Katili Seyretmek!

Yaşanan reyting skandalı sonrası Osman Sınav ''yaşam kodlarımızı taşımayan yapımlar nedeniyle 5 yıl içinde değerlerimizin değişmiş olacağından korkuyorum'' diyerek endişesini paylaştı kamuoyuyla. Osman Sınav''a katılmamak mümkün değil ama galiba bahsettiği 5 yılın büyük bölümünü geride bıraktık.

Bir merkezden pompalanan sembol yaşam biçimleri, skandallar, gayri meşru ilişkiler kısa sürede normalleşme sürecini tamamlarken; toplum değerlerinden kopartıldığının farkına bile varmadı. Çünkü yaşanan sürece dahil. Başlangıçta seyirci, devamında bizzat öznesi olarak.

Birkaç yıldır şöhretler dünyasında skandal yok. Yaşanmadığı için değil, sınırlarımız o kadar genişledi ki artık yaşananları skandal olarak algılamıyoruz. Magazin programları peş peşe ekrana veda ediyor. Şimdi tüm dikkatler ''sıradan insan''ın üzerine odaklanmış durumda.

Sıradan insanların kirli çamaşırları ekranlarda açılmaya başlayınca şöhretler kendilerini temize çekmiş oldu. Yasak aşk yaşamak, evlilik dışı çocuk doğurmak şöhretin tekelinden çıktı tabana yayıldı! Ahlaka aykırı yaşananları aşk, ekonomik özgürlük, insan hakkı şemsiyesi altında kutsayanlar, çürümüşlük enkazı altında hep beraber kalacağımızın farkında değiller ne yazık ki!

Medya ile toplumların zihinsel hayatına hükmetmek mümkün. Demagoji üretmek, aşırı heyecanlar yaratarak duygu şoklarına zemin hazırlamak. Gazetelerin 3. sayfalarına seçilen haberlerle yapılan yönlendirme ve tahribat artık televizyon ekranları vasıtasıyla yapılıyor. Seçilen haber, bu haberi verirken kullanılan dil, detaylar ve fotoğrafla ciddi olarak bilinçaltı tahribatı yapmak mümkün.

Sabah saatlerinde başlayarak yaklaşık dört saat yayın yapan, kaybolan çocukları ve cinayet vakalarını çözmeye meyleden programın son düştüğü duruma bakarak, bu tarz programlar ekranlarda olmalı mı sorusunu ciddi şekilde tartışmamız gerekiyor.

Şöyle anlatmaya çalışayım. Yaklaşık 1,5 ay önce evladının kaybolduğunu söyleyen iki anne geldi stüdyoya. Trabzon Of''ta evlerinin önünde kaybolan 9 yaşındaki Yusuf''un ailesi, sevilen, hasmı olmayan, yaşantı olarak oldukça normal bir aileydi. Söz konusu kayıp bir çocuktu ama işlenecek bir ''hikaye'', seyirciyi arkası yarın kıvamında ekranda tutacak bir ''malzeme'' yoktu.

Yusuf''un kaybolduğu günlerde ikinci kayıp vakası Çorlu''dan geldi. Kaybolduğu iddia edilen Muhammet 6 yaşında idi. Vakayı ilginçleştiren ilk data çocuğun hiç fotoğrafının olmamasıydı. Ekip tarafından peşine düşülen hikaye ''malzeme'' kaynıyordu. Çocuğunun kaybolduğu günle ilgili tek ayak üstünde kırk yalan söyleyen ve bunu büyük soğukkanlılıkla yapan bir anne. Ortaya çıkan tuhaf ilişkiler yumağı. Sıkıştıklarında özel hayat şemsiyesi altına giren ve sürekli birbirlerine güvendiklerini dile getiren, ''seyredilmekten'' zevk alan, yaşadıkları bütün çarpıklıkları kendince kurgulayıp senaryolaştırarak büyük bir gururla anlatan bir karı koca. İstanbul''da misafir edildikleri otelde ekmek elden su gölden yaşarken rol yapma haklarını kendi hayatlarını oynayarak kullandılar. Tuhaf ilişkiler ağında kaybolan çocukları üzerinden seyredilme fırsatını yakalamışken sonuna kadar kaldılar ekranda.

2006 yılında zihinlere Şeref Can vakası olarak geçen bir olay yaşanmıştı. 2 yaşındaki çocuk Çanakkale''de kaybolmuş, anne baba günlerce Serap Ezgü''nün programında gözyaşı dökerek çocuklarını aramıştı. İnternet sitesi kurulmuş, yardım kampanyası başlatılmış, Başbakan''a duygu yüklü mektuplar kaleme alınmıştı gözü yaşlı anne tarafından. Çocuk bulunduğunda ortaya çıkmıştı ki anne kendi elleriyle çocuğu biyolojik babasına teslim etmişti. ''Sözde bir kaçırılma'', ''uydurma bir suç'' için 4 ay ekranlar vasıtasıyla gündem ve zihinler işgal edilmişti. Yasak aşkın öznesi olarak başörtülü bir kadın tescillenmişti. Gerçeklerden haberi olmayan öğrenince büyük şok yaşayan kayınvalide kayıp Muhammet vakasında yayına katılma ihtiyacı hissetti. Şeref Can olayına çok benziyor diyerek. İlginç bir detay vardı kayınvalidenin açıklamalarında. Gelininin normalde başının açık olduğunu sözde kaçırılma olayından sonra televizyona çıkarken örtündüğünü söyledi. Bir masumluk simgesi olarak mı maske olarak mı örtünmüştü bilmiyorum ama başörtülülere karşı olan genel algının ciddi manada yaralanmasına sebep olmuştu. Başörtülüler böyle yaparsa diye başlayan ne çok cümle kurulmuştu Şeref Can vakası üzerinden.

Muhammet''in kaybolma olayını 2. Şeref Can vakası olarak izlemeye alan program, günlerce çocuğunu para için satan bir anne babayı konuk ettiğine inandı ve inandırdı.

45 gün sonra evlerine sadece 10 dakikalık mesafede çürümüş halde buğday tarlasında bulundu çocuğun cesedi. Annesinin yasak aşkına şahitlik ettiği için katledilmişti çocuk. Cinayetin failleri olarak biri anne olmak üzere toplam 6 kişi gözaltında. Meğer günlerce canlı yayına çıkan herkes yalan söylemiş hem de büyük bir soğukkanlılıkla.

Çocuğun katledilme sebebinin programda ortaya dökülen kirli çamaşırlar içinde olması programı aklamaya yetecek mi?

Muhammet nerde kim kaçırdı kime satıldı sorularına cevap arayan seyirciler; günlerce seyrettikleri anne ve programa katılan 6 kişi tarafından katledildiğini öğrendiğinde ciddi şekilde travma yaşamayacak mı?

Cinayet vakalarını katil bizi izliyor metaforuyla işleyen program, 45 gündür katili daha doğrusu katilleri izletmenin vebalini ödeyebilecek mi?