Bir lord ile yemek yedim

Özellikle politikacı dostlar, Avrupa Konseyi Parlamenter Asamblesi başkanı Lord Russell-Johnston''la yemek yediğimi dünkü yazımdan öğrenince meraklandılar. Haklı bir merak bu: Asamblenin dönem toplantısı, 43 üye ülkeden hiçbirinde değil de Türkiye''de yapılıyor, Asamble başkanı ve öndegelen parlamenterler bunu vesile edip Türk gazetecilerle buluşuyor, ekranlara çıkıyor ve Türkiye''nin Avrupa''dan nasıl göründüğünü anlatıyorlar. Hem de, Avrupa Birliği ile aramızın iyice açıldığı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi''nin derin etkileri olacak Türkiye aleyhtarı kararları birbiri ardına verdiği bir sırada... Kıbrıs sorununun tehlikeli bir dönemece girmesi de cabası...

Düşündüm: Politikacıların yerinde olsam, Lord Russel-Johnston''un ülkemiz gazetecilerine ne anlattığını ben de merak ederdim...

Önce FP''nin kapatılma dâvâsı... Asamble''nin başkanı olan Lord, Türkiye''nin lâiklik konusundaki tedirginliğinden haberdar olduğunu belirtti. Gittiği her yerde, "Kapatılmalı" tezini savunan Türkler, "İpin ucu kaçar, Tâliban türü, İran tipi yönetimler bizde de işbaşına gelebilir" demişler İngiliz politikacıya... "Aslında Avrupa''da da, bazı ülkelerde, dindarlar eliyle din, sosyal alanda daha etkin hale gelme çabasına girebiliyor" dedi. Eğer FP ile ilgili karar ''kapatma'' yönünde çıkarsa, Avrupa Konseyi, bunu çok olumsuz değerlendirirmiş...

Bu arada, Asamble başkanından, değişik ve üzerinde düşünülmeyi hak eden yeni bir tanımını dinledim lâikliğin... "Lâiklik" dedi, "Dinin sistem üzerinde görüş dikte etmesine izin verilmemesidir..." Demokrasilerde, insanların açıkladıkları görüşler ve yazıları yüzünden cezalandırılamayacağını, politikacıların Meclis içinde ve dışında yaptıkları konuşmalardan dolayı siyasi yasaklı haline getirilemeyeceğini de söyledi. Recai Kutan, Necmettin Erbakan ve galiba Tayyip Erdoğan''la da görüşmüş Lord Russell-Johnston...

Avrupa Konseyi''nin 43 üye ülkesi var; 820 milyon nüfusun yaşadığı geniş bir coğrafyaya hükmediyor... Aralarında Türklerin de bulunduğu 300 milletvekilinden oluşuyor Parlamenterler Asamblesi... Her gittiği ülkede, ''Avrupa ilkelerini'' açıkça savunurmuş başkan, bu yüzden tepkiyle karşılaştığı da olurmuş... Bir süre önce, Ukrayna Parlamentosu''nda konuşurken, Miloşeviç''ten "Faşist" diye söz edince, kendilerini Yugoslav diktatörüne yakın hisseden üyeler salonu terk etmişler... "Sonunda Miloşeviç''in ne olduğunu bütün dünya gördü" dedi Lord... Sözlerinden, Miloşeviç''in başına gelecek daha çok şey olduğunu çıkardım...

Dünya, diktatörlerin yaptıklarını yanına kâr bırakmayan bir dünyaya dönüştü. Şili diktatörü Pinochet''nin başına gelenleri hepimiz gördük. Bosna-Hersek ve Kosova yanında kendi ülkesi Yugoslavya''yı da kana bulayan Miloşeviç de cezasız kalmayacak... Yalnız o mu? Asamble başkanı, "Hiçbir diktatör yalnız hareket etmez; bu yüzden Yugoslavya''da hesaba çekilmesi gereken çok kişi var" dedi...

Onu dinlerken Meclis henüz o konuda faaliyete geçmemişti; ama sonradan anayasa değişikliği çalışmaları gündeme bomba gibi düştüğünde düşünmeden edemedim: "Dünyada demokrasi düşmanlarıyla mücadele dönemi açıldıysa, acaba, anayasa değişikliği paketi içerisinde yer alan geçici 15''nci maddede gerekli düzenleme yapıldıktan sonra, bizde de, 12 Eylül dönemiyle hesaplaşılacak mı?"

Göreceğiz...

Lord Russell-Johnston''un yakasına, Avrupa Konseyi rozeti yanına bir ara Yekta Güngör Özden''in hosteslerin fularlarına iliştirdiği türden Atatürk rozeti takmışlar. Çift rozetli yaka ilginç bir manzara teşkil ediyordu. Lord ise, Türkiye''de kendisini olağanüstü zengin bulduğunu "Kendimi buradaki gibi multi-milyoner hissetmemiştim bugüne kadar" sözleriyle açıkladı. On sterlin bozdurduğunda kendisine milyonlarca TL vermişler... Şu sıralarda Türkiye yabancılara garip hisler yaşatıyor...

Yemekte en fazla Kıbrıs konusu konuşuldu doğal olarak. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığını hatırlattı yabancı konuk ve son çıkan aleyhte kararın Türkiye tarafından tanınmayacağı yolundaki tepkilerin gerçek olmadığına inanmak istediğini söyledi. Karar bağlayıcıymış ve Kıbrıs''lı Rumlar''ın taleplerine cevap verilmesi gerekiyormuş... Biz bunları konuştuğumuz sırada, birileri, Kıbrıs''ı iyice karıştıracak ''gizli örgüt'' faaliyetlerini sahneye koyma çabası içine girmişler meğer... Konuğu dinlerken, "Bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da Kıbrıs diye bir sorun yokmuş gibi davranamayız" diye düşünmeden edemedim.

İlgilendikleri konulardan biri de cezaevlerindeki ölüm oruçları... ''F-tipi'' cezaevlerine doğrudan karşı olduklarını ifade eden cümleler kullanmadı İngiliz politikacı; hatta resmi çevrelerin soruna çözüm bulma çabalarını cesaretlendirecek sözler de sarfetti. Yasa değişikliği umutlandırmış. "Biraz daha gayret" dedi yalnızca... Fransızlar, "Bir ülkenin medeniliğini ölçmek için cezaevlerine gitmeli" dermiş... ''Diplomatik mesaj'' diye buna derim ben...

''Medeni'' sıfatı konuk politikacı için çok önemli olmalı. İyi tanıdığını söylediği dışişleri bakanı İsmail Cem için "Sadece Türkiye''nin değil, Avrupa''nın da en medeni politikacısı" övgüsü çıktı ağzından.

Yemekte bunları konuştuk işte...