Bir yanlışlık yok mu?

Buraya yerleşik bir gazeteci dost, "Soruna verdiği cevabı duyunca yüksek sesle ''Eyvah'' demişim, etrafımdakiler dönüp baktılar" dedi bana. Başbakan Bülent Ecevit''e, Beyaz Saray buluşması ertesinde düzenlediği basın toplantısında, "İçeride köşeli konular dışında daha özel bir şeyler üzerine sohbet geçmedi mi aranızda?" diye sordum; aldığım cevap şu oldu: "Hayır, biz devlet işlerini konuştuk..."

Oysa, Bill Clinton, "Hep iş olmasın" anlamını taşıyan bir jest yapmış Bülent Bey''e ve sevdiğini bildiği İngiliz-Amerikan şairi T. S. Elliot''un toplu şiirleri kitabını hediye etmiş... Clinton ABD standartlarına göre ''solda'' sayılan biri, eh Ecevit de öyle. Bir ara, iş yemeğine geçildiğinde, Clinton, Osmanlı tarihine değinen değerlendirmeler yapmış, ama Ecevit o pası da değerlendirmemiş besbelli... Görüşme sonrası izlenimlerini aldığım Amerikalı diplomat, "Bizim başkanın Osmanlı tarihiyle bu kadar yakından ilgilendiğini ve bilgi sahibi olduğunu bilmiyordum" dedi bana. Amerika''da yaşayan gazetecinin "Eyvah" demesi buradaki sistemin işleyişini bilmesinden; iki lider aralarında bir entelektüel köprü kurabilselerdi, bizler daha rahat uyuyabilirdik...

Görüşmelere katılan bir Amerikalı diplomat, "Yine de başlangıç olarak fena değildi" dedi ve ekledi: "Bu temel üzerine iyi bir bina kurulabilir." Diplomata, böyle bir dostluğun işleyeceğinden ve uzun ömürlü olacağından duyduğum kuşkuyu "Fakat, Clinton''ın süresi kısa zaman sonra bitiyor" cümlesiyle ifade ettiğimde, "18 ayda çok şey olur" diye cevapladı. Amerikalılar, bu buluşmadan sonra önemli gelişmeler olacağına bizim taraftan daha çok inanıyorlar...

Nereden estiğini tam çıkartamadığım bir rüzgâr yüzünden, Türkiye''de ve ABD''deki İslâmî çevrelerde, ''başörtüsü'' konusunun ikili görüşmelerde gündeme gelebileceği düşünüldü. Buradaki sistemi ve ABD''nin çalışma tarzını bilenler açısından akla uygun gelmese de yoğun beklenti yüzünden "Acaba?" sorusunun cevabını aradım. Görüşme boyunca içeride bulunan bir kaynak, kısadan, "Hayır" dedi, lâiklik ve İslâm gibi sözcükler uçuşmuş içeride, Clinton Osmanlı deneyimine de o sırada temas etmiş, ama hiçbir özel konuya girmemişler... Ecevit, sorum üzerine, Clinton''un, tarihsel olarak Türk toplumunda ırkçılık ve ayrımcılık karakteri olmadığını söylediğini anlattı. Görüştüğüm Amerikalı diplomatı hazır bulmuşken bir soruyla yeni bir adım daha atmakta mahzur görmedim: "Ya Merve Kavakçı?" Diplomat başını olumsuz anlamda salladı. Konu hiç gündeme gelmemiş...

İşin garip tarafı şu: Başbakan Ecevit içeride neler konuştuklarını "Devlet işleri" diye özetledi, o devlet işleri arasında neler bulunduğunu da teker teker aktardı; ancak verdiği her ayrıntı, bende, konuşmalarla bir milim bile ileri gidilmediği kanaatini uyandırdı. Oysa, buluşma sonrası görüştüğüm özellikle Amerikalı kaynaklar, biri diğerinden habersiz olarak, "Yakında pek çok şey hızlanacak" iddiasını dile getirdiler... Ya Ecevit buluşmadaki konuşmaların Türkiye''ye yüklediği mükellefiyetler konusunda bizleri bilgisiz bırakmayı yeğledi, ya da önümüzdeki günlerde hükümeti ciddi sürprizler bekliyor...

Clinton ülkesine mükellefiyet yükleyen bir teklif dile getirildiğinde, "Aman ne güzel, fakat üzerinde biraz düşünmemiz gerek" diye topu taca atıvermiş... Tekstil kotalarının artırımı ile FMS kredilerinin üzerine çizgi çekilmesi taleplerinin âkıbeti bu. "İsrail ile Ürdün''ün ABD destekli oluşturduğu ortak serbest bölge benzeri bir oluşumu Güneydoğu Anadolu''da gerçekleştirelim" teklifine de, "Fena fikir değil, değerlendirelim" demiş Clinton... Lâf olarak maliyeti az sözlerden kaçınmamış, "Bakü-Ceyhan''a tam destek veriyoruz, Hazar geçişli Türkmen gazı projenize de" demiş sözgelimi; ancak bu projelerin dev bütçeleri konusunda sessiz kalıvermiş...

Günlerdir Kıbrıs''ta meydana gelecek muhtemel gelişmelerle yatıp kalkıyoruz ya, öğrenmeye çalıştığımız ilk konu da Kıbrıs oldu elbette. Aramızda konuşurken, bir meslektaş, "Yoksa alenen ''Kıbrıs''ı sattınız mı?'' diye mi soralım" bile dedi. Bu kadar yalın bir biçimde olmasa da, Kıbrıs''ta tâviz verilip verilmediğini anlamaya yönelik çok soru yöneltildi. Rahat uyuyabilirsiniz, tâviz yok; Clinton''un "Kıbrıs''ta güvenlik konusunda 1974 öncesi şartlara dönüş yok" cümlesini "Clinton bizim çizgimize geldi" biçiminde yorumlayıp en az on defa tekrarladı başbakan Ecevit...

Konuyu yakından izleyen bir yorumcu ise bunun göz boyama olduğuna inanıyor. O lâf gerçek hayatta fazla bir anlam taşımıyor; esas dikkate alınması gereken Clinton''un Kıbrıs için atadığı özel temsilcinin bu hafta sonu taraflarla görüşmek üzere Kıbrıs''a gideceği... Rauf Dektaş''ı, Birleşmiş Milletler''de Rumlarla ''önşartsız'' görüşmelere başlatacak sürecin düğmesine basıldı. Kıbrıs''ı yakından izleyen yorumcu dostumun kanaati bu...

Ben oldum olası, devletluların büyük lokma yemelerinden kuşku duyarım. Her haliyle mütevazı bir insan olan Bülent Ecevit''in, durduk yerde, "Beyaz Saray''da iki büyük devlet olarak biraraya geldik" demesi benim duyargalarımı üşüttü. Herhangi bir konu gündeme gelip "Söz verdiniz mi?" anlamı taşıyan bir soru yöneltildiğinde, "Söz verme mecburiyeti altında değiliz" dedi Bülent Bey. Üşüdüm.

Basın toplantısında son soru "Sağlık durumunuz?" biçiminde geldi. Başbakan Ecevit, "İşte karşınızdayım, herkes kendi teşhisini koysun" dedi. Biri, "Benim koyduğum teşhis fazla iç açıcı değil" diye fısıldadı kulağıma.

Türkiye başbakanın sağlığını tartışıyor, aynı başbakan Washington''da Türkiye üzerine pazarlık yapıyor. Bence bunda bir yanlışlık var.