Birlikte yaşama

İki hafta önce Maryland Üniversitesi''inde, Georgetown Üniversitesi öğretim üyelerinden Doç. Dr. İbrahim Kalın “Tarihi süreçte İslam Batı ilişkileri” konulu bir konferans verdi.

Konferans aslında konuşmacının İSAM''in bastığı kitaplar arasında yer alan “İslam ve Batı” isimli kitabının bir özeti mahiyetindeydi. Konferanstan sonra kitabını hediye etme nezaketinde bulunduğu için İbrahim Kalın beye müteşekkirim.

10 bölümden oluşan 186 sayfalık gayet akıcı bir dille yazılmış olan İslam ve Batı kitabı doğu ile batı arasındaki ilişkileri son derece objektif bir bakış açısıyla ele almış.

Doğuşundan günümüze batının İslam''ı algılayışını kendi özgün kaynaklarından alıntılarla gözler önüne seren kitabı ben bir solukta okudum desem abartmış olmam.

Kitap günümüzde yaşadığımız kimi çatışmaların arka planına ışık tutması ve okudukça farklı çağrışımlar yapması açısından da çok önemli.

Bir diğer önemli tarafı da tehdit algılamasına temas etmesi. İslam''ın batı tarafından teolojik, kültürel ve siyasi tehdit olarak algılanmasının ne anlama geldiği de özetlenmiş!

Hem doğu batı medeniyetleri arasındaki benzerlikleri hem de ayrılıkları, ihtilafları ve çatışmaları özetlemesi açısından da el altı kitabı olacak mahiyette.

Batıda İslam''ı özgün şekliyle anlayıp saygılı olanların yanı sıra İslam''ı özgün şekliyle değil de kendi arzuladıkları ve görmek istedikleri şekliyle anlatan cephe alan ve saldıran, saldırılarını da kendi iç dünyalarındaki şiddet ve şehvet üzerine bina ederek İslam''a şehvet şiddet dinidir diye yaklaşanlar da var ve maalesef bunlar çoğunlukta. Kitap bunların günümüzdeki uzantılarına da ışık tutuyor.

İslam''ın tarih boyunca sağladığı farklı din ve kültürlerle bir arada yaşama kültürüne temas eden kitap özellikle Endülüs''teki “convivencia” yani “bir arada yaşama” tecrübesini anlatırken yaptığı tespit önemli. Yazar diyor ki:”Endülüs İslam devletlerinin çalkantılı siyasi tarihi, çok dinli zengin bir kültür ve medeniyet tecrübesinin yaşanmasına engel olmamıştır. Tersine, farklı siyasi güçler arasındaki barışçıl rekabetin kültürel gelişmeyi teşvik ettiği bile söylenebilir. Müslüman Yahudi ve Hristiyanların katkılarıyla oluşan bu din ve medeniyet tecrübesine ''convivencia'' adının verilmesi oldukça manidar. Zira convivencia bir arada yaşama tecrübesi demek. (…) Farklı din ve kültürlerin en güçlü yanlarını ortaya koyarak bir bütünün parçası haline gelmesi ve farklılıkların bir çatışma gerekçesi değil, iyi ve güzel olanda yarış için bir zemin oluşturması.”(İslam ve Batı, sh 80)

Endülüs''ta İslam''ın ürettiği kültürel çoğulculuğa dayalı bir arada yaşama tecrübesine karşı batının farklı din ve kültüre özellikle İslam''a karşı katı tutumu da düşündürücü! Aynı Endülüs batının eline geçince dün kendi din ve kültürlerine engin bir hoşgörü ile yaklaşan müslümanlara karşı sadece üç teklif sunuyor. Ya İslam''ı terk eder Hristiyan olursunuz, ya ülkeyi terk edersiniz ya da idam edilirsiniz. Terk etmek isteyenlerin şehir dışında yolu kesiliyor ve kılıçtan geçiriliyor. Müslümanlar ülkeyi terk edemiyolar. Bu kez hristiyanlık sınavına tabi tutuluyorlar. Kiliselerde ibadete, alkol almaya ve Hz. Muhammed''e küfretmeye zorlanıyorlar.

Yaptıkları haçlı savaşlarında bile Müslümanlardan medeniyet öğrenen batı maalesef özellikle demir perdenin çökmesinden sonra yeni tehdit olarak İslam''ı gösterme gayreti içindeler. Medeniyetler çatışmasının seslendirilmesi, karikatür skandalı, papanın Almanya konuşması, İslamafobi, 11 Eylül sonrası tehdit algılaması ve benzer tavır politika ve etkinlikler üzerinde düşünülmesi gereken konular.

Müslümanlara karşı her türlü saldırıyı yapıp hatta ülkelerini işgal edip sonra da “Biz de müslümanız, hatta biz Allah''a sizin Müslüman yöneticilerinizden daha bağlıyız.” diye besmeleli ferman yayınlayanları okuduğunuzda hem gülecek hem üzülecek hem de zihninizdeki çağrışımlar sebebiyle derin derin düşüneceksiniz.

İbrahim Kalın beyi bu değerli çalışmasından ötürü kutluyorum.