Gerçek değil, hayal

Benim bildiğim ilk Flecher''in önismi William. William Flecher 1960 öncesinde Amerika''nın Ankara büyükelçisiydi. Cüneyt Arcayürek, ''Darbeler ve Gizli Servisler'' adlı kitabında büyükelçinin Ankara''daki diplomatik çevrelerde ''uzun ahmak'' lâkabıyla anıldığını yazıyor. Dönemin siyasilerine hayranlık duyacak kadar yakınmış William Flecher, bu sebeple, kendi ülkesinin istihbarat örgütü, ilmek ilmek ördüğü 27 Mayıs darbesini onun gözünden saklamış. Şöyle yazıyor Arcayürek: "CIA ile büyükelçi arasındaki yöntem ve görüş ayrımını belirgin biçimde ortaya koyan bu örnekten sonra Amerika''nın gözü açıldı. Ankara''ya istihbaratta yanılgıya düşmeyecek büyükelçiler atamaya özen gösterdi." (s. 182-183).

Deprem âfetiyle karşılaşır karşılaşmaz ismi aklıma gelen Flecher''in de Amerika''yla, CIA ile, hatta Türkiye ile ilgisi var, ama benim Flecher bir film kahramanı: Başrollerinde Mel Gibson ile Julia Roberts''in oynadıkları ''Conspiracy Theory'' (Komplo teorisi) adlı filmde Mel Gibson''un canlandırdığı, aklını komplolarla bozmuş hafif kaçık tipin adı Jerry Flecher... Gösterime girdiği 1997 yılında en çok konuşulan film bu olmuştu; dünyanın her tarafındaki ''komplocular'' için dönüp yeniden izlenecek bir klasik haline dönüştü. Filmin gördüğü ilgi yüzünden bir ilk de gerçekleşti; hep romandan yazılan senaryolarla film çekilir ya, bu film için Brian Helgeland tarafından yazılan senaryo J. H. Marks adlı bir yazarca romanlaştırıldı...

New Yorklu taksi şoförü Jerry Flecher ile 1960 öncesinin ABD Ankara büyükelçisi William Flecher çok farklı kişilikler... Büyükelçi Flecher emrindeki istihbaratçıların Türkiye''deki dostlarının altını oyduklarını fark etmediği için tarihe geçti; film kahramanı Flecher ise, tabii böyle biri tarihe geçerse, ABD başkanının Türkiye''de başına gelebilecek bir felâketi öngördüğü için tarihe geçecek...

Senaryoyu hatırlatayım: Bütün gazete ve dergileri takip ederek satır aralarından sonuç çıkarmaya çalışan Jerry Flecher, film bu ya, New York Times''ta ilk bakışta birbiriyle ilintisiz iki haberle karşılaşır. Biri, "Şu sırada Avrupa''yı ziyaret etmekte olan ABD başkanı yarın Türkiye''de" başlığını taşımaktadır; diğer haber ise NASA''nın Türkiye üzerine bir uzay aracı gönderdiğiyle ilgilidir. Flecher''in komplocu beyni, daha önceki bilgilerinin de yardımıyla, bu iki haberi birleştirir: "Zaten fay hattı üzerinde bulunan Türkiye''de, tam başkan oradayken bir deprem olacak ve başkan depremle öldürülecek..." Flecher''e göre, kurumun araştırma bütçesini biçtiği için NASA''cıların düşman listesindedir başkan ve NASA, uzay aracından gönderdiği sinyallerle bir ülkedeki fay hattını harekete geçirebilecek teknik güçtedir.

Jerry Flecher''in iki özelliği daha var: Birincisi, yalnız yaşamasına ve kimseye güvenmemesine rağmen, adalet bakanlığında çalışan bir hukukçu kıza âşıktır ve kızın ilgisine muhataptır. Diğeri de, bulgularını ve düşüncelerini sadece beş abonesi bulunan bir bültende yazmaktadır. Flecher''in bülten abonelerinden dördü, kimi trafik kazasında kimi kalp krizi geçirerek, aynı gün ölürler; beşinci kişi ise başkanı depremle öldürmeyi planlayan ''derin devlet''in bir unsurudur zaten... Tabii, Jerry ile derin devlet arasında, bazen Alice''in (Julia Roberts) de katıldığı bir kovalamaca başlar...

Hayal mahsulü olduğu, gerçek kişiler ve olaylarla irtibatı bulunmadığı hem filmde hem de romanda kaydedilen bir senaryoyu ülkemizde deprem olur olmaz hatırlamamın tek sebebi, filmdeki başkanın Türkiye''ye geldiğinde çıkacak bir depremle öldürülme tuzağı ayrıntısı değil elbette... Son yıllarda Türkiye''nin adı bu tür gerilim romanlarında ve filmlerde bu biçimde sıkça geçmeye başladı. ''Komplo Teorisi'' gibi gösterimde bulunduğu sırada epey gürültü koparmış, ünlü oyuncuların rol aldığı bir filmde Türkiye''nin adının geçmesini buna rağmen önemserdim. Ancak benim Gölcük merkezli deprem olunca filmi hatırlamamın sebebi başka...

Siz ister tesadüf deyin ister tevafuk, ABD başkanı Bill Clinton kısa süre sonra ülkemize gelecek. Hem de galiba iki kez. Birincisinde, ilişkileri yumuşatılmaya çalışılan Türkiye ve Yunanistan arasındaki sorunları kesin çözmek niyetiyle Atina ve Ankara''ya uğrayacak; ikincisinde, İstanbul''da yapılacak Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilâtı (AGİT) zirvesine katılacak... Hem de çok uzak olmayan bir tarihte, kasım ayında gerçekleşecek ziyaretler...

Beynim Jerry Flecher gibi komplo teorilerine fazla çalışmaz; NASA gibi bir kurumun bile istediği yerde istediği zaman yeri harekete geçirebileceğine inanmam da mümkün değil benim. Jerry Flecher olsaydım, ''Komplo Teorisi'' filmini bütünüyle gerçek hale getirecek bir senaryo yazmam mümkün olurdu. Sırf Clinton''u ortadan kaldırmak için harekete geçen birileri, iz sürenleri şaşırtmak için, ellerindeki teknik gücü filmde öngörüldüğü şekilde bir kere değil, iki kere kullanmaya kalkışmış olabilirler pekâlâ. Birincisi, Gölcük merkezli bir deprem için, ikincisi de başkanı ortadan kaldıracak İstanbul merkezli ikinci bir deprem için... Tabii, böyle bir senaryo ancak Jerry Flecher''in hayal dünyasında bulunabilir...

Keşke imkân olsaydı da Türkiye ziyaretinde Flecher de Clinton''un yanında bulunsaydı; taksi şoförü Jerry değil canım, eski büyükelçi William Flecher...