Milliyet"te sansüre ilk kabul

Yalova''dan deniz otobüsüyle Yenikapı''ya geçerken, fiyatı 150 bin liraya düşürülen Milliyet''in yolcular tarafından rağbet görmediğini kardeşim fark edip dikkatimi çekti; "Herkes meşrebine göre gazete almış okuyor, kimsede Milliyet yok" diyerek... Tesadüftür. "Basında güven" diye kendini tanıtan bir gazete, bir de ucuzlamışsa, insanlar tarafından alınır çünkü...

Ancak, Milliyet''in en titizlenmesi gereken yanına bir süredir gölge düştü. Medyakronik sitesi, 7 Haziran tarihli Milliyet''te tam beş yazarın yazılarının sansürlendiği iddiasında... Konuyu Kulis''e taşıdığımda, ''okur temsilcisi'', "Böyle bir durum olsaydı okur tepki verirdi, tepki gelmediğine göre olay doğru değil" açıklamasını yaptı. Benim, "Tepki gelmemesi sansür olmadığını ispat etmez, yayın yönetmeni konuya açıklama getirmeli" talebime, Milliyet yönetmeni Mehmet Yılmaz''dan, "İddia yalandır, böyle bir olay hayal ürünüdür" açıklaması ulaştı.

Bu gelişmenin her adımını, burada, sizlerle paylaştım.

Medyakronik iddiasında ısrarlı; ısrarlı ne demek, o günün tarihini taşıyan gazeteyi bulmuş, "Hasan Cemal, Derya Sazak ve Meliha Okur''un yazıları bütünüyle yok, parçalı yazan Meral Tamer ile Melih Aşık''ın yazılarından da birer bölüm çıkartılmış" diye sayfalar üzerinde gösteriverdi de. İddia ciddi.

O günün önemi şu: Meclis''in RTÜK tasarısını yasalaştırdığı son gece; içişleri bakanı Sadettin Tantan istifayı basmış... Milliyet''in dört yazarı Tantan''dan yana yazılar yazmış, biri de Berna Yılmaz''ın Raif Zıhnali''ye sattığı villayı kalemine dolamış... Mesut Yılmaz''ı kızdıracak yazılar bunlar... Gazete yönetimi, böyle bir yola, Mesut Bey''i kızdırıp RTÜK Yasası''nı kazaya uğratmamak için başvurmuş olabilir...

Ancak, yayın yönetmeni "Yalan" deyince, ''sansür'' iddiası, elde belge olmasına rağmen, askıda kalmaya mahkum... Oysa, gazeteciler için ''itibar'', gazeteler için de ''güven'' önemlidir; yazılarına sansür uygulandığı iddialarına muhatap yazarların ''itibarı'', reklâmlarında "Basında güven" özelliğini vurgulayan Milliyet''in de ''güveni'', iddia askıda kaldığı için, ciddi biçimde yara alıyor...

En son, ABD''de, Los Angeles Times gazetesinde yaşanan bir krizde, gazete sahibinin, ''güveni'' zedeletmemek için, tarafsız bir kaleme olayı incelettirdiği ve hazırlanan raporu ek olarak okurlara ulaştırdığı örneğini nakledip, "Aydın Doğan da böyle davranmalı; okur temsilcisine veya güvenilir bir başkasına olayı inceletsin" teklifinde bulunmuştum...

Selimiye''yi inşa ederken, bir çocuğun, "Minare eğik" dediğini duyan Mimar Sinan''ın tepkisini bilirsiniz. Minareye ip bağlatıp çocuğa "Hah, şimdi düzeldi" dedirtene kadar katırlara çektirmişti Sinan... "Mimarlıkta güven" en az "Basında güven" kadar önemli çünkü...

"Basında güven" iddiasına titizlenmesi gereken gazete sahibi yerine, dolaylı bir cevap, yazısının sansürlendiği iddiasına muhatap Hasan Cemal''den geldi. 12 Temmuz tarihli yazısının sonuna eklediği "Bir dip not" ile konunun kendi penceresinden nasıl göründüğünü açıkladı Milliyet yazarı: "Bu köşede, ''Yolsuzlukla mücadelede inandırıcı olmak'' başlığını taşıyan 7 Haziran 2001 tarihli bir yazım yer aldı. Bu yazım bu köşede aynen yazıldığı gibi çıktı. Hiçbir değişikliğe uğramadı. Herhangi bir sansüre tâbi olmaksızın bütün Türkiye''de çıktı. Ancak, gazetemizin toplam 500 olan Kıbrıs baskısında bu yazım yer almadı. Bu da gazetemizin yönetimini ilgilendiren bir konudur. Bir süredir bu yazımla ilgili olarak bazı çevrelerde yapılan ''sansür spekülasyonları''na son vermek için böyle bir açıklama gereğini duydum. HC."

Hasan Cemal''e üzüleceği bir not: Yazısı sadece Kıbrıs baskısında çıkmamakla kalmadı, Almanya''daki okurlar da, kendisiyle birlikte üç yazarın yazısını okuyamadılar, öteki iki yazarın Tantan''a ilişkin görüşlerini öğrenemediler... O gün milli maç olmasa ve Milliyet her zamankinden geç bir vakitte baskıya girmese, muhtemelen daha geniş bir kitle son anda yerlerine konulan o yazılardan mahrum kalacaktı...

''Dip not'', Milliyet çevresinden ''sansür'' iddiasına yönelik ilk kabul. Özellikle "Kıbrıs baskısında yer almadı, bu da gazetemizin yönetimini ilgilendiren bir konudur" cümlesi, 6 Haziran gecesi Milliyet''te sıradışı bir şeyler yaşandığına işaret ediyor. "Ben yazımı geç verdim" demiyor Hasan Cemal, "Aramızda bir iletişim kopukluğu yaşandı, yazımın ilk baskılara girmemesinin sorumlusu benim" dediği de yok... Dediği şu: "Yazım girmedi, konu gazete yönetimini ilgilendiriyor..."

Epey vakit aldı, bayağı yorulmam gerekti, ama gördüğünüz gibi "Türk basınında ilk" olduğuna inandığım ve bu yüzden epey tedirginlik duyduğum ''beş yazara birden sansür'' iddiasının, sınırlı sayıda baskıyı ilgilendirse bile, doğru olduğu anlaşıldı. Sadece Kıbrıs''a ve Almanya''ya giden eldeki baskılarla değil, durumu kendi açısından incelediği anlaşılan Hasan Cemal''in ''dip notu'' ile de...

24 Temmuz günü "Basında sansürün kaldırılışının yıldönümü"; o gün ''basın bayramı'' kutlanacak, gazetelere ödüller dağıtılacak... Bu ''ilk olay''a da bir ''ödül'' vermeyi düşünür mü Gazeteciler Cemiyeti?

Aydın Doğan konuya el koysun da o gece Milliyet''te neler yaşandığını bütün ayrıntılarıyla öğrenelim, yoksa 50 yıllık gazeteye yazık olacak. Kardeşimin deniz otobüsü gözlemi yabana atılır gibi değil...