Askerler de eleştirilir

Ali Bayramoğlu, Gülay Göktürk ve Ahmet Altan ile ilgili olarak aynı konuda dâvâlar açılmış... Bu haberi ilk duyduğumda, "Herhalde itirazlar yükselir" diye düşünmüştüm. Üzerinden bir haftadan fazla geçti; haklarında dâvâ açılanlar konuya değinen yazılar yazdılar, hepsi o kadar... Kimse, "Yahu, ne oluyoruz?" diye sormadı bile...

Suskunluğun sebebini konuyu öğrendiğinizde anlayacaksınız: Türk Silâhlı Kuvvetlerini ''tahkir ve tezyifi'' cezalandıran TCK 159. maddesi... Bu yılın şubat ayında Silopi''de güpegündüz ortadan yok olan iki HADEP yöneticisiyle ilgili yazıları yüzünden haklarında dâvâ açıldı Türk basınının üç değerli ismine... Sabah yazarı Gülay Göktürk, konuya değindiği yazısında, "Böyle demokrasi, böyle hür basın olur mu?" diye soruyor haklı olarak...

Türkiye''de tarihin sürekli tekerrür ettiği alanlardan biridir asker-basın ilişkileri... Son zamanlarda mesleğin eskileri anılarını yazıp yayınlamaya başladıkları için bu gerçeği daha iyi görebiliyoruz. "Gazeteciyim" diyenlerin meslek geçmişinde bu alanda çok ''vukuat'' var çünkü...

Bedii Faik sözgelimi... Bir zamanların en ünlü birkaç gazetecisinden biriydi Bedii Bey; sivri kalemi, önünü sonunu düşünmeden fikirlerini ifade etmesiyle ünlüydü. Siyasi tercihlerini gizlemeyen, gerektiğinde kalem tartışmalarına girmekten geri durmayan cerbezeli bir gazeteciydi. "Basında kavgalar" konusunu işleyen kitaplarda, Bedii Faik''in birden fazla kavga öyküsüne mutlaka yer verilir...

Yeni çıkan "Matbuat, basın derkeen... Medya" adlı anılarının ilk cildinde (Doğan Yayıncılık), 1950 öncesi yaşadıklarına yer vermiş Bedii Faik. Tek parti döneminde, henüz "Majestelerinin basını" olmaktan kurtulma mücadelesi verilirken yaşananları okumak ilgi çekici oluyor. Matbuat umum müdürüne gazete kapatma yetkisi veren bir 50. madde vardı tek parti döneminde; milli şef ve adamlarının istediklerini yayınlamayan, uluorta eleştirilere tevessül eden yazılarla çıkan gazeteler, genel müdürün "Kapattım" demesiyle kepenk indiriyordu... Bedii Faik, "İsmet İnönü yaz tatilini geçirmek için ailesiyle İstanbul''a geldi" haberini manşetten vermediği için Tasvir''in kapatıldığını anlatıyor tatlı tatlı...

Çok partili döneme geçildiğinde 50. madde kaldırılmış, ama yeni bir baskı mekanizması hemen icat edilivermiş: Sıkıyönetim... Hemen her yazısı için, akşamları gelen motosikletli bir görevli tarafından Sıkıyönetim''e götürüldüğünü öğreniyoruz... Birilerinin kendisine taktığı belli. Liseden arkadaşı Enver Yakuboğlu''nun sıkıyönetime savcı olarak atanmasından sonra biraz rahat nefes alma fırsatı bulmuş Bedii Faik ve bu arada hakkında soruşturma açanların ciddiyetlerini de ölçebilmiş...

Şöyle: Hakkındaki soruşturmalar koca bir klasör tutuyormuş... Yeni atanan savcı Yakuboğlu, başsavcının masası üzerinden aldığı klasörü, Bedii Faik''le birlikte, köşedeki dolabın arkasına saklamış... "Hem böylece de işin ciddiyet derecesini ölçmüş oluruz! Ben hiç kimsenin o dosyayı arayacağını sanmıyorum..." demiş Enver Yakuboğlu... Bedii Faik, anılarına, "Dediği de çıktı, bir daha sıkıyönetime çağrılmadım!" notunu düşüyor (s. 52)...

Bir keresinde, sıkıyönetim komutanı, "Şunu yazmayın, bunu nakletmeyin" diye sınır çiziyormuş gazetecilere. Toplantıya katılan Nadir Nadi, "Fakat paşam" demiş, "Bütün söylediklerinizi Ankara radyosu yayınlıyor!" Komutan hafifçe sarsılmış, ama kendini hemen toparlayıp şu cevabı vermiş: "Onlara da şimdi emredeceğim, benim bölgeme bu tarz yayın yapmasınlar..." (s. 52).

Gülay Göktürk''ün, konuyu işlediği yazısında, "Ben artık, siyasetçilere, Meclis''e, hatta Cumhurbaşkanı''na istediğimiz gibi atıp tutarken, sıra Silâhlı Kuvvetler''e geldiğinde, ''gözünün üstünde kaşın var'' demeye korkmamızdan bıktım, usandım" dediğini görünce, ordunun, İtalya''da Mussolini kupasında birincilik kazanan süvari takımını kıtaya dağıtma uygulamasını eleştiren Bedii Faik''i huzuruna çıkartan Ali Rıza Artunkal adlı paşanın kararını açıklarken kullandığı cümle aklıma geldi. Anılarında o cümleyi şöyle aktarmış Bedii Faik (s. 50): "Bu defalık iyi niyetinize veriyor ve bir daha ordu tasarrufları hakkında en ufak bir yazınızı gördüğüm taktirde size cezaların en ağırını uygulayacağımı..." Bu sözü duyunca, "Oooh!" dediğini yazıyor Bedii Faik...

Anlattığı (s. 221) bir başka olay o gün neden derin bir "Oooh" çektiğini anlamamıza yarıyor...

İstanbul gazetelerinin Ankara temsilcilerinden biri olan Raif Meto, iyi giyinir, ölçülü yaşar, hâzâ beyefendi ve nâzik biriymiş... Milli savunma bakanlığında bir odaya tam 36 saat kapatılmış Raif Meto; az kalsın üşütüyormuş... Bedii Faik, "Ömrünün sonuna kadar o acının hislerini hep taşımıştır" diyor ve bu tespitini destekleyen bir de olay anlatıyor: "Yıllar sonra, Adnan Menderes''le bozuşup da koptuğu sıralarda İstanbul Kulübü''nden beraber çıkıyorduk, tam kapının önünde konuşan üç subayı görür görmez irkilerek üzerime yığılır gibi kollarıma yapışmasını unutamam. Sapsarı olmuştu, bir süre öylece bana tutunarak dikildikten sonra, ''Bazen böyle oluyorum, geçti efendim geçti'' deyişindeki acıyı ancak biz, gazeteciler anlayabilirdik!"

Bazı alışkanlıklar kolay sona ermiyor, ama günümüz dünyasında her yanlış yapan eleştirilebiliyor; çok şükür 1950 öncesinde değiliz...