeğini elinde tutmanın'' yollarını arayan modern kadının da, en az Anadolulu geleneksel kadın kadar güven hissi duymaya ve sorumluluk almaya-alana ihtiyacı var dersiniz, ''sevgililik kötü, evlilik iyi'' diye özetlerler. “Öbür Dünya” meselesine gelince; bana kalırsa öbür dünya mesafelerimiz konusunda yanılıyor ilişki yazarı. Madem ki, hepimizin yolu oraya düşecek ve madem ki bunun sırası yok. Kim bilebilir ki “öbür dünya”ya en yakının kim olduğunu… Değil mi ama?