"Sis" üzerine bir yazı

Günlerdir sise teslim olmuş bir kentte yaşıyoruz. Göz gözü görmüyor. Uçaklar doğru-dürüst çalışmıyor. Trafik her zamandan daha seri yürüdüğüne göre, insanlar, maceraya atılmak yerine toplu taşım araçlarını tercih ediyor.

Bu girişi Tevfik Fikret''in ünlü ''Sis'' şiirine atıfta bulunacağım için yaptım: "Sarmış yine âfâkını bir dûd-i muannid, / Bir zulmet-i beyza ki peyâpey mütezâyid. / Tazyîkının altında silinmiş gibi eşbâh, / Bir tozlu kesâfetten ibâret bütün elvâh; / Bir tozlu ve heybetli kesâfet ki nazarlar / Dikkatle nüfûz eyleyemez gavrine, korkar! / Lâkin sana lâyık bu derin sürte-i muzlim, / Lâyık bu tesettür sana, ey sahn-ı mezâlim! / Ey sahn-ı mezâlim… Evet, ey sahne-i garrâ, / Ey sahne-i zî-şâ''şaa-i hâile-pîrâ! / Ey şa''şaanın, kevkebenin mehdi, mezârı / Şarkın ezelî hâkime-i câzibedârı."

Şiir bu minval üzre devam ediyor. Birkaç mısra daha aktarsam, okurların isyanla başka sütunlara kaçacağından korkarım. Haklı da olurlar, çünkü bugünün insanı için ha Tevfik Fikret''in Türkçesi, ha Çince; ikisi de anlaşılmaz şeyler...

Oysa Fikret 48 yıllık hayatını 1867-1915 yılları arasında yaşamıştı ve Cumhuriyet''i kuran kadro onun şiirlerini ezbere bilecek kadar diline âşinaydı. Yukarıdaki şiir herhalde İstanbul''un şimdikine benzer bir ''sis altında kalışı'' sırasında yazılmıştı; Fikret bir yandan etrafını saran boğucu beyazlığı anlatırken, bir yandan da ülkenin siyasi ahvalini tasvir ediyordu şiirinde...

Aradan 100 yıl bile geçmemiş; bugün kendisini ve şiirini anlamaktan mahrumuz.

"Her dil değişir, her dilin eski metinlerini okumakta zorlanır insanlar" diyemezsiniz; çünkü bu iddia doğru değildir. Bir kere, yüz yıl gibi kısa bir sürede eskiyen dil bir tek bizimkidir; ikincisi de, başkaları az bir zahmetle kendi eski metinlerini anlarken, bizim eski metinler bizler için yabancı bir dil halini almıştır.

Geçmiş olsun, ne yapalım?

Fikret''in son yıllarını geçirdiği Rumelihisarı''ndaki Aşiyan''a gidenler duvarda asılı ''Sis'' adlı tabloyu fark ederler. Son Halife Abdülmecid Efendi''nin fırçasından çıkmıştır o tablo ve esin kaynağı şaire hediye edilmiştir. Dönemin padişahı ''sis'' bahanesiyle kıyasıya eleştirilir 1912 tarihli şiirde: "Ey debdebeler, tantanalar, şanlar, alaylar; / Kaatil kuleler, kal''alı zindanlı saraylar."

Bu yazı için benim de ilham kaynağım ''sis'', ama bende çağrıştırdıkları hayli farklı... Her şey sanki düzgün gidermiş gibi görünürken önünü göremez hale getirir ya sis, ben de benzeri bir durumla karşı karşıya kalmaktan korkuyorum. Eskiden şimdikine benzer ortamlarda ''Sisler Bulvarı'' deyimi yaygın kullanıma girerdi de "Hımm" diye kendi kendime ''uyarı'' zilleri çaldırdığımı hatırlarım...

Geçmişte konukların genellikle ülkemizde yaşayan yabancı gazetecilerden seçildiği haftalık bir program da yaptığım için şimdilerde adı sıkça geçen bir İngiliz gazeteciyle ilgili okuduklarım beni müthiş şaşırtıyor. 20 yıldır İstanbul''da yaşarmış... Dilimizi iyi konuşurmuş... Ergenekon iddianamelerini ve ilgili yayınları takip ederek bayağı kalınca İngilizce bir rapor yazmış...

Washington''daydı geçen hafta İngiliz gazeteci ve Kongre salonlarından birinde raporunu tanıtan bir konuşma yaptı. Hollanda''nın Ankara Büyükelçisi Jan Paul Dirkse''nin öğle yemeği konuğu olacak gelecek hafta ve bu kez Ankara''da yerleşik diplomatları ''Ergenekon'' konusunda aydınlatacak.

Kurtlar sisli havayı sever; bazıları sisli havaları avlanmak için de kullanıyor...

Emniyet''in özel harekât biriminin başında 17 yıldır bulunan Behçet Oktay kuşkulu şartlar altında hayatını kaybetti; resmi ağızlar olayı ''intihar'' olarak kayıtlara geçirdiler. Aile aynı kanaatte değil; böyle bir fiili işlemeyecek kadar inançlı bir kişiliği olduğu için...

Star yazarı, vakit namazını kaçırmayan inançlı bir kişi olduğunu vurguluyor albayın, intiharından duyduğu kuşkuyu belirtirken...

Ergenekon savcıları Oktay ile Varımlı''nın evrak-ı metrukesini inceleseler iyi ederler. (''Evrak-ı metruke ne?'' mi dediniz? 50 yıl önce bu isimle roman yazılıyor, film çevriliyordu.)

''Sis'' perdesi kalkınca bu konuları daha rahat konuşuruz.