Viyana, ah Viyana

İnsan bir Türk olarak bu şehre geldiğinde, ilk tepkisi şu oluyor. Bendeki ilk izlenim bu oldu açıkçası…

İstanbul gibi bir kaleyi fetheden bir asker, nasıl olmuş da, o tarihten sonraki 200 küsur yıl içindeki bunca birikimiyle Viyana''yı fethetmeyi başaramamış? 200 küsur yıllık bir tecrübeden sonra Viyana''nın fethedilmesi insana öyle geliyor ki, şıpın işi olmalıydı.

Ancak olayın derinliğine inildiğinde kazın ayağının öyle olmadığı da anlaşılıyor ve gerçeklik kendini tüm çıplaklığıyla ele veriyor.

Osmanlı ordusunun Viyana''yı fethetmek üzere yola çıkmamış olması, askerin sabrının tükeninceye kadar bekletilmesi, Kırımlı Giray Han''ın Tuna''dan Polon askerine geçit vermesi, vs. vs.

Viyana''ya geldiğim ilk gün (15 Ocak) orada (Wonder Derneği) buluştuğumuz değerli tarihçi Prof. İhsan Süreyya Sırma hoca, merakımı bir tek cümle ile cevaplandırdı:

- Viyana''nın fethedilmemesi gerekiyordu, dedi.

Bütün olumsuzlukların üst üste gelmesi, artı Merzifonlu''nun Viyana üzerinden taşıdığı farklı emeller dikkate alındığında, gerçekten Viyana''nın niçin fethedilmemesi gerektiği kabul edilebilir bir tez haline geliyor. Hoca, Merzifonlu''nun Viyana üzerinden müstakil bir devlet kurma hayali peşinde olduğunu söyledi. Bu iddianın ona mahsus bir tez mi olduğunu sorduğumda: “Hayır, bu tezi destekleyen başka tarihçiler de var” cevabını verdi…

Viyana, elbette, Orta Avrupa''yı tutuyor. Ve bölgenin en önemli stratejik coğrafyasının adı… Viyana elde tutulabileymiş daha Batı''ya doğru yürümek işten değilmiş…

Ne ki, bu saatten sonra olsaydı bulsaydı faraziyesi ile tarih üzerine ahkâm kesmenin anlamı yok…

Biz, Viyana''nın bugünü üzerine konuşalım. 2 milyona yakın insan yaşıyor bu kentte. Genelde ırkçı ve ayrımcı temayülleri giderek öne çıkan insanlar…

Viyana, elbette, Avrupa''nın en eski kültür kentlerinden biri…

Daha kente girerken kentin tarihi dokusu ayan beyan ortaya çıkıyor.

Mozart''ın bu kentte oturduğu ev olsun, başka musikişinasların oturdukları veya ziyaret ettikleri mekânlar olsun birer müze olarak muhafaza edilmeye çalışılmış.

Ben, Freud''un hem konut olarak oturduğu, hem muayenehane olarak kullandığı, şimdi müze haline getirilmiş mekânını ziyaret etme fırsatını buldum… O tarihte tıbbi cihaz olarak kullanılan bazı aletler, hasta bekleme salonundaki koltuklar, fotoğraflar, ziyaretçiyi uzunca oyalayacak denli zengin… Öyle fotoğraflar ki, bunlardan biri mesela doktorun hastalarından birinin annesinin fotoğrafıymış. Birinde Dr. Jung ile birlikte görünüyor. Böyle, birkaç yüz fotoğraf var. Bir başka odada, bir kâbus filmi gösteriliyor: doktorun ve hastanın ruh durumunu bu gösteride canlı olarak izlemek mümkün hale geliyor…

Kentin tarihi dokusu dedim… Adım başına görkemli kilise binaları… Viyana''nın mimarisi ile ünlü büyük katedrali…

Bir şey çok ilgimizi çekti: Mozart''ın bir süre oturduğu evin kapısına o evde bestecinin hangi eserini bestelediğine ilişkin bir levha konulmuş, bu levhanın altına da bir başka küçük metal plaket yerleştirilmiş. Bu plakette, yukarıdaki levhanın oraya konulmasının üzerinden 100 yıl geçtiği bilgisi kaydedilmiş…

Ayrıca Kahlenberg Tepesi, Osmanlı askerinin oradan nasıl püskürtüldüğüne ilişkin işaretlerle bezenmiş…

Şuna getirmek istiyorum. Osmanlı''nın Viyana kuşatması olsun, kentin kendi tarihine ilişkin diğer her türlü malzeme olsun, bu malzemenin nasıl kullanılabileceğini merak edenlere görkemli örnekler sunuyor. Viyana, başka her türlü kültürel zenginliğinin yanında, bir kentin tarihî dokusunun nasıl muhafaza edileceğine ilişkin değerli bir örnek oluşturuyor…