Aşık ve ayrılık

Aşık, âşık olduğunun bilincine sevgiliden ayrı düştüğü zaman varıyor. Baştan beri sevgili ile bir arada bulunan kimse, sevgiliye muhabbet duyduğunu bilse bile, bu muhabbetin aşka dönüşmesini farkedemiyor; bu da zaten onun âşık olmaması ile eşanlam taşıyor. Aşık olduğunun farkına varmamış olan birinin âşık olduğu ileri sürülebilir mi?

Adem ile Havva aleyhimesselam hakkındaki kıssa bu yönden dikkate değer. Hz. Adem, Cennette bir başına yaşadı. Canının istediği şeyi önünde hazır buluyordu. Anlatılan o ki, Hz. Adem, yaradılış icabı, kendi cinsinden bir arkadaş bulup onunla yakınlık kurmak istedi. Böyle düşünürken de uyuyuverdi. Uyandığında, baş ucunda Hz. Havva''yı gördü. Bir anlatıma göre onu hemen tanıdı ve ona gülümseyerek: "Sen Havva''sın!" dedi. Başka bir anlatımdaysa, Hz. Havva''yı görünce: "Sen kimsin? Niçin geldin?" diye sordu. Hz. Havva da ona: "Ben, sana zevke olarak yaratıldım. Hak tealâ beni, sana arkadaş olmak için ve sana eş olayım diye gönderdi." cevabını verdi. Hz. Adem, Hak teâlâya: "Bu ne cinstir ki, onu sevdim ve ona bağlandım?" diye sordu. Hak teâlâ da buyurdu ki: "Sen benim kulumsun. Seni topraktan yarattım. Adını Adem koydum. O da benim kulumdur. Adını Havva koydum." Hz. Adem: "Ya Rabbim, kalbim ona meyletti, sanki ciğerimden bir parçadır" dedi.

Bu iki anlatımda da, Hz. Adem ile Hz. Havva arasında yaradılıştan bir muhabbetin varbulunduğu gözleniyor. Ama dar anlamıyla bir aşk olayının varbulunduğunu ileri sürebilmek için herhangi bir gerekçe bulamıyoruz. Onların nikâhının da Cennette Cenabı Allah tarafından kıyıldığı ve bu nikâha melekleri, gökte bulunanları ve Hamele-i Arşı şahit tuttuğu bildiriliyor. Ve nihayet, Hz. Adem ile Hz. Havva''nın dünyaya nakledilmeleri vaki oluyor. İkisi de, dünyanın iki ayrı yerine naklediliyorlar.

İşte burada, bu dünyada, bu iki insan birbirini aramaya başlıyor. İkiyüz yıl ağlaşıyorlar. Kavuşamıyorlar. Kırk yıl yemeyip içmiyorlar. Üçyüz yıl gökyüzüne bakmıyorlar. Cennetin latif havasına alışmış olan tenleri, dünyanın havasıyla kavruluyor, şekil değiştiriyor. Hz. Adem, halini sormaya gelen Cebrail aleyhisselama perişan olduğunu bildiriyor. Nihayet onlara bu dünyada da kavuşma zamanı geliyor. Anlatıma göre, Arafat''ta birbirlerine kavuşuyorlar. İmdi, bu kavuşmanın arefesinde, onlar için Cennette söz konusu edilmeyen bir durumdan bahsediliyor ve deniyor ki: uzun yıllar ayrı kalıp "firak ateşiyle" yanmışlardı. İşte bize göre, bu anlatım, dar anlamıyla aşk ilişkisini ima ediyor. Cennette "muhabbet" düzleminde yaşanan sevgi ilişkisi, bu dünyaya aktarıldığında "aşk" ilişkisine dönüşüyor. Fakat buradaki aşk ilişkisinin gene de mecazî bir anlam taşıdığını kabul etmek gerekiyor: Sevginin aslî hedefinin ve hakikatin Allah''a yönelik olduğu ve asıl ayrılığın O''na nisbetle bulunduğu düşünüldüğünde...