Seçim sonrası

Bu seçim kampanyasında beni utandıran bir olay yaşandı. Fazilet Partisi Genel Başkanı Recai Kutan''ın uğrayacağı gün Yozgat''a gitmiştim. Miting yeterince canlı görünmedi gözüme. Miting devam ederken yanıma gelen FP''liler kalabalığın yetersizliğini itiraf edip "Meclis''i yeniden çalıştırmamızı vatandaşa izah edemiyoruz" açıklamasını getirdiler. FP''ye gönül vermiş insanlar yalnız Yozgat''ta değil son bir ay içerisinde uğradığım her yerde tedirgin göründüler gözüme; Yozgat''ı vesile edip bunu Kulis''e aktardım.

Beni utandıran olay bundan sonra gelişti. Benim tanımadığım ama onun beni tanıdığı ifadelerinden anlaşılan bir yazar, Milli Gazete''de, "O zaten muhalifti, kendi düşüncelerini başkaları ağzından aktarıyor" diye yazdı. O sayın yazara göre, kimse bana FP''nin tutumundan şikâyette bulunmamış, ben kendi düşüncelerimi sanki bana söylenmiş gibi sunmuşum... Ben o zaman utanmıştım; o yazıyı yazan arkadaş da seçim sonucunu görünce benim kadar utanmıştır umarım...

Küskünlerin Meclis''i toplantıya çağırmasıyla başlayan ve FP''lilerin seçimi erteletmeye kadar varacağı baştan belli sürece canla başla katkıda bulundukları günlerdeydik. Seçildiği ilde sonuncu sıradan Meclis''e girmiş bir milletvekiline, "Bu sürecin özellikle sizin gibilerin sandalyelerini tehdit ettiğinin farkındasınız, değil mi?" diye sormuştum. Farkında değildi. "Bu yanlışlığa bulaştığınız için sadece bir puan bile kaybedecek olursanız, ilk önce sizin koltuk gider" demiştim. Sadece o değil, seçildiği ilin öteki bölgesinden gelmiş milletvekili de seçimi kaybetti... FP''liler, "Kendim için bir şey istiyorsam nâmerdim" felsefesiyle hareket ettiler o günlerde...

Öyle yapacaklarına, "Bu yanlış bir macera" deseler ve kendilerine oy veren seçmenin kafasını karıştırmasalardı ne olurdu acaba? Bu soruya verilen cevabı biliyorum aslında: "Bu sebeple dört-beş puan az almamız hiç önemli değil..." Gerçekten de, FP, bu seçimden beş puan eksilerek çıktı...

Seçim sabahı sandık başına erken gidenler koridorlarda epey zaman geçirmek zorunda kaldılar. Bizim apartmanda oturanlarla aynı sandıkta oy kullanacağımı sanırken, bizim hanımdan da diğer komşulardan da farklı bir sandığa düştüğümü görünce televizyon programına yetişemeyeceğim endişesiyle önce üzüldüm... Sonra sevinç geldi: Benim kayıtlı olduğum sandığın başında kimse yoktu, sandık sorumlusu koridorda seçmen arıyordu. Oy kullanmam birkaç dakikada olup bitti.

Seçmenin sabahın köründe yollara düşmesi yerleşik partiler açısından tehlike işaretidir; sürpriz kokusu ortalığı sarar. Öyle ya, eğer her zamanki partisine oy verecekse insan neden sandığa koşsun? Ancak, fikir değiştirmiş ve birilerine ders vermeyi kafaya koymuşsa insan bu denli heyecanlanır. Oy sandığımın bulunduğu okulda sabahın 08.00''indeki kalabalığı görünce, "Hah, hah, sürpriz geliyor" dediğimi hatırlıyorum. ANAP ve DYP''nin oy kaybedeceklerine emindim gerçi, seçmeninin kerhen oy kullanacağını bildiğim FP''nin sarsılacağını da düşünüyordum; ama kazançlı çıkacak partiler konusunda kafam karışıktı...

Siyasete yakın duran bir dostum, iki hafta önce, "DYP sürpriz parti olacak" diyor ve isteyenle yüzde 17''den az oy almayacağına dair iddiaya giriyordu. Seçime iki gün kala çıtayı biraz daha yukarıya koyup "DYP birinci parti, göreceksiniz" demeye başladı. Bir başka dostum, FP''nin herşeye rağmen oyunu artıracağına inanıyordu. Gece, açılan sandıklardan gelen sonuçları beraber izlerken, DYP''nin baraj alanında dolaşması ilk dostumu çok rahatsız etti; bir süre sonra bana görünmeden ortalıktan sıvıştı. FP''den atak beklentisi içerisindeki ikinci dostum ise bir süre sonra kaykıldığı divanda uyumaya başladı. Hayal kırıklığının böyle yan etkileri de var.

Sonuçları izlerken herkesin yanılmadığını da düşünmeden edemedim. Yıllarca üst düzey bürokrat olarak politikayı izlemiş bir dostum, seçime bir hafta kala, "MHP''ye dikkat" demeye başlamıştı. "Neden?" soruma, "Bizim evden biliyorum" cevabını almıştım. Bilkent Üniversitesi''ne giden oğlu, "Baba" demiş dostuma, "Ben MHP''ye oy vereceğim'' ve eklemiş, "Bizde pek çok kişi de benim gibi yapacak..."

MHP''nin başarısı, biraz da, eski yüzler görmekten bıkmış yeni seçmenlerin bilinmeyeni tercih etmelerinden... Siyasetin en eskisi olan Bülent Ecevit''in câzibe odağı olması ise dürüst devlet adamı imajından... Yeni seçmenler eski Ecevit''i tanımadıkları için, yaşı o günleri hatırlamaya müsait olanlar ise onun değiştiğine inanarak DSP''ye oy verdiler...

Bu seçim, siyaseti çok bilenleri de yanılttı tabii; yine de anket yapan kurumların itibarını yerle bir etti sonuçlar... Hemen bütün kurumlar DSP''nin önde gideceğini haber vermişti, ama çoğu barajı aşacağını gösterse bile MHP''ye yüzde 12''den yukarıda bir değer atfedemedi. MHP''nin gerçek gücünü tespitte yetersiz kalan anketler FP, DYP ve ANAP''ı birkaç puan önde göstermiş oldu. 1994 yerel seçiminde de RP''nin gücünü öngörmede kifâyetsiz kalınmıştı; anket kurumları nerede hata yaptıklarını bulup gerekli tedbirleri almış ve 1995 seçiminde daha başarılı olmuşlardı. Bu defaki hatalara, Yüksek Seçim Kurulu''nun yasakları da yol açmış olabilir.

Bu seçimi değerlendirmeye devam edeceğiz.